IV SA/Po 794/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-01-17
Skład orzekający: Donata Starosta, Maciej Busz, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że działki ewidencyjne w całości stanowią drogi publiczne, co uniemożliwia zwrot wywłaszczonej nieruchomości?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 153 P.p.s.a., nie stosując się do wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku. Pomimo wezwania do udokumentowania w sposób niebudzący wątpliwości, czy sporne działki w całości stanowią drogi publiczne, przedstawione dowody (mapy, pisma ZDM) okazały się nieczytelne lub niejednoznaczne. W związku z tym stwierdzenie organu o całościowym zajęciu działek pod drogi publiczne jest przedwczesne, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając działki za drogi publiczne. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. WSA uchylił decyzję organu II instancji, wskazując na potrzebę jednoznacznego udokumentowania, czy działki w całości stanowią drogi publiczne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda ponownie odmówił zwrotu, opierając się na piśmie Zarządu Dróg Miejskich stwierdzającym, że działki w całości leżą w liniach rozgraniczających drogi publiczne. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów i sprzeczność ustaleń z materiałem dowodowym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018 r. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agata Żebrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A.N., S.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A.N. i S.S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
UZASADNENIE
Starosta P. (dalej: Starosta, organ I instancji) decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015r. poz. 1774, dalej: "u.g.n."), działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Wojewody (dalej: Wojewoda, organ II instancji) z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt. [...]), odmówił A. N. i S. S. – (dalej: wnioskodawcy, skarżący) zwrotu nieruchomości położonych w P., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb C., ark. mapy [...], działka nr [...] zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...], działki nr [...] i nr [...] zapisane w księdze wieczystej Kw nr [...], działka nr [...] zapisana w księdze wieczystej Kw nr [...], jako własność Miasta P. .
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że oględziny przedmiotowych nieruchomości przeprowadzone przez Starostwo Powiatowe w P. w dniu [...].04.2016 r., [...].04.2016 r., [...].06.2016 r. wykazały, że działka nr [...] zajęta jest pod fragment utwardzonej asfaltem ulicy [...], z chodnikiem oraz zatoką po stronie północnej. Działka nr [...] w części południowej stanowi fragment utwardzonej asfaltem ul. [...], w części północnej zatoki parkingowe utwardzone wzdłuż w/w ulicy płytami ażurowymi. W pozostałej części działki znajduje się chodnik utwardzony kostką brukową przebiegający wzdłuż ul. [...] oraz zieleń niska z pojedynczymi drzewami. W części środkowej utwardzony asfaltem wjazd drogi wewnętrznej w os. [...], w jego rejonie fragment murowanej, krytej wiaty na odpady komunalne. W części południowo-wschodniej niewielki fragment zieleni niskiej, w części południowo-zachodniej fragment chodnika. Działka nr [...] - stanowi w centralnej części fragment ulicy [...] (dwa pasy) wraz z towarzyszącą infrastrukturą - lampy, chodniki, miejsca postojowe. Od strony wschodniej znajduje się zieleń spontanicznie rosnąca oraz krzewy i drzewa wzdłuż ulicy około 5-35 metrów szerokości. W działce znajduje się cieplik - biegnący wzdłuż ulicy [...]. W części zachodniej działki znajduje się fragment zieleni pielęgnowanej, drzewa wieloletnie. W części północnej działki znajduje się fragment ciągu pieszego - kostka brukowa przylegającego do zejścia do peronów podziemnych przystanku tramwajowego - [...]. W tej części działki pod zielenią znajduje się tunel linii tramwajowej. Działka nr [...] - od strony wschodniej znajduje się fragment ulicy [...]. Działka stanowi teren na którym znajduje się zieleń spontanicznie rosnąca, drzewa wieloletnie, fragmenty skarpy, fragmenty rur cieplika.
Pismem z dnia [...].09.2016 r., znak [...] Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że działki nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], ark. mapy [...] znajdują się w liniach rozgraniczających ulic [...], [...] i [...] i stanowią one w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (Dz. U. 2015.460) drogi publiczne i są w administracji ZDM-u. Ponadto wskazano, że realizacja budowy [...] realizowano w latach 1975-1982 ze środków Budżetu miasta P. . Na ulicy [...] w 1977 zakładano oświetlenie drogowe, kanalizacje deszczową realizowano w 1978 r., inne roboty drogowe na odcinku [...] realizowano w 1979 r. Na ulicy [...] w 2006 roku, wykonano sygnalizację świetlną na przejściu dla pieszych przez ulice [...]. W 2012 roku wybudowano chodnik ze ścieżka rowerową w ul. [...] i [...].
Ponadto w załączeniu do w/w pisma ZDM przesłał mapę zasadniczą z wkreśloną linia graniczną powyższych ulic.
W opisanym stanie faktycznym Starosta uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i poczynione ustalenia są wystarczające do wydania decyzji.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia części nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z ww. warunków.
Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Okoliczności czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku gdy nieruchomość stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2016. poz. 1440, dalej: u.d.p.).
Nieruchomości położone w P., przy ul. [...], [...], [...], stanowiące działki nr [...], [...], [...], [...], ark. mapy [...], obręb [...], stanowią drogę publiczną w rozumieniu u.d.p.
Organ I instancji powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 20.02.2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1253/07, zgodnie z którym zajęcie nieruchomości pod drogę publiczna oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć nie tylko zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, chodniki, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.
Art. 2a u.d.p. stanowi, że drogi publiczne - krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast wojewódzkie, powiatowe i gminne własność właściwego samorządu tj. województwa, powiatu lub gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 29.05.2003 r. sygn. akt: II SA/Gd 1206/2001 stwierdził, że "niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 u.g.n., jeśli nieruchomość objęta żądaniem jest wprawdzie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (lub w umowie sprzedaży nieruchomości) lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych". Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w artykule 2a u.d.p., wyłącznie w przypadku zmiany przynależności drogi publicznej do dotychczasowej kategorii. Zatem zwrot nieruchomości wywłaszczonych, a zajętych obecnie pod drogę publiczną prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającym na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiących cześć drogi publicznej, co odnosi się do działek nr [...], [...], [...], [...], ark. mapy [...], obręb [...]
Na skutek odwołania skarżących Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji podzielając argumentację Starosty i nie podzielając zarzutów odwołania.
Wobec wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Wojewody z [...] czerwca 2017r, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 stycznia 2018r. uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że zarzut skargi dotyczący tego, że jedynie część spornych działek została zajęta pod drogi publiczne okazał się zasadny o tyle, że materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii. W odpowiedzi na skargę podniesiono, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż działki objęte przedmiotowym postępowaniem w całości znajdują się w liniach rozgraniczających ulice [...], [...] i [...] i stanowią drogi publiczne w rozumieniu u.d.p. Zdanie to jest powtórzeniem zapisu uzasadnienia decyzji organu II instancji, od zapisu w decyzji różni się jedynie doprecyzowaniem "w całości". O ile sformułowanie zawarte w uzasadnieniu decyzji znajduje odzwierciedlenie w informacji Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] września 2016 r. (k. 381 akt adm.), o tyle kategoryczne stwierdzenie, że sporne działki stanowią drogi publiczne w całości już z tejże informacji nie wynika. Wniosku takiego, zdaniem Sądu, nie można również w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wyciągnąć z analizy mapy na k. 379 akt adm. Mapa ta – poza linią rozgraniczającą ulice – nie zawiera bowiem legendy z informacjami co do oznaczeń na mapie figurujących. Nasuwających się wątpliwości nie mogą też rozwiać zapisy w protokołach z oględzin działek (k. 354, 355, 371 – 370 akt adm.). W wypadku trzech z nich oględziny wykazały m. in. tereny zieleni, a na działkach o numerach [...] i [...] – zieleni spontanicznie rosnącej. Na działce [...] ten pas zieleni wzdłuż ulicy ma szerokość 5 – 35 m. Co do działki [...] zapis w protokole informuje o "niewielkim fragmencie ulicy [...]" od strony wschodniej, następnie w protokole figuruje nie omówione, ani nawet nie parafowane przekreślenie, po którym następuje informacja, że działka stanowi teren, na którym znajduje się zieleń spontanicznie rosnąca. Takie zapisy w treści protokołów oględzin nie pozwalają na kategoryczne stwierdzenie, że sporne działki pozostają w całości w obrębie pasa drogowego dróg publicznych.
W takiej sytuacji przyjęcie jako podstawy zaskarżonej decyzji tezy, że sporne działki całości stanowią teren dróg publicznych uznane być musi za co najmniej przedwczesne.
Niezależnie od powyższego Sąd w pełni podzielił pogląd, że zrealizowanie na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot inwestycji w postaci drogi publicznej stanowi przeszkodę realizacji roszczenia o zwrot i czyni bezprzedmiotowym badanie czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stanowisko takie jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Sąd wskazał także, że argumentacja uczestnika postępowania odnośnie zrealizowania na spornych działkach celu wywłaszczenia także uznana być musi za przedwczesną. Kwestia ta stanie się aktualna dopiero w wypadku ustalenia, że działki o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] i [...] nie zostały w całości zajęte pod drogi publiczne. W takim wypadku rzeczą organu będzie rozstrzygnięcie wniosku o zwrot nieruchomości na gruncie przesłanek wskazywanych w u.g.n.
W wytycznych wyroku Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie wykazanie i udokumentowanie w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, czy sporne działki zostały w całości zajęte pod drogi publiczne. W wypadku odpowiedzi negatywnej rzeczą organu będzie ocena zasadności wniosku o ich zwrot w części nie zajętej pod drogi publiczne w świetle regulacji dotyczących zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2018r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2016r. odmawiającą zwrotu na rzecz A. N. i S. S. nieruchomości położonych w P. oznaczonych w ewidencji gruntów numerem [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], arkusza mapy [...].
W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy oraz przepisy art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiącymi podstawę prawna do zwrotu nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1982r. Nr 11, poz. 79). Następnie organ zwrócił uwagę, że zwrot nieruchomości uznanej za zbędną na cel wywłaszczenia nie jest możliwy w sytuacji, gdy zajęta jest ona pod drogę publiczną.
W związku z wytycznymi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 stycznia 2018r., sygn. akt IV SA/Po 731/17 ponownie wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich z prośbą o wskazanie, czy działki objęte niniejszym postępowaniem w całości znajdują się w liniach rozgraniczeniowych drogi publicznej. W odpowiedzi z [...] maja 2018r. Zarząd Dróg Miejskich poinformował, że działki numer [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], arkusza mapy [...] leżą w całości w liniach rozgraniczających ulic: [...], [...] i [...] i stanowią one drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji słusznie orzekł o odmowie zwrotu działek numer [...], [...], [...], [...] z uwagi na fakt, iż rzeczone działki w całości znajdują się w liniach rozgraniczających ulic: [...], [...] i [...] i stanowią drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, co zostało potwierdzone w piśmie Zarządu Dróg Miejskich z [...] maja 2018 r. Powyższy stan rzeczy potwierdzają również informacje znajdujące się na stronie internetowej Zarządu Dróg Miejskich w P., gdzie w spisie dróg publicznych będących w administracji ZDM-u wymienione są ulice: [...], [...] oraz [...], stanowiące drogi powiatowe.
Podkreślono, że wyjaśnienia Zarządu Dróg Miejskich, jako dowód w sprawie są stanowiskiem zarządcy drogi, a więc organu jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg (art. 19 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, z późn. zm., dalej jako: "u.d.p."). W związku z powyższym jego pisma z [...] września 2016 r. oraz z [...] maja 2018 r. nie są dokumentami prywatnymi, lecz jako dokumentom urzędowym przysługuje im domniemanie prawdziwości (art. 76 § 1 k.p.a). Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przy czym możliwe jest - w myśl art. 76 § 3 k.p.a. - przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w art. 76 § 1 i § 2 k.p.a. Organ administracji publicznej - w tym wypadku organy I i II instancji - nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Bez znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości, która w dacie orzekania o zwrot zajęta jest pod drogę publiczną, jest ustalenie kiedy dokładnie droga publiczna została na tej nieruchomości zrealizowana. Samo bowiem ustalenie przez organ orzekający w sprawie, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot zajęta jest pod drogę publiczną uniemożliwia zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot tej nieruchomości. Orzeczenie o zwrocie takiej nieruchomości prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Ponadto, ustalenie, iż nieruchomość objęta postępowaniem o zwrot w chwili orzekania o zwrocie zajęta jest pod drogę publiczną stanowi nie tylko przeszkodę realizacji roszczenia o zwrot, lecz również czyni bezprzedmiotowym badanie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2018r. w powyżej sprawie wnieśli A. N. i S. S. reprezentowani przez adw. K. N., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2016r. odmawiającej skarżącym zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz wyjaśnienia przez Zarząd Dróg Miejskich na jakiej podstawie przyjął, że przedmiotowe działki leżą w liniach rozgraniczeniowych ulic [...], [...] i [...] i stanowią drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, gdy z wizji lokalnej tych nieruchomości wynika, że na części z nich znajdują się tereny zielone.
Skarżący zarzucili:
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 i 3 oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Wojewodę polegające na:
1) nieuzasadnionym przyjęciu, że pismo Zarządu.Dróg Miejskich z dnia [...] maja 2018 roku korzysta z domniemania jego prawdziwości jako dokument urzędowy, co pozwala przyjąć, że działki, co do których rozstrzygnięto zaskarżoną decyzją, zostały w całości zajęte pod drogi, gdy tymczasem pozostaje to w oczywistej sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności ustaleniami z wizji lokalnej przedmiotowych działek dokonanym przez organ I instancji, z których jednoznacznie wynika, że tylko częściowo działki te zajęte zostały pod drogi;
2) pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. nieuwzględnienie faktu, iż część inwestycji drogowych została zrealizowana po terminie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (w latach 2006 i 2012).
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, jednak w innych powodów niż podnoszone w skardze.
Sąd podkreśla, że w myśl art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm.), dalej "P.p.s.a." ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji dyspozycja zawarta w art. 153 P.p.s.a. wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 P.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Związanie oceną prawną wyrażoną w treści prawomocnego orzeczenia oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i Sądu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę.
W ocenie Sądu, Wojewoda naruszył dyspozycję normy z art. 153 P.p.s.a., co z uwagi na złożenie skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny po to wyraża swoją ocenę w omawianym zakresie, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy zakres tej oceny nie był już przedmiotem kolejnego rozpoznania. Obowiązek, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
W przedmiotowej sprawie organ administracyjny w pełni nie zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2018r. Sąd wyraźnie wskazał, że organ zobowiązany jest do wykazania i udokumentowania w aktach sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, czy sporne działki zostały w całości zajęte pod drogi publiczne.
Po wnikliwej analizie akt administracyjnych sprawy uzupełnionych przez organ odwoławczy po zwrocie akt, Sąd ustalił, że Wojewoda zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich z prośbą o precyzyjną odpowiedź na pytanie, czy przedmiotowe działki znajdują się w całości w liniach rozgraniczeniowych ulic [...], [...] i [...] i stanowią drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. W miarę możliwości poproszono o załączenie mapy z legendą obrazującą linie graniczne powyższych ulic. W przypadku odpowiedzi negatywnej, poproszono o zaznaczenie części powyższych działek znajdujących się poza liniami rozgraniczającymi powyższe drogi.
W odpowiedzi Zarząd Dróg Miejskich w P. w piśmie z [...] maja 2018r. poinformował, że działki nr [...], [...], [...], [...], ark. mapy [...], obręb [...], leżą w całości w liniach rozgraniczających ulic: [...], [...] i [...] i stanowią one drogi publiczne w rozumieniu ustawy o drogach publicznych z dnia [...] marca 1985r. W załączeniu przedłożono mapy z wykreśloną linią rozgraniczającą powyższych ulic (k. 134 – 137 akt adm. II inst.).
W świetle wytycznych Sądu wykonano je o tyle, że organ odwoławczy uzyskał w istocie pismo Zarządu Dróg tej samej treści co na poprzednim etapie postępowania z dopiskiem "w całości". Nadal jednak w ocenie Sądu nieprawidłowo i w sposób niepełny udokumentowano, na co wskazywał Sąd uprzednio rozpoznający sprawę, tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Analizując przedłożone mapy zasadnicze Sąd stwierdził, że każda mapa dotyczy innej ulicy, zaznaczono na nich linie rozgraniczające poszczególne ulice kolorem zielonym, ale grafika tych map jest na tyle nieczytelna, że nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przebiegu tych linii w taki sposób by przyjąć, że przedmiotowe działki rzeczywiście się w nich i to w całości zawierają. Nadto, mimo dokładnej analizy załączonych map Sąd samodzielnie nie był w stanie ustalić położenia wszystkich przedmiotowych działek objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości w niniejszej sprawie, celem zweryfikowania, że znajdują się one rzeczywiście w całości w tych liniach rozgraniczających ulice. Kwestia ta jest bowiem kluczowa dla rzetelnej oceny, czy przedmiotowe działki w całości mieszczą się w liniach rozgraniczeniowych dróg publicznych, co przekłada się na dalszą ocenę zasadności wniosku o zwrot przedmiotowych działek. Okoliczność ta musi być stwierdzona w sposób jednoznaczny, bezsporny i nie budzący wątpliwości. Stwierdzenie organu musi być poparte rzetelnym materiałem dowodowym, takim który pozwoli na dokonanie Sądowi prawidłowej kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji.
Wprawdzie organ dla uzupełnienia materiału dowodowego przedłożył zdjęcia z ogólnodostępnego portalu internetowego GEOPRTAL, obrazujące położenie przedmiotowych działek w terenie, ale z kolei nie ma na nich zaznaczonych linii rozgraniczających ulice, nadto zdjęcia te i mapy nie dają zestawić celem uzyskanie konstruktywnych wniosków istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W oparciu o zgromadzony przez Wojewodę materiał nadal nie można jednoznacznie stwierdzić, że działki [...], [...], [...], [...] mieszczą się w całości w liniach rozgraniczających ulice. Tym bardziej, że np. działka nr ľ, która ma dużą powierzchnię stanowi w znacznej swojej części teren zielony położony pomiędzy dwiema odrębnymi ulicami, jak to podnosili skarżący.
W ocenie Sądu Wojewoda w sposób prawidłowy nie wypełnił wskazań Sądu zawartych w wyroku z 10 stycznia 2018r. (IV SA/Po 731/17) i naruszył art. 153 P.p.s.a., co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie organu odwoławczego, że przedmiotowe działki w całości mieszczą się w tych liniach rozgraniczających ulice jest nadal przedwczesne.
Z przytoczonych wyżej względów decyzja Wojewody z [...] czerwca 2018r. naruszyła przepis art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., skutkiem czego przedmiotowa sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, jak orzeczono w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 P.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, jak w punkcie 2 wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda weźmie pod uwagę wskazania zawarte przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, w tym wynikające z art. 153 P.p.s.a. Rolą organu będzie wykazanie i udokumentowanie w aktach sprawy w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, czy sporne działki zostały w całości zajęte pod drogi publiczne. Na mapie zasadniczej sporządzonej w czytelnej grafice, pozwalającej odczytać numery działek, nazwy ulic, zaznaczyć należy wyraźnie linie rozgraniczające ulic: [...], [...] oraz [...], następnie wrysować działki o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], obręb [...], ark mapy [...], w taki sposób by możliwe było zweryfikowanie ustalenia organu, że sporne działki w całości zostały zajęte pod drogi publiczne.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawi w sposób klarowny tok rozumowania ze wskazaniem faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśni podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Rzeczą organu będzie wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia wyjaśniające wątpliwości w sprawie z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło