IV SA/Po 803/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011r. nr. [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 25 kwietnia 2013r. wydał wyrok, w którym oddalił skargę L.F. i M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011r. nr. [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. L.F. w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata, z którego wnika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem a ich jedyny dochód stanowi dochód z gospodarstwa rolnego ustalony według przelicznika w wysokości [...] zł. miesięcznie. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, iż majowy mróz i podtopienia pól i łąk spowodowały obniżenie plonów. Wnioskodawcy wskazali, że syn M. skończył studia i jest bezrobotny. Wnioskodawczyni wskazała również na fakt spłacenia kredytu na zakup 60 ha ziemi. Opisując swa sytuacje materialną wnioskodawczyni ujawniła fakt posiadania domu pow. [...] m2, nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, 2 chlewów, 1 stodoły i 2 garaży. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 - dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, w wyniku dokonanej analizy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, a także zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekający doszedł do przekonania, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Wskazać należy bowiem, że postanowieniem z dnia 6 marca 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (zażalenie na w/w postanowienie został oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.05.2012r. sygn. akt II OZ 389/12). W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 3 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają - pogarszają sytuację materialną strony. W kontekście powyższego istotne jest to, że informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od tych podnoszonych w postępowaniu dotyczącym poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie sposób w konsekwencji uznać, że skarżąca wskazuje na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska, co do spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że tylko taka zmiana mogłaby prowadzić do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym poprzedniemu rozstrzygnięciu. Z porównania wniosków PPF (k. 186-189 oraz 858-859 akt) wynika, że zarówno deklarowany stan majątkowy, jak też wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącej nie uległy zmianie. Wnioskodawczyni nie dołączyła jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Również argumentacja podnoszona przez skarżącą, a mająca przemawiać za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie uległa żadnej zmianie i w dalszym ciągu skarżąca powołuje się na trudną sytuację finansową wynikającą z wpływu sytuacji meteorologicznej na stan płodów rolnych. Tym niemniej uwzględniając fakt, iż zakresem niniejszego wniosku skarżąca objęła ustanowienie adwokata należało rozważyć czy jej sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia przyznanie pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Skarżąca wraz z mężem prowadzi bowiem gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów (92 ha) przynoszące stały miesięczny dochód przeliczeniowy w wysokości ok. [...] zł. Wskazać w tym miejscu należy, że skarżąca w poprzednim wniosku deklarowała fakt spłacania kredytu na zakup ciągnika, który nie został ujęty w niniejszym wniosku, co sugeruje fakt zakończenia spłacania tego kredytu. Niezmieniona kwota deklarowanego dochodu, przy mniejszych obciążeniach finansowych powinna wystarczyć na opłacenie pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.