IV SA/Po 793/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w Ś. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE Na wstępie wskazać należy, że w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie [...] w Ś. W. już występowało z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W kwestii powyższego żądania wypowiadał się referendarz sądowy (postanowienie z dnia 18 października 2016r.) i Wojewódzki Sąd Administracyjny, który rozpoznając sprzeciw od odmownego postanowienia referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016r. utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazywał, że analiza znajdującego się w aktach sprawy formularza PPPr i okoliczności podniesionych w sprzeciwie nie pozwala z przekonaniem stwierdzić, że skarżące stowarzyszenie podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Dalej opierając się na znajdującym się w aktach statucie, Sąd uznał, że wybierając formę stowarzyszenia zwykłego stwierdzono, że stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Sąd wskazał również, że nawet jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. W powyższym stanie rzeczy, skarżące Stowarzyszenie w dniu 6 grudnia 2016r. (data stempla pocztowego k. 54) wystąpiło z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu, skarżący podobnie jak w poprzednim wniosku podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit źródło jego finansowanie pochodzi ze składek, które są dobrowolne. Zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2016r. wezwano Stowarzyszenie do złożenia oświadczenia, czy w okresie od dnia 6 grudnia 2016r., zmieniła się jego sytuacja materialna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie [...] pismem z dnia 3 stycznia 2017r. oświadczyło, że jest organizacją o charakterze zwykłym i swoją działalność opiera na regulaminie zarejestrowanym w Starostwie Powiatowym w Ś. W. W piśmie tym poinformowano, że składki są dobrowolne, zaś ilość członków zmniejszyła się do 16 osób. Wyjaśniono również, iż koszty działalności za 2016r. sprowadzają się do kosztów korespondencji i opłat sądowych w sprawach toczących się przed WSA w Poznaniu, a dotyczących turbin wiatrowych na terenie G. D. i Gminy Ś. W.. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżące stowarzyszenie w kolejnym wniosku o prawo pomocy ponownie powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku m.in. zdolności do ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną. Powyższe wynika z przyjętej przez wnioskujące Stowarzyszenie argumentacji o dobrowolności składek członkowskich i wynikającej z tego braku możliwości faktycznego opłacenia pełnomocnika z wyboru. Wnioskujące Stowarzyszenie nie wykazało zatem, aby podjęło wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). Porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z aktualnie składanym wnioskiem, ujawniają zatem brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia przez skarżące stowarzyszenie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się jego sytuacji majątkowej. Zmniejszenie ilości członków stowarzyszenia do 16, przy dalszym przyjęciu dobrowolności składek, prowadzącym do zaniechania obciążania członków kosztami związanymi z prowadzeniem sprawy sądowoadministracyjnej, nie świadczy o pogorszeniu sytuacji finansowej stowarzyszenia. Mając zatem na uwadze poszerzenie zakresu wniosku rozpoznanego prawomocnym postanowieniem z dnia 18 października 2016r., stwierdziwszy brak wykazania zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu, działając na podstawie art. 246 §2 pkt 2 w zw. art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej P.p.s.a.), postanowiono jak w pkt. 1 sentencji. Dalej wyjaśnić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, ze spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zwrócić również uwagę na fakt, że przedmiotowy wniosek złożony został w dniu 6 grudnia 2016r. tj. w dniu wydania przez Sąd postanowienia rozpoznającego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego rozpoznającego wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż w świetle ogólnej reguły wysłowionej w art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego, znajdującej odpowiednie zastosowanie także na gruncie procedury administracyjnej (art. 57 §1 k.p.a.) i sądowoadministracyjnej (art. 83 §1 p.p.s.a.), najkrótszą jednostką czasu (obliczeniową) jest "dzień", rozumiany jako doba liczona od północy do północy (tzw. computatio civilis), co oznacza, że czynności wykonane w tym samym dniu przychodzi uznawać za dokonane jednocześnie. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania wniosku o prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy wnioskodawca nie czekając na zakończenie postępowania z poprzedniego wniosku o prawo pomocy, składa kolejny wniosek w zakresie obejmującym poprzedni wniosek Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249 a P.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a P.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 P.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, W. 2015, str. 989). Z tych względów, na podstawie art. 249a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.