IV SA/Po 793/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia S. W. w W. w Ś. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy Stowarzyszenie S. W. w W. wniosło skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wraz z powyższą skargą Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, który został rozpoznany negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 października 2016r., utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 6 grudnia 2016r. (zażalenie od w/w postanowienia zostało odrzucone postanowieniem Sądu z dnia 24 stycznia 2017r.) Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozstrzygnięty postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017r. (utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu z dnia 28 lutego 2017r.), którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i umorzono postępowanie w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. (zażalenie od postanowienia Sądu z dnia 28 lutego 2017r. zostało odrzucone postanowieniem Sądu z dnia 4 kwietnia 2017r.). Prowadząc dalej postępowanie zarządzeniem z dnia 23 marca 2017r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. i w związku z nieziszczeniem wpisu skargę odrzucono postanowieniem Sądu z dnia 9 maja 2017r. Odrębne zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie P. O. Z. oraz Stowarzyszenie S. W. w W. składając przy tym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż stowarzyszenie jako organizacja non profit nie ma żadnych środków finansowych, majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na ofiarności swych członków. Przedstawicielka stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy należy wskazać, że w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie S. W. w W. w Ś. W. już dwukrotnie występowało z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W kwestii powyższych żądań obejmujących swym zakresem zarówno wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wypowiadał się referendarz sądowy i Wojewódzki Sąd Administracyjny, który rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu postanowień z dnia 6 grudnia 2016r. i 28 lutego 2017r. Sąd wskazywał, że podziela stanowisko referendarza sądowego, zgodnie z którym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. W takiej sytuacji Sąd stwierdził, że referendarz sądowy postąpił trafnie, odmawiając przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił rozróżnienie między dobrowolnością składek członkowskich, a niemożnością zgromadzenia środków finansowych – mimo czynionych wysiłków. Co należy wykazać, i która to okoliczność podlega weryfikacji w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Oceniając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w/w podmiotom można zaś przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W świetle przedstawionych wyżej przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że Skarżące stowarzyszenie w kolejnym wniosku o prawo pomocy ponownie powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku m.in. zdolności do ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną. Powyższe wynika z przyjętej przez wnioskujące Stowarzyszenie argumentacji o dobrowolności składek członkowskich i wynikającej z tego braku możliwości faktycznego opłacenia kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru. Wnioskujące Stowarzyszenie podobnie jak poprzednio nie wykazało jednak przy tym, aby podjęło wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych ze swym udziałem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem, ujawniają również brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez skarżące stowarzyszenie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. W tym miejscu wyjaśnić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a P.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Z tych względów, na podstawie art. 249a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.