IV SA/Po 798/18

WyrokWSA w Poznaniu2019-01-24

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Maciej Busz, Katarzyna Witkowicz - Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze wojewody, wydane po upływie ustawowego terminu, jest legalne i może zostać utrzymane w mocy?
Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego zostało wydane z naruszeniem terminu określonego w art. 6 ust. 2 ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Wniosek o opinię do Instytutu Pamięci Narodowej został złożony po upływie terminu, co uniemożliwiło skuteczne wstrzymanie biegu terminu na wydanie zarządzenia. W związku z tym, zarządzenie zostało wydane po utracie przez Wojewodę kompetencji do jego wydania i jako takie podlega uchyleniu.
Stan faktyczny
Wojewoda Wielkopolski wydał zarządzenie zastępcze nadające ulicy Rauera w Kębłowie nazwę Dworcowa, uznając pierwotną nazwę za propagującą komunizm. Rada Miejska w Wolsztynie wniosła skargę na to zarządzenie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie, stwierdzając jego wydanie po upływie ustawowego terminu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej w Wolsztynie na zarządzenie zastępcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia 20 czerwca 2018 r. nr KN-I.4102.39.2018.7 w przedmiocie nadania ulicy Rauera położonej w miejscowości Kębłowo nazwy Dworcowa uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze Zarządzeniem zastępczym z dnia 20 czerwca 2018 r. (nr KN-I.4102.39.2018.7) w sprawie nadania ulicy Rauera położonej w miejscowości Kębłowo nazwy Dworcowa Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. z 2018 r. poz. 1103, dalej: ustawa) zarządził, co następuje: § 1. Ulicy Rauera położonej w miejscowości Kębłowo (gmina Wolsztyn) nadaje się nazwę Dworcowa. § 2. Zarządzenie zastępcze wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Zarządzenie to opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z 2018 r., pod poz. 5004. W uzasadnieniu zarządzenia zastępczego Wojewoda wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 1 ustawy obowiązujące w dniu jej wejścia w życie nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 2 ustawy w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1. W związku z tym, że ustawa weszła w życie 2 września 2016 r. właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego utraciły z dniem 2 września 2017 r. kompetencje do dokonywania zmian nazw w oparciu o przepisy art. 6 ust. 1 niniejszej ustawy. Obowiązek nadania nazwy spoczywa w takim przypadku na wojewodzie. W myśl art. 6 ust. 3 ustawy wydanie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w ust. 2, wymaga opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia wżycie ustawy z art. 1. Na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy stosuje się odpowiednio art. 2 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym opinia jest przedstawiana w terminie miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w terminie 2 miesięcy, od dnia doręczenia żądania wojewody. Oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu na stwierdzenie nieważności aktu. Mając na względzie obowiązek wykonania ustawy Wojewoda zarządzeniem nr 349/17 z dnia 21 lipca 2017 r. powołał zespół, którego zadaniem było pozyskanie listy nazw budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, weryfikację prawidłowości ich nazw oraz współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej - Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w zakresie konsultacji nazw uznanych przez zespół jako propagujące komunizm lub inny ustrój totalitarny, jak również opracowanie listy propozycji nowych nazw zgodnych z art. 1 ustawy. W związku z podjętymi ustaleniami dotyczącymi nazw ulic w miejscowości Kębłowo Wojewoda Wielkopolski pismem z 5 marca 2018 r. znak: [...] wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie opinii, czym dopełnił ustawowego obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 ustawy. Pismem z 29 maja 2018 r. znak: [...] Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa poinformował, że w ocenie Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nazwa ulicy: "Rauera" w miejscowości Kębłowo jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy. Z dołączonej do ww. pisma noty historycznej wynika, że: "Józef Rauer (1912-1946) - członek ORMO, zginął w walce z podziemiem niepodległościowym. Urodził się 9 marca 1912 r. w miejscowości B., pow. W. jako syn A. i A.. Z zawodu rzeźnik. 15 czerwca 1946 r. wstąpił w szeregi Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej przy Komisariacie Powiatowym Milicji Obywatelskiej w Wolsztynie. Zginął na posterunku Kębłowo, pow. Wolsztyn, 29 czerwca 1946 r. podczas działań mających na celu zwalczanie wystąpień antykomunistycznych podczas referendum ludowego. Jeden z antykomunistycznych oddziałów niepodległościowych, działający na tych terenach, dowodzony przez J. S., zorganizował akcję sprzeciwu wobec propagandy władz komunistycznych w związku z odbywającym się referendum. Członkowie oddziału zostali aresztowani. Konwojowani na posterunek przez J. R. i innych członków ORMO, z posterunku w Kębłowo podjęli próbę ucieczki. Doszło do strzelaniny. J. R. został postrzelony. Poniósł śmierć, próbując uniemożliwić ucieczkę aresztowanych żołnierzy podziemia niepodległościowego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny, ani w inny sposób takiego ustroju propagować, natomiast w myśl art. 1 ust. 2 ustawy za propagujące komunizm uważa się także nazwy odwołujące się do osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989. W świetle przytoczonych faktów historycznych uwzględniając znaczenie wyrazów: "symbolizować, upamiętniać, propagować", o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy (przez wyraz: "symbolizować" należy rozumieć: "być symbolem czegoś, przedstawiać coś za pomocą symboli", natomiast wyraz: "upamiętniać" oznacza: "zachować coś dla pamięci potomnych, utrwalić się w pamięci", a z kolei wyrazowi: "propagować" przypisuje się znaczenie: "upowszechniać jakieś poglądy, idee lub wiedzę"; źródło: https://sjp.pwn.pl/) wskazać należy, iż nazwa ulicy: "Rauera" upamiętnia osobę symbolizującą komunizm, tym samym jest niezgodna z art. 1 ust. 1 ustawy. Ustalenia zespołu eksperckiego Wojewody Wielkopolskiego znajdują wyraźne potwierdzenie w opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 ze zm.) jest powołany do szerokiej działalności w zakresie obejmującym wiedzę historyczną. W ocenie Wojewody Wielkopolskiego potwierdzenie wyrażone w przedmiotowej opinii ma charakter oświadczenia wiedzy kompetentnej instytucji. Opinia potwierdzająca niezgodność nazwy: "Rauera" z art. 1 ustawy jest zbieżna ze stanowiskiem Wojewody Wielkopolskiego, który występując o zaopiniowanie dostrzegł istnienie przesłanek, o których mowa w art. 1 ustawy. Zdaniem Wojewody Wielkopolskiego opinia Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu jest wiarygodnym i mocnym dowodem, który stanowił dodatkową podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Nazwa ulicy: "Rauera" nie została przez gminę zmieniona w ustawowym terminie, a obowiązek jej zmiany został ustalony przez Wojewodę Wielkopolskiego i potwierdzony w opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Pismem nr SO.2011.22.2018 z dnia 13 marca 2018 r. Burmistrz Wolsztyna poinformował Wojewodę Wielkopolskiego, że w dniu 12 marca 2018 r. odbyło się zebranie wiejskie mieszkańców wsi Kębłowo, którzy zaproponowali nową nazwę ulicy: "Dworcowa". Uzasadnieniem dla nowej nazwy jest lokalizacja ulicy, która prowadzi do stacji kolejowej w miejscowości Kębłowo. Działający przy Wojewodzie Wielkopolskim zespół, po uwzględnieniu propozycji mieszkańców Kębłowa zaproponował nadanie ulicy nazwy: "Dworcowa". Podkreślenia wymaga, że nazwa ulicy ("Dworcowa") nie narusza dyspozycji art. 1 ustawy. Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze wniosła Rada Miejska w Wolsztynie. Zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 ustawy, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w kręgach społecznych przez lokalnych mieszkańców, w tym również pamiętających czasy wcześniejsze, Józef Rauer nie symbolizuje komunizmu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym zarządzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże innych przyczyn, aniżeli w niej w wskazano. Zgodnie z art. 6c ustawy, który wszedł w życie w dniu 7 stycznia 2018 r. na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 2495) zmieniającej ustawę, skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze z art. 6 ust. 2 przysługuje jednostce samorządu terytorialnego jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki. Konstytucja RP w art. 16 ust. 2 stanowi, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Regulacje te, w odniesieniu do samorządu gminnego, będącego jedną z form samorządu terytorialnego, zostały powtórzone w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 994, dalej: u.s.g.). Samodzielność gminy wynikająca z powyższych przepisów uznawana jest za podstawową, immanentną cechę samorządu gminnego i dotyczy zarówno prawnopublicznej, jak i prawnoprywatnej sfery jego działalności. Jest też wartością chronioną Konstytucją RP, jako jeden z fundamentów ustroju terytorialnego Państwa. Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających z przepisów obowiązującego prawa. W tych granicach gmina podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie przepisami prawa i własną wolą wyrażoną w ustawowej formie przez jej organy pochodzące z wyboru lub wolą członków wspólnoty gminnej wyrażoną w formie referendum lokalnego. Samodzielność ta poddana jest nadzorowi organów Państwa z punktu widzenia legalności i w formach przewidzianych przepisami prawa. Korelatem nadzoru nad samodzielnością samorządu gminnego jest gwarancja jej ochrony sądowej zawarta w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także wznoszenia pomników. Art. 6 ust. 1 u.s.g. ustanawia generalną klauzulę właściwości gminy w zakresie wszystkich spraw o znaczeniu lokalnym, w sprawach niezastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów, a zgodnie z art. 6 ust. 2 u.s.g. rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do właściwości rady gminy, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wśród przykładów spraw zadań własnych gminy, służących zaspokajaniu potrzeb wspólnoty, wymienione zostały sprawy gminnych dróg, ulic, placów oraz organizacji ruchu drogowego (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g.). Niezależnie więc od art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., brzmienie art. 6 i art. 7 ust. 1 tej ustawy potwierdza, że nadawanie i zmiana nazw ulic ogólnie dostępnych, jako sprawa publiczna o znaczeniu lokalnym, stanowi wyłączną kompetencję gminy. Realizując swe uprawnienia w tym zakresie gmina korzysta z przysługującego jej przymiotu samodzielności. Art. 165 ust. 2 Konstytucji RP nie przewiduje wyjątków od kreowanej w nim zasady sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Nie odsyła także do ustaw szczególnych, które mogłyby ograniczać tę zasadę. Zatem należy w pełni podzielić pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 3 września 1998 r., III RN 49/98 (Lex 35586), zgodnie z którym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP może być stosowany przez sądy na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji i wynika z niego obowiązek przyjęcia takiej wykładni przepisów prawa, by zapewnić jednostkom samorządu terytorialnego prawo do sądu. Tymczasem znaczenie art. 6c ustawy sprowadza się, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, do ograniczenia jednostce samorządu terytorialnego gwarantowanej jej przez art. 165 ust. 2 Konstytucji RP ochrony sądowej w tych przypadkach, których nie ujęto w powołanej regulacji. W szczególności ochrona sądowa byłaby wykluczona w każdym przypadku uznania przez organ samorządu terytorialnego, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania u.z.p.k. względem określonej nazwy ulicy i nie dokonania w wyznaczonym 12 miesięcznym terminie jej zmiany. Bezrefleksyjne i restrykcyjne stosowanie art. 6c ustawy do każdej sprawy mogłoby prowadzić do naruszenia art. 165 ust. 2 Konstytucji RP przez wyłączenie spod kontroli sądowej działania organu nadzoru opartego na jego uznaniu w zakresie oceny co stanowi symbol komunizmu. Dodatkowo należy wskazać na przepis art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.), w myśl którego społeczności lokalne mają prawo do odwołania na drodze sądowej w celu zapewnienia swobodnego wykonywania uprawnień oraz poszanowania zasad samorządności lokalnej, przewidzianych w Konstytucji lub w prawie wewnętrznym. Ratyfikacja Karty nastąpiła przed wejściem w życie Konstytucji RP, lecz art. 91 Konstytucji RP jest do niej stosowany z mocy art. 241 ust. 1 Konstytucji RP. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowi część krajowego systemu źródeł prawa i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. W myśl art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli jej postanowień nie da się pogodzić z ustawą. W konsekwencji należy stwierdzić, że oparcie się na literalnym brzmieniu art. 6c u.z.p.k. prowadzi do rezultatów wykładni, których nie można pogodzić z art. 165 ust. 2 Konstytucji oraz art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego. To z kolei stanowiło podstawę do odwołania się do tych ostatnich przepisów przez Sąd w niniejszej sprawie. Stanowisko, że art. 6c ustawy nie może być interpretowany w sposób literalny, zamykający gminie drogę do poddania dotyczącego jej zarządzenia zastępczego kontroli sądowej utrwaliło się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sądy nie dokonują w tym wypadku oceny zgodności ustawy z Konstytucją RP, a jedynie, dokonując wykładni poszczególnych przepisów tej ustawy, stwierdzają, że literalna wykładnia art. 6c ustawy, wskazująca na niedopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jest sprzeczna z wykładnią systemową, celowościową i gramatyczną art. 165 ust. 2 Konstytucji RP (por. wyroki WSA z 29.03.2018 r., III SA/Gd 126/18 z 25.04.2018 r., III SA/Kr 132/18; z 20.06.2018 r., II SA/Bd 420/18; z 14.11.2018 r., IV SA/Po 752/18, II SA/Po 748/18, IV SA/Po 753/18, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęto z kolei próbę swoiście "prokonstytucyjnej" wykładni art. 6c ustawy, odstępując jednak również od literalnego brzmienia tego przepisu. W rezultacie uznano, że: "Artykuł 6c ustawy o zakazie propagowania komunizmu w brzmieniu nadanym ustawą z 14 grudnia 2017 r. nie może być stosowany dla ustalenia dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, a należy ją wiązać z ustaleniem zasadności skargi na zarządzenie zastępcze. Wprowadzenie regulacji o treści, że skarga do sądu administracyjnego «przysługuje jednostce samorządu terytorialnego albo związkowi, o którym mowa w art. 4, jedynie w przypadku, gdy brak możliwości wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1, wynikał z przyczyn niezależnych od tej jednostki albo związku», przesądza o zasadności lub niezasadności skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze. Ustanowiony ustawowy termin obowiązku zmiany nazwy ulicy w art. 6 ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu jest złagodzony regulacją art. 6c tej ustawy. Nie daje zatem art. 6c ustawy o zakazie propagowania komunizmu podstaw do wyprowadzenia niedopuszczalności na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." (zob. np. wyrok NSA z 13.11.2018 r., II OSK 1821/18, CBOSA). Przechodząc do rozważań merytorycznych Sąd stwierdza, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy "obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie". Ustawa weszła w życie 2 września 2016 r., co oznacza, że termin dla jednostek samorządu terytorialnego określony w końcowej części cytowanego przepisu upłynął 2 września 2017 r. Art. 6 ust. 2 ustawy stanowi z kolei, że w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze, w którym nadaje nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1. Termin ten zatem upływał dla Wojewody 2 grudnia 2017 r. Zarazem jednak ustawa zawiera regulację szczególną, która wpływa na ustalenie daty końcowej okresu z art. 6 ust. 2: art. 6 ust. 3 stanowi, że wydanie zarządzenia zastępczego, o którym mowa w [art. 6] ust. 2, wymaga opinii Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu potwierdzającej niezgodność nazwy obowiązującej w dniu wejścia w życie ustawy z art. 1. Przepis art. 2 ust. 3 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 2 ust. 3 natomiast opinia Instytutu jest przedstawiana w terminie miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w terminie 2 miesięcy, od dnia doręczenia żądania wojewody. Oczekiwanie na opinię wstrzymuje bieg terminu na stwierdzenie nieważności aktu. W niniejszej sprawie wyjściowy termin, do którego Wojewoda był formalnie uprawniony do wydania zarządzenia zastępczego dotyczącego ulicy Rauera w Kębłowie, a więc termin do 2 grudnia 2017 r., został ewidentnie przekroczony. Zarządzenie zastępcze wydano bowiem wiele miesięcy później – dopiero 20 czerwca 2018 r. Istotne jest przy tym w sprawie, że nie zaistniała w ogóle sytuacja, w której mogłoby dojść do przesunięcia końcowej daty terminu wydania zarządzenia zastępczego przez Wojewodę (art. 6 ust. 3 zd. 2 w zw. z art. 2 ust. 3 zd. 2 u.z.p.k.). Wojewoda sporządził bowiem wniosek o opinię do Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie ulicy Rauera w Kębłowie dopiero w dniu 5 marca 2018 r., a więc ponad 3 miesiące po upływie terminu z art. 6 ust. 2 ustawy. Niemożliwe było więc wstrzymanie biegu terminu, który już upłynął. To z kolei oznacza, że zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia 20 czerwca 2018 r. wydane zostało z uchybieniem terminu z art. 6 ust. 2 ustawy i jako takie – ze względu na naruszenie art. 6 ust. 2 – podlega uchyleniu. Zaskarżone zarządzenie wydane zostało po utracie przez Wojewodę kompetencji do jego wydania. Wobec stwierdzonego naruszenia przez kontrolowany akt nadzoru art. 6 ust. 2 ustawy Sąd na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. Ze względu na powód uchylenia zaskarżonego aktu nadzoru Sąd odstąpił od analizy innych okoliczności składających się na zarzuty skargi. Sąd nie orzekł o kosztach, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy w zw. z art. 100 u.s.g. postępowanie było wolne od opłat sądowych, po stronie skarżącej nie występował zawodowy pełnomocnik i w skardze nie zawarto żadnych wniosków w tej materii.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło