IV SA/Po 803/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011r. nr. [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J.K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011r. nr. [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Skarżąca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z którego wnika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci a ich jedyny dochód stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. ustalonego według przelicznika. Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, iż styczniowa odwilż spowodowała złe przezimowanie ozimin i podtopienia. Majowy mróz i późniejszy brak opadów spowodowały kolejne przerzedzenie roślin. Powyższe doprowadziło do obniżenia dochodów o ok. 50%. Opisując sytuację prowadzonego gospodarstwa skarżący wskazał, iż sierpniu padła mu krowa wartości 4-5 tys. zł. Wnioskodawca wskazał również, że wszyscy jego synowie uczą się. Opisując swą sytuacje materialną J.K. ujawnił posiadanie domu o pow. [...] m2, mieszkania o pow. [...] m2 oraz gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 10 stycznia 2012r. (odebranym w dniu 12 stycznia 2012r. k. 262 akt) wezwał J.K. do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należało również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należało podać wysokość dofinansowania), przedstawienia dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011r., określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wyjaśnienia czy we wspólnym gospodarstwie domowym znajduje się inna osoba dorosła (matka dzieci wskazanych we wniosku), która posiada własne źródło utrzymania. Jeżeli tak to należało podać wysokość jej dochodu, wskazać źródło oraz przedstawić wyciągi z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej oraz dokumentów dotyczących prowadzonej produkcji rolnej. Skarżący nie wyjaśnił również wątpliwości dotyczących osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz nie ujawnił ich dochodu. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej oznacza więc, że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.