IV SA/Po 821/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...] /-/P. Miładowski /-/G. Radzicka /-/E. Makosz-Frymus Pismem z dnia 08 maja 2006 r. M.M. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o udzielenie pomocy na opłacenie rachunków za wodę, opał oraz zakup wymienionych sprzętów gospodarstwa domowego. Uzasadniając napisał, że w trakcie zimy z braku opału spalił część wyposażenia i podkreślił, że już informował o tym organ pomocowy. Kolejnym pismem, z dnia 12 maja 2006 r., M.M. złożył wniosek o udzielenie pomocy lub zapłacenie rachunku za energię elektryczną oraz kupno lekarstw. Wskazał, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu a wszystkie niezbędne dokumenty są w organie pomocowym, u pracownika socjalnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Zastępca Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 36, art. 107 ust. 5, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej jako ustawa o pomocy społecznej), odmówił udzielenia M.M. pomocy ze środków finansowych pomocy społecznej. Uzasadniając stwierdzono, że w odpowiedzi na oba wnioski o przyznanie pomocy organ I instancji, pismem z dnia 31 maja 2006 r., wezwał wnioskodawcę o złożenie oświadczenia, czy był właścicielem lub współwłaścicielem samochodu marki Citroen ZX rocznik 1996 r. o numerze rejestracyjnym [...]. Pismo zostało doręczone wnioskodawcy dnia 01 czerwca 2006 r., jednakże odpowiedź nie została udzielona, jak również strona nie skontaktowała się z organem I instancji w tej sprawie. W ocenie organu pomocowego wnioskodawca podtrzymuje w ten sposób dotychczasowe ustalenia, że w oświadczeniu majątkowym złożonym dnia 04 listopada 2005 r. zataił fakt bycia współwłaścicielem w/w pojazdu. Organ I instancji ocenił, że odmowa złożenia oświadczenia jest brakiem współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Od opisanej decyzji odwołanie złożył M.M.. Nie zgadzając się z jej treścią zaznaczył, że wyjaśnienia złoży po zapoznaniu się z aktami sprawy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kodeks postępowania administracyjnego) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wskazano na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej jest podstawą odmowy udzielenia świadczenia. Kolegium wskazało na przepis art. 107 ust. 5 wymienionej ustawy który głosi, że odmowa złożenia oświadczenia jest przesłanką wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Wnioskodawca otrzymał pismo wzywające do udzielenia informacji, takiej informacji nie udzielił jak również w żaden sposób nie utrzymywał kontaktu z organem I instancji. W tak ważkiej sprawie jak przyznanie pomocy społecznej, gdzie dysponuje się środkami budżetowymi, ustawodawca wymaga obustronnego zainteresowania przedmiotem sprawy na każdej płaszczyźnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M.M. stwierdził, że zarzut braku współpracy z organem pomocowym to kłamstwo. Wskazał, że to opieka społeczna odmawiała przyjmowania jego wniosków oraz utrudniała przeglądanie akt. Podkreślił, że wyczerpujące informacje złoży przed Sądem. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać, jednak z powodów innych niż podniesione w skardze. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wypływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą wydania obu decyzji w sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej, natomiast w tej ustawie nieuregulowanych, zgodnie z art. 14 wymienionej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepis art. 107 ust. 1 powołanej ustawy wskazuje, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Sposób przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego z uwzględnieniem miejsca i terminu jego przeprowadzania, wzór kwestionariusza wywiadu z uwzględnieniem sytuacji, w których wypełnia się poszczególne części kwestionariusza wywiadu oraz dokumenty niezbędne do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej, wzór oświadczenia o stanie majątkowym określił, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 107 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej Minister Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. nr 77 poz. 672, dalej rozporządzenie w sprawie wywiadu środowiskowego). W niniejszej sprawie, wbrew jednoznacznemu brzmieniu wskazanych przepisów, decyzje administracyjne zostały wydane bez przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Co prawda w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia aktualizacji wywiadu, ale z dat wynika, że wywiad był przeprowadzany 05 grudnia 2005 r., a zatem przeszło pięć miesięcy przed złożeniem przez skarżącego wniosków. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wywiadu środowiskowego wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu, zatem pismo organu pomocowego, wzywające skarżącego do złożenia jakiegokolwiek oświadczenia, wywiadu zastąpić nie może. W myśl art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia. Należy podkreślić, że nie tylko informacje zawarte w zebranym wywiadzie, ale również okoliczności przeprowadzania wywiadu wchodzą w skład materiału dowodowego w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego. Ewentualna odmowa przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, ustalona zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, podlega również ocenie organu administracji. Miał rację organ II instancji wskazując w uzasadnieniu, że przyznawanie pomocy społecznej jest sprawą ważką, w której dysponuje się środkami budżetowymi i która ma służyć pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy. W myśl art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej może być podstawą do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. Organy pomocy społecznej winny rzetelnie gospodarować przydzielonymi z budżetu państwa środkami, ale to przepisy dotyczące pomocy społecznej oraz stosowane odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wskazują reguły przyznawania pomocy bądź odmowy jej przyznania oraz rodzaj, formę i rozmiar świadczeń. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w całości. Przepisu art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. /-/ P. Miładowski /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus KP