IV SA/Po 802/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A.P.W. wraz z W.W., Stowarzyszeniem [...] i Fundacją [...] wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Fundacja [...] w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu podając, iż Fundacja nie ma żadnych środków finansowych, a konto bankowe prowadzone w Banku [...] S.A. ma saldo ujemne. Wnioskująca Fundacja oświadczyła, iż nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, poza kwotą [...] zł wpłaconą przy założeniu fundacji, z której opłacane są koszty korespondencji. Celem doprecyzowania sytuacji wnioskodawcy pismem z dnia 24 listopada 2015r. (doręczonym w dniu 4 grudnia 2015r. k. 61 akt) wezwano go do przedłożenia odpisu statutu Fundacji, sprawozdania finansowego za ostatni rok obrotowy, odpisów zeznań rocznych podatkowych złożonych przez Fundację, uchwały określającej wysokość składek członkowskich, aktualnego wykazu członków, oświadczenia na temat wydatków poniesionych w okresie od stycznia do 31 sierpnia 2015r., oświadczenia o aktualnym stanie środków finansowych w kasie Fundacji, oświadczenia wyjaśniającego jakie działania podejmuje Fundacja w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w statucie, oświadczenia, czy Fundacja prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak to z jakim wynikiem, oświadczenia o wysokości obrotów na posiadanych przez Fundację rachunkach bankowych oraz wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach, czy zajęciach komorniczych oraz wyjaśnienia, czy Fundacja zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, w jakiej wysokości i z jakich środków Fundacja ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby. Fundacja [...] nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania chociażby w części. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający szczegółowe informacje o wszelkich posiadanych przez stronę aktywach albo ich braku jest warunkiem koniecznym do dokonania prawidłowej oceny i przyjęcia że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. W związku z tym, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca Fundacja, wezwana pismem z dnia 24 listopada 2015 r., nie wykonała tego zarządzenia. Należy wskazać, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Nieprzedłożenie, bowiem przez skarżącą Fundację żądanych dokumentów i oświadczeń w zakreślonym terminie uniemożliwiło dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W takiej sytuacji brak było podstaw do uznania, że skarżąca uprawdopodobniła w sposób przekonujący, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Zwłaszcza, że jak oświadczyła w formularzu posiada kwotę 2.000 zł, pomniejszoną o koszty korespondencji. Nie podano przy tym wysokości tych kosztów. Fundacja zawarła co prawda w formularzu informację o braku środków trwałych, zysku, środków na koncie bankowych, jednak nie przedstawiła jakichkolwiek informacji o wydatkach poniesionych na swoją działalność statutową. Ponadto powołując się na trudną sytuację majątkową Fundacja nie udokumentowała w żaden sposób tego faktu, w szczególności nie przedstawiła bilansu oraz rachunków zysków i strat, wyciągów z rachunku bankowego wskazujących na stan majątkowy i podejmowane przez Fundacje operacje finansowe w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy. Twierdzenie Fundacji, że odmowa przyznania prawa pomocy ograniczy jej prawo do Sądu nie zostało uprawdopodobnione odpowiednią argumentacją i poparte dokumentacją źródłową. W konsekwencji należy przyjąć, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące stanu finansowego Fundacji oraz jej możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez Fundację wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy dane zawarte na formularzu PPPr budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona, mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania, nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji musi się przez to liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. W tym stanie rzeczy wniosek Fundacji o prawo pomocy należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.