IV SA/Po 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. przy udziale sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzja z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania B. S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzję z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent Miasta P. odmówił B. S. prawa do wnioskowanych świadczeń rodzinnych z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania świadczeń o kwotę [...] zł. Organ wskazał, że odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. S. podnosząc, iż do dochodu rodziny nie powinien być wliczony przychód z tytułu zwolnienia z opłaty czesnego, ponieważ mąż nie otrzymał fizycznie tych pieniędzy. Następnie organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że dochód rodziny wnioskodawczyni za 2012 r. ustalono na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2013 r. oraz oświadczeń z dnia [...] grudnia 2013 r. o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne. Organ podniósł, iż dochód kształtował się następująco : - B. S. [...] zł - [...] zł (podatek) - [...] zł (składki na ubezpieczenie społeczne) - [...] zł ( składki na ubezpieczenie zdrowotne) = [...] zł [...] zł (utracony z uwagi na utratę świadczenia rehabilitacyjnego) [...] zł - [...] zł = [...] zł - - [...] zł (podatek) - [...] zł (składki na ubezpieczenie społeczne) - [...] zł = [...] zł. [...] zł dochód uzyskany w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej od [...] października 2012 r. [...] zł: 3 miesiące = [...] zł. - P. S. [...] zł - [...] zł (podatek) = [...]zł : 12 miesięcy = [...] zł. [...] zł + [...] zł = [...] zł: 4 osoby = [...] zł Organ wskazał, iż tak obliczony dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe o [...] zł. Brak uprawnień do zasiłku rodzinnego skutkuje również brakiem uprawnień do dodatku do tego zasiłku. Dodatek ma charakter pochodny, zależy wyłącznie od posiadania uprawnienia do samego zasiłku. W sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie posiada prawa do zasiłku rodzinnego, me może jej również przysługiwać prawo do dodatku do tego zasiłku. Odnosząc się do zarzutu odwołania Kolegium wskazało, że skoro przychód z tytułu zwolnienia z opłaty czesnego podlega opodatkowaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i został ujęty w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego, to Prezydent Miasta P., przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego, nie miał podstaw do nieuwzględnienia tego dochodu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. S. wskazując, iż kwota [...] zł nie była żadnym dochodem, ponieważ mąż nie otrzymał tych pieniędzy. Skarżącą wskazał, iż mąż został zwolniony z opłaty za studia. Ponadto skarżąca podniosła, iż nadal znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł. Przepis art. 3 pkt 1 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przez okres zasiłkowy należy rozumieć okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W niniejszej sprawie, z uwagi na fakt, że wniosek został złożony w dniu[...] listopada 2013 r., a więc na okres zasiłkowy od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., to organ zasadnie ustalając sytuację finansową rodziny skarżącej wziął pod uwagę dochody z 2012 r. W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż organ zasadnie do dochodu rodziny doliczył kwotę [...] zł. Co prawda rodzina skarżącej nigdy fizycznie tych pieniędzy nie otrzymała, to jednakże powyższe nie oznacza, iż na gruncie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowią one dochodu. Jak wskazano wyżej dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.). Jak wynika z PIT-8C zwolnienie z opłaty z czesnego traktowane jest jako inne źródło dochodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Przychód ten podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych określonych w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z powyższych względów organ zasadnie doliczył do dochodu rodziny skarżącej kwotę [...] zł. Natomiast wątpliwości Sądu budzi obliczenie dochodu utraconego, a co za tym idzie również wysokość dochodu obliczonego z prowadzonej działalności gospodarczej. W art. 5 ust. 4 ustawy ustawodawca przewidział kwestię utraty dochodu przez członka rodziny wskazując, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast w ust. 4a ustalono, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. (ust. 4 b) W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Ponadto wskazać należy, iż ustawodawca w art. 3 pkt 23 i 24 ustawy enumeratywnie określił sytuacje obligujące organ do uwzględnienia uzyskania ja i utraty dochodu. Utrata dochodu w myśl art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza utratę dochodu spowodowaną: 1. uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, 2. utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, 3. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, 4. utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, 5. wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, ze zm.), 6. utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 7. utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. Natomiast w myśl art. 3 pkt 24) ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanie dochodu - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: 1. zakończeniem urlopu wychowawczego, 2. uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, 3. uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, 4. uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, 5. rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania, 6. uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W przedmiotowej sprawie jak prawidłowo ustalił organ mieliśmy do czynienia z utratą dochodu. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w okresie od [...] października do [...] listopada 2012 r. pobierała świadczenia rehabilitacyjne, którego już nie pobiera. W związku z tym zasadnie organ potraktował dochód ze świadczenia rehabilitacyjnego jako dochód utracony. Ponadto organ prawidłowo uznał, iż w związku z podjęciem pozarolniczej działalności gospodarczej mamy do czynienia z uzyskaniem dochody. Pomimo prawidłowych ustaleń, iż mamy do czynienia z utrata i uzyskaniem dochodu organ błędnie obliczył wysokość zarówno dochodu utraconego jak i uzyskanego. Jak wynika z zaświadczenia urzędu skarbowego dochód brutto skarżącej w 2012r. wyniósł [...] zł. Natomiast dochód brutto z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego wyniósł [...] zł. Zatem z powyższego wynika, iż dochód brutto z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...], a nie jak przyjął organ [...] zł. Wyliczenie dochodu skarżącej przez organy doprowadziło do sytuacji, iż część podatku pobranego przez ZUS (tj. różnica między podatkiem pobranym przez ZUS – [...], a podatkiem należnym według zaświadczenia Urzędu Skarbowego – [...] zł) została potraktowana przez organ jako dochód z działalności gospodarczej. W ocenie Sądu organ cały dochód brutto z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego powinien potraktować jako dochód utracony. Zatem organ winien wziąć pod uwagę jedynie dochód brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który jak wskazano już wyżej wyniósł [...] zł. Od tej kwoty organ winien odliczyć podatek należny (ale tylko podatek należny z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej), składki na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Na gruncie niniejszej sprawy wprawdzie oraz zaniechał ustalenia wysokości podatku należnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże powyższe nie stoi na przeszkodzie do uznania, ze w przedmiotowej sprawie rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe. Dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, bez odliczenia podatku należnego wyniósł [...] zł. W tym miejscu wskazać należy, iż z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego nie pobrano składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, co wynika z PIT-u 11 A, a zatem wszelkie składki wykazane w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego powinny zostać odliczone od przychodu z tytułu działalności gospodarczej. Zatem skoro dochód skarżącej, bez odliczenia podatku należnego, wyniósł [...] zł, to dzieląc go przez okres prowadzenia działalności gospodarczej ( 3 miesiące) daje nam kwotę [...] zł. Do kwoty tej należy doliczyć dochód miesięczny męża skarżącej [...] zł. Wobec powyższego łączny dochód rodziny skarżącej, bez odliczenia podatku należnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wynosi [...] zł, co po podzieleniu przez ilość członków rodziny ( 4 osoby) daje nam kwotę [...] zł na osobę. Tym samym uznać należy, iż pomimo nie odliczenia od dochodu skarżącej podatku należnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wbrew ocenie organu, dochód ten nie przekracza kryterium dochodowego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Art. 152 cyt. wyżej ustawy nie zastosowano z uwagi na charakter zaskarżonego aktu. Rozpoznając sprawę ponownie organ mając na uwadze stanowisko zawarte w niniejszym wyroku, iż rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe, rozważy w świetle pozostałych przesłanek zasadność przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.