IV SA/Po 784/16
PostanowienieWSA w Poznaniu2016-09-27
Skład orzekający: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która posiada oszczędności i uzyskuje stały dochód, może zostać uznana za znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania pomocy. Wnioskodawca uzyskuje stały dochód i posiada oszczędności, które pozwalają na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto, sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny do zapewnienia stronie możliwości obrony jej praw.Stan faktyczny
M. P. złożył skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca przedstawił swoje dochody, wydatki oraz stan majątkowy, wskazując na posiadanie mieszkania, miejsca postojowego, oszczędności oraz samochodu.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy
Sygn. akt IV SA/Po [...]
UZASADNIENIE
M. P. wniósł skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w którym podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wynoszące [...] zł. netto. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca poinformował, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2 wraz z komórką lokatorską o pow. [...] m2 o łącznej wartości [...] zł., miejsce postojowe w hali garażowej o pow. [...] m2 o wartości [...] zł., oszczędności w kwocie [...]zł. oraz samochód [...] z 2003r. Skarżący przedstawił również zestawienie wydatków, w którym uwzględnił wydatki na paliwo do samochodu ([...] zł.), telefon ([...] zł.), TV kablową ([...] zł.), gaz i prąd ([...] zł.), rata pożyczki w zakładzie pracy ([...] zł.), czynsz na mieszkanie ([...] zł.), kredyt mieszkaniowy ([...] zł.).
Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, iż znajduje się on w takiej sytuacji, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z samego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż wnioskodawca uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł. netto. i posiada oszczędności w kwocie [...]zł. Już sama kwota oszczędności pozwala na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie ograniczają się do wpisu sądowego w kwocie [...]zł. jak i ewentualnie opłacenie kosztów pełnomocnika z wyboru.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata należy zaznaczyć, że samodzielne działanie skarżącego na obecnym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu. W istocie bowiem zweryfikowanie przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wymaga udziału w postępowaniu na jego obecnym etapie profesjonalnego pełnomocnika. Jest tak dlatego, ponieważ zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonywana przez Sąd ocena nie ogranicza się zatem jedynie do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe. Warto w tym miejscu zatem przytoczyć wyrażony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10, LEX nr 606576).
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło