IV SA/Po 808/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/P. Miładowski Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 28 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. nr 241 poz. 2416 z późn. zm., dalej jako ustawa o obowiązku obrony) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. nr 151 poz. 1595 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie w sprawie orzekania), w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich uznała poborowego A. S. syna T., rocznik 1981 za zdolnego do służby wojskowej - kategoria "A". W uzasadnieniu napisano, że w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich stwierdzono u poborowego - stan po złamaniu obojczyka bez upośledzenia obręczy barkowej, co zgodnie z § 32 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie orzekania, kwalifikuje poborowego jako zdolnego do czynnej służby wojskowej - kategoria "A". W odwołaniu poborowy zwrócił się o ponowne rozpatrzenie zdolności kwalifikującej do odbycia służby. Wyjaśnił, że w styczniu 2005 r. uczestniczył w wypadku samochodowym w efekcie czego doznał stłuczeń i obrażeń na całej długości pleców oraz złamał obojczyk prawy. Odczuwa bóle, a częściowe skrócenie ręki ogranicza zakres ruchowy, przy czym bóle łączą się z zawrotami głowy i chwilowymi zasłabnięciami. Uznał, że nie jest w pełni zdrowy i nie czuje się na siłach aby podjąć się odbycia służby. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa) utrzymała w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej. W lakonicznym uzasadnieniu napisano, że w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono u poborowego dawno przebyte złamanie obojczyka prawego nieznacznie upośledzające sprawność obręczy barkowej, co zgodnie z § 32 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie orzekania, kwalifikuje poborowego jako zdolnego do służby wojskowej - kategoria "A". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zwrócił się o rozpatrzenie prawidłowości działań Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej. Skarżący wskazał, że w/w Komisja nie wzięła pod uwagę opinii lekarza ortopedy, do którego został skierowany. Zarzucił, że został przez Komisję uznany za osobę zdrową na podstawie ogólnych oględzin postury i sylwetki. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie wskazując, że orzeczenie organu II instancji zapadło po analizie przesłanej wraz z odwołaniem dokumentacji medycznej oraz badaniach własnych przeprowadzonych w dniach 14 września 2007 r. i 18 października 2007 r. przez wchodzących w skład komisji dwóch lekarzy chirurgów, a także analizie wyników badania otrzymanego od eksperta, do którego poborowy został skierowany na badania specjalistyczne. Napisano nadto, że w złożonej skardze poborowy nie przytoczył dowodów świadczących o naruszeniu prawa w toku postępowania administracyjnego i trybie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej, natomiast przemilczał fakt wezwania na posiedzenie organu II instancji w dniu 14 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone orzeczenie nie może się ostać. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa, przy czym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, tejże kontroli legalności Sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o obowiązku obrony określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich, z tym zastrzeżeniem, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) poborowych w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy. W myśl art. 26 ust. 1a wskazanej ustawy, w trakcie określania zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej poddaje się on obowiązkowym badaniom lekarskim, a także, stosownie do potrzeb i według decyzji przewodniczącego komisji lekarskiej, badaniom specjalistycznym, w tym psychologicznym, oraz obserwacji szpitalnej. Podkreślić należy, iż w sprawach zaliczenia poborowego do określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy kpa, normujące zasady i tryb postępowania. Organy administracji winny przy orzekaniu uwzględnić zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym ogólne zasady wynikające z treści art. 7, art. 8, art. 10 i art. 11 kpa oraz zasady dotyczące postępowania dowodowego. Ponieważ ustawa o obowiązku obrony, ani też wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 kpa. Jak wskazały w uzasadnieniach swoich orzeczeń organy obu instancji, wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa jest dołączony, w formie załącznika, do rozporządzenia w sprawie orzekania. Kluczowe z punktu widzenia zdrowia skarżącego są przepisy § 32 pkt 1 oraz § 32 pkt 2 w/w załącznika. Zgodnie z przepisem § 32 pkt 1 zniekształcenie obojczyka nieupośledzające lub nieznacznie upośledzające sprawność obręczy barkowej daje kategorię zdolności do służby wojskowej A zarówno dla poborowych jak i dla żołnierzy rezerwy. Z kolei przepis § 32 pkt 2 wskazuje, że zniekształcenie obojczyka upośledzające sprawność obręczy barkowej skutkuje przyznaniem kategorii zdolności do służby wojskowej D zarówno dla poborowych jak i dla żołnierzy rezerwy. Zważywszy, że kategoria A oznacza, zgodnie z art. 30a ustawy o obowiązku obrony, zdolność do czynnej służby wojskowej, natomiast kategoria D oznacza niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, precyzyjne ustalenie stanu zdrowia poborowego ma kapitalne znaczenie zarówno dla samego poborowego jak i dla Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Przywołując w odwołaniu przeżyty wypadek samochodowy i spowodowane tym wypadkiem konkretne urazy poborowy zwracał się o ponowne rozpatrzenie zdolności do odbycia służby wojskowej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy poborowy został skierowany przez organ II instancji na badanie specjalistyczne do lekarza ortopedy. Na Karcie Skierowania znajduje się adnotacja lekarza specjalisty chirurgii urazowej i ortopedii, który oceniając stan zdrowia poborowego jednoznacznie wskazał przepis § 32 pkt 2 załącznika, czyli uznał badanego poborowego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Tymczasem organ II instancji utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji lakonicznie wskazując, że sprawność obręczy barkowej poborowego jest nieznacznie upośledzona, co zgodnie z § 32 pkt 1 załącznika kwalifikuje go do kategorii zdolności do służby wojskowej A. W ocenie Sądu zaliczając skarżącego do kategorii A, czyli oceniając stan zdrowa poborowego odmienne niż lekarz specjalista, organ II instancji winien dokładnie wyjaśnić, na podstawie jakich faktów poczynił swoją ocenę oraz dlaczego ocena ta różni się od oceny zdrowia skarżącego poczynionej przez specjalistę, do którego zresztą skierowała A. S. Wojewódzka Komisja Lekarska. Należy przy tym podkreślić, że w aktach administracyjnych brak innych rozpoznań lekarskich sporządzonych dla potrzeb poboru. Ponadto, tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem komisji lekarskich jest dokładne uzasadnienie przyjęcia konkretnego punktu lub paragrafu. Dopiero pełna wiedza medyczna o stanie zdrowia poborowego pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tejże służby. W uzasadnieniu orzeczenia należy zatem podać fakty, które Komisja uznała za udowodnione, a dopiero potem te fakty ocenić. Zgodnie z art. 7 kpa organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a według art. 107 § 3 kpa powinien w uzasadnieniu faktycznym wskazać fakty, które uznał za udowodnione i dowody na których się oparł. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia brak jest jakichkolwiek szczegółowych wyjaśnień co do poczynionego ustalenia stanu zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej powołał się również na badania własne przeprowadzone przez w dniach 14 września 2007 r. i 18 października 2007 r. przez członków komisji - dwóch lekarzy chirurgów. Sąd wskazuje, że w aktach administracyjnych sprawy, czy to przesłanych wraz ze skargą, czy to uzupełnianych na wezwanie Sądu z dnia 07 stycznia 2008 r., nie ma żadnej dokumentacji w tym zakresie. Jest tylko kopia wezwania wysłanego do skarżącego celem osobistego stawienia się w Szpitalu Wojewódzkim w [...] wraz z posiadaną dokumentacją lekarską dotyczącą schorzeń przedstawionych w odwołaniu. Ponadto w orzeczeniu organu II instancji brak wskazania, którzy członkowie komisji dokonali badania oraz brak danych co do specjalizacji konkretnych członków Komisji rozpoznających odwołanie. Powyższe uniemożliwia ocenę orzeczenia organu II instancji również i w tym zakresie. W myśl przepisu § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. Nr 18, poz. 142) komisja lekarska określa zdolność poborowego do czynnej służby wojskowej na podstawie badania stanu jego zdrowia, którego przeprowadzenie dokumentuje w księdze orzeczeń lekarskich. W księdze tej odnotowuje się też wyniki (rozpoznanie) badania poborowego, wyniki badań specjalistycznych lub obserwacji szpitalnej poborowego oraz informacje, które wynikają z zaświadczeń lekarskich i innych dokumentów dotyczących stanu zdrowia, przedstawionych komisji przez poborowego. W niniejszej sprawie, w aktach administracyjnych znajduje się odpis z książki orzeczeń lekarskich Powiatowej Komisji Lekarskiej, brak natomiast wyciągu z książki orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej. Rolą sądów administracyjnych jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez, między innymi, kontrolę działalności administracji publicznej. W związku z tym pozostawienie w obrocie prawnym orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej, która zakwalifikowała skarżącego do kategorii A nie przesądza w żaden sposób o stanie zdrowia skarżącego bowiem to nie Sąd jest powołany do oceny zdrowia poborowych. Sąd kontroluje natomiast, czy wykonując swoje obowiązki organy administracji, w tym powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie, postępują zgodnie z prawem. Oceniając procedowanie organu II instancji Sąd dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego orzeczenie organu II instancji zostało uchylone. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy należy w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie poprzedzające ustalenie stanu zdrowia poborowego. Ustalenie to winno znaleźć oparcie w wyczerpującym materiale dowodowym, który z kolei musi mieć odzwierciedlenie w treści decyzji. Zbierając i analizując materiał dowodowy organ administracji winien wziąć pod uwagę również rozpoznanie lekarskie z dnia 14 września 2007 r. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone orzeczenie. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski KP