IV SA/Po 825/15
WyrokWSA w Poznaniu2016-03-03
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu kosztów szkolenia jako nienależnie pobranego świadczenia, gdy strona zarejestrowana jako bezrobotna uzyskiwała przychód przekraczający połowę minimalnego wynagrodzenia, mimo że została pouczona o tym obowiązku i złożyła oświadczenie o nieuzyskiwaniu takiego przychodu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu kosztów szkolenia jako nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ strona, mimo pouczenia o warunkach uzyskania statusu osoby bezrobotnej i obowiązku zwrotu świadczeń, złożyła nieprawdziwe oświadczenie o nieuzyskiwaniu przychodu przekraczającego połowę minimalnego wynagrodzenia, a koszty szkolenia i badań lekarskich zostały należycie udokumentowane w aktach sprawy.Stan faktyczny
Strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i została skierowana na szkolenie. W trakcie rejestracji oświadczyła, że nie uzyskuje przychodów przekraczających połowę minimalnego wynagrodzenia, co było niezgodne z prawdą, gdyż uzyskiwała dochody z najmu lokalu. Po ujawnieniu tych faktów organy administracji uchyliły wcześniejsze decyzje i zobowiązały stronę do zwrotu kosztów szkolenia jako nienależnie pobranego świadczenia. Strona wniosła skargę, kwestionując zasadność zwrotu i sposób prowadzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo uchylił decyzję organu II instancji z powodu braku udokumentowania kosztów szkolenia, jednak po uzupełnieniu materiału dowodowego przez organ, Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę w całości
Wyrokiem z 20 maja 2015. sygn. akt IV SA/Po 180/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi A. Ś. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchylił zaskarżoną decyzję oraz określił, że decyzja ta nie może być wykonana.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...]Starosta Pleszewski (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674 z późn. zm., dalej w skrócie: "u.p.z.i.r.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") orzekł o zobowiązaniu A. Ś. (dalej: "Skarżący") do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. kosztów szkolenia w wysokości: [...] zł.
W uzasadnieniu organ I instancji napisał, że w dniu [...] czerwca 2013 r. A. Ś. zarejestrował się jako osoba bezrobotna. W trakcie rejestracji oświadczył, że nie uzyskuje przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wobec powyższego oświadczenia został decyzją [...] z [...] czerwca 2013 r. uznany za osobę bezrobotną.
Od [...] września .2013 r. Powiatowy Urząd Pracy w Pleszewie (PUP) skierował Skarżącego do odbycia szkolenia - konserwator terenów zielonych. Powyższe szkolenie trwało do [...] września 2013 r. Następnie od [...] stycznia 2014 r. Skarżący utracił status osoby bezrobotnej ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej nieprzerwanie okres 90 dni.
W dniu [...] lipca 2014 r. Skarżący przedstawił w PUP umowy najmu lokalu użytkowego, z których wynika, że od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2014 r. uzyskiwał przychód miesięczny w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. [...] zł miesięcznie tytułem czynszu.
Wobec powyższego, powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h) p. z. i. r. p. PUP Pleszew decyzją ostateczną nr [...] z [...] lipca 2014 r. uchylił rejestrację i odmówił uznania Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2013 r.
Mając na względzie powyższe, koszt szkolenia "konserwator terenów zielonych" na który składa się: należność instytucji szkoleniowej - [...] zł. i koszt badań lekarskich - [...] zł. – organ I instancji uznał za nienależnie pobrane świadczenie, gdyż zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 4 u.p.z.i.r.p. za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się koszt szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 lub w przypadku gdy skierowanie na szkolenie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na szkolenie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Skarżący, wnosząc o jej zmianę przez orzeczenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu Skarżący oświadczył, że wcześniej nie przedłożył umów najmu wyłącznie z tego powodu, że nie został poinformowany o takim obowiązku. Z tego samego powodu nie poinformował o uzyskiwaniu przychodu z tytułu czynszu. Podniósł także, że skoro został skierowany do odbycia szkolenia i je odbył, to nie jest uzasadnione zobowiązywanie go do zwrotu kosztów tego szkolenia.
Decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski (dale: "Wojewoda" lub "organ II instancji") na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76, ust. 1 i ust. 2, pkt 4 i art. 10 ust. 7 pkt 2 u. p. z. i. r. p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił stan sprawy.
Skarżący zarejestrował się w PUP w Pleszewie w dniu [...] czerwca 2013 r., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Starosta decyzją z [...] września 2013 r. orzekł o przyznaniu mu prawa do stypendium w związku z odbywaniem szkolenia z dniem [...] września 2013 r. z zakresu konserwacji terenów zielonych. Decyzją z [...] września 2013 r. Starosta orzekł o utracie przez Skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] września 2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia, a następnie decyzją z [...] października 2013 r. orzekł o przyznaniu mu prawa do stypendium z dniem [...] października 2013 r. w związku z odbywaniem stażu w [...] sp. z o.o. w Pleszewie na stanowisku konserwatora terenów zielonych.
Decyzją z [...] stycznia 2014 r. Starosta orzekł o utracie przez Skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] stycznia 2014 r. w związku z zakończeniem odbywania stażu oraz o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2014 r. ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 90 dni.
W dniu [...] lipca 2014 r. Skarżący przedstawił w PUP w Pleszewie kopie umów najmu lokalu użytkowego, z których wynika, że łącznie od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2014 r. uzyskiwał miesięczny dochód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. [...] zł tytułem czynszu z najmu lokalu użytkowego.
Postanowieniami z [...] lipca 2014 r. Starosta wznowił postępowania:
- w sprawie uznania Skarżącego za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku od [...] czerwca 2013 r. orzeczonego decyzją z [...] czerwca 2013 r.
- w sprawie przyznania Skarżącemu prawa do stypendium szkoleniowego od [...] września 2013 r. orzeczonego decyzją z [...] września 2013 r.
- w sprawie utraty przez Skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] września 2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia orzeczonego decyzją z [...] września 2013 r.
- w sprawie przyznania Skarżącemu prawa do stypendium stażowego z dniem [...] października 2013 r. orzeczonego decyzją z [...] października 2013 r.
- w sprawie utraty przez Skarżącego prawa do stypendium stażowego z dniem [...] stycznia 2014 r. orzeczonej decyzją z [...] stycznia 2014 r.
- w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej przez Skarżącego z dniem [...] stycznia 2014 r. ze względu na niezdolność do pracy w skutek choroby orzeczonej decyzją z [...] stycznia 2014 r.
Starosta Pleszewski decyzją z [...] lipca 2014 r. (nr [...]) orzekł o:
- uchyleniu decyzji z [...] czerwca 2013 r. w sprawie uznania Skarżącego za osobę bezrobotną od [...] czerwca 2013 r. oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku,
- uchyleniu decyzji z [...] września 2013 r. orzekającej o przyznaniu Skarżącemu prawa do stypendium w związku z odbywaniem szkolenia z dniem [...] września 2013 r.,
- uchyleniu decyzji z [...] września 2013 r. orzekającej o utracie przez Skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] września 2013 r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia,
- uchyleniu decyzji z [...] października 2013 r. orzekającej o przyznaniu Skarżącemu prawa do stypendium z dniem [...] października.2013 r. w związku z odbywaniem stażu,
- uchyleniu decyzji z[...] stycznia 2014 r. orzekającej o utracie przez Skarżącego prawa do stypendium z dniem [...] stycznia 2014 r. w związku z zakończeniem odbywania stażu,
- uchyleniu decyzji z [...] stycznia 2014 r. orzekającej o utracie przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2014 r. ze względu na niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 90 dni,
- odmowie uznania Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2013 r.
Skarżący odwołał się od wskazanej decyzji.
Wojewoda decyzją z [...] września 2014 r. znak: [...]utrzymał w mocy decyzji Starosty z [...] lipca .2014 r. [...]. Skarżący nie wniósł skargi na wskazaną decyzję do sądu administracyjnego.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Starosta orzekł o zobowiązaniu Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. kosztów szkolenia w wysokości [...] zł, w tym należność dla instytucji szkoleniowej [...] zł i kosztow badań lekarskich [...] zł.
Organ II instancji uznał, iż nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty z [...] grudnia 2014 r. (nr [...]), ponieważ Skarżący pomimo właściwego pouczenia podczas rejestracji w PUP, nie poinformował organu zatrudnienia o okoliczności uniemożliwiającej posiadanie statusu osoby bezrobotnej i kierowanie go na szkolenie.
Z dokumentacji wynika, że Skarżący odbywał szkolenie konserwatora terenów zielonych od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. Należność dla instytucji szkoleniowej wynosiła [...] zł, a koszt badań lekarskich przed szkoleniem [...] zł. Skarżący przedstawił w PUP w dniu [...] lipca 2014 r. umowę najmu lokalu użytkowego z dnia [...] października 2010 r., która obowiązywała od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2012 r. oraz umowę najmu lokalu użytkowego z [...] października 2012 r., która obowiązywała od [...] listopada 2012 r. do [...] października 2014 r. Z przedmiotowych umów wynika, że jako właściciel lokalu otrzymywał z tytułu najmu czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie, co powodowało, iż od dnia rejestracji nie powinien posiadać statusu osoby bezrobotnej. Starosta decyzją z [...] lipca 2014 r. uchylił decyzje wydane w sprawie Skarżącego i orzekł o odmowie uznania go za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2013 r. a Wojewoda decyzją z [...] września 2014 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...] lipca 2014 r. nr [...].
Jak wynika z "Informacji dla osób rejestrujących się w PUP" Skarżący był poinformowany w dniu [...] czerwca 2013 r. o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej i uzyskiwania przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (Dział II pkt 13 "Informacji"). Otrzymanie wskazanego pouczenia Skarżący przyjął własnoręcznym podpisem na druku cytowanej "Informacji". Skarżący na druku Karty Rejestracyjnej (część C) w dniu [...] czerwca 2013 r. oświadczył, że nie uzyskuje on przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas, gdy przez cały czas pobierał czynsz z tytułu najmu w wyższej wysokości. Ponadto na druku Karty Rejestracyjnej, część C pkt 19 w dniu [...] czerwca 2013 r. zobowiązał się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie, a taka sytuacja miała miejsce. Wobec powyższego, organ I instancji poinformował zainteresowanego, o braku możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz pobierania przychodu wyższego niż połowa minimalnego wynagrodzenia w danym roku i konsekwencji wynikających z posiadania takiego przychodu.
Wojewoda stwierdził, że w przypadku Skarżącego spełniła się ustawowa przesłanka do zwrotu kosztów szkolenia z art. 76 ust. 2 pkt 4 u.p.z.i.r.p., ponieważ otrzymał on właściwe pouczenie o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej w przypadku osiągania przychodów w wysokości powyżej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i wprowadził w błąd PUP w Pleszewie podczas rejestracji i kierowania go na szkolenie. Ponadto, nieprawdziwe było oświadczenie odwołującego z dnia [...] czerwca 2013 r., że nie posiada on przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Nie można kwestionować, że Skarżący odbył szkolenie zorganizowane przez PUP w Pleszewie. Jednakże w dniu [...] lipca 2014 r. ujawniono nowe okoliczności powodujące konieczność odmowy uznania go za osobę bezrobotną z dniem [...]czerwca 2013 r. i w konsekwencji tego zasadne było wydanie orzeczenia o obowiązku zwrotu kosztów szkolenia.
Na decyzję Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A. Ś. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie m.in.: art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia przedmiotowej sprawy; art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji, art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie m.in. art. 76 ust 2 pkt 4) u.p.z.i.r.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że umów najmu lokalu użytkowego nie przedkładał wcześniej, gdyż nie został poinformowany o takim obowiązku. Z uwagi na brak stosownej informacji o obowiązku, nie poinformował również o uzyskiwaniu przychodu z tytułu czynszu. W tej sytuacji nie może ponosić konsekwencji w postaci wydania zaskarżonej decyzji. Zaznaczył również, że skoro został przez Urząd skierowany do odbycia szkolenia i stażu oraz skoro działo się to w czasie, gdy był zarejestrowany jako bezrobotny, to wobec powyższego, odbył ww. szkolenie i staż, nie jest więc uzasadnione zobowiązanie go do zwrotu kosztów szkolenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem opisanym na wstępie WSA w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie podziela stanowiska Skarżącego. Zarzuty zawarte w skardze są jedynie nie opartą na faktach polemiką z ustaleniami organów administracji i nie mogą skutkować wzruszeniem decyzji. W ocenie Sądu nie może ulegać wątpliwości, że Skarżący został prawidłowo pouczony w informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy o warunkach uzyskania i utraty statusu osoby bezrobotnej oraz o okolicznościach, w jakich uważa się świadczenie za nienależnie pobrane i o obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Podpisał również oświadczenie o nieuzyskiwaniu miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a także oświadczenie o niepobieraniu dochodów innych niż wskazane w formularzu. Oświadczenia te nie odpowiadały rzeczywistości.
W ocenie Sądu, rozstrzygając sprawę organ II instancji nie dostrzegł natomiast, że kwota nienależnego świadczenia, do której zwrotu zobowiązany został Skarżący nie znajduje udokumentowania w aktach sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 lit a) i d) u.p.z.i.r.p. koszt szkolenia oznacza m. in. uprzednio uzgodnioną należność przysługującą instytucji szkoleniowej oraz koszt badań lekarskich wymaganych w przepisach odrębnych. Ani należność instytucji szkoleniowej, ani koszt badań nie znajdują odzwierciedlenia w żadnym dowodzie w aktach sprawy. Doszło w ten sposób do obrazy przepisu art. 80 k.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Na zakończenie Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie takie uzupełnienie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, by wszystkie elementy rozstrzygnięcia znajdowały w nim oparcie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] września 2015 r. znak: [...] Wojewoda - z powołaniem się na art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.76 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 i art. 10 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p.- utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] grudnia 2012 r. nr [...].
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu z 20 maja 2015 r., którym uchylono decyzję Wojewody z [...] stycznia 2015 r. zwrócono się do PUP w Pleszewie o szczegółowe wykazanie w aktach sprawy żądanej kwoty nienależnie pobranego świadczenia, tj. należności instytucji szkoleniowej oraz kosztów badań lekarskich.
Pismem z [...] sierpnia 2015 r. PUP przesłał Wojewodzie dokumenty potwierdzające poniesione koszty szkolenia oraz badania lekarskie Skarżącego.
Organ II instancji uznał po ponownym zbadaniu sprawy, iż nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty Pleszewskiego z [...] grudnia 2014r. nr [...] ponieważ Skarżący pomimo właściwego pouczenia podczas rejestracji w PUP, nie poinformował organu zatrudnienia o okoliczności uniemożliwiającej posiadanie statusu osoby bezrobotnej i skierowanie go na szkolenie. WSA w Poznaniu nie uchylił decyzji Wojewody z [...] stycznia 2015 r. [...]z powodu kwestionowania podstaw do samego zwrotu, ale wskazał tylko, że w dokumentacji brakuje dokładnego wyjaśnienia wysokości żądanej przez PUP należności wobec Skarżącego. Dlatego też Wojewoda w dokumentacji sprawy zgromadził kserokopię rachunku za szkolenie nr [...] wystawionego przez instytucję szkoleniową "[...]" w Pleszewie na łączną kwotę w wysokości [...]zł dla 10 osób bezrobotnych, którą opłacił PUP, kserokopię umowy nr [...] dotyczącą organizacji szkolenia opiewającą na kwotę [...]zł dla 10 osób bezrobotnych niepełnosprawnych, kserokopię zaświadczenia o ukończeniu kursu "Konserwator terenów zielonych" przez Skarżącego, kserokopię listy 10 uczestników, którzy ukończyli kurs "Konserwator terenów zielonych", kserokopię szczegółowych list obecności na kursie od [...] września 2013 r. do [...] września 2013r. oraz kserokopię harmonogramu zajęć, które odbywały się podczas kursu.
Wobec powyższego, Wojewoda stwierdził, że szkolenie Skarżącego kosztowało [...] zł i tę kwotę orzeczono do zwrotu w zaskarżonej decyzji. Ponadto, w dokumentacji sprawy zgromadzono kserokopię rachunku nr [...] wystawionego przez Niepubliczny Zakład Podstawowej i Specjalistycznej Opieki Zdrowotnej - Poradnia Medycyny Pracy w Pleszewie na kwotę [...] zł za przeprowadzenie 10 badań profilaktycznych przed szkoleniem "Konserwator terenów zielonych" dla 10 bezrobotnych, kserokopię skierowania na te badania dla Skarżącego oraz kserokopię zaświadczenia lekarskiego z [...] lipca 2013 r. potwierdzającego zdolność Skarżącego do odbycia przedmiotowego szkolenia. W tej sytuacji PUP zażądał wobec Skarżącego [...] zł tytułem poniesionych kosztów badań lekarskich.
Dalej organ II instancji wskazał, po przywołaniu treści art. 2 ust. 1 pkt 2, lit. h oraz art. 76 u.p.z.i.r.p., że Skarżący odbywał szkolenie konserwatora terenów zielonych od [...] września 2013 r. do [...] września 2013r. Należność dla instytucji szkoleniowej wynosiła [...] zł, a koszt badań lekarskich przed szkoleniem [...] zł, co wykazano w dokumentacji sprawy. Skarżący w dniu [...] lipca 2014 r. przedstawił w PUP umowę najmu lokalu użytkowego z [...] października 2010 r., która zawarta była od [...] listopada 2010 r. do [...] października 2012 r. oraz umowę najmu lokalu użytkowego z [...] października 2012 r. która obowiązywała od [...] listopada 2012 r. do [...] października 2014 r. Z przedmiotowych umów wynika, iż Skarżący jako właściciel lokalu otrzymywał z tytułu najmu czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie, co powodowało, że od dnia rejestracji nie powinien posiadać statusu osoby bezrobotnej. Starosta decyzją z [...] lipca 2014 r. uchylił decyzje wydane w sprawie Skarżącego i orzekł o odmowie uznania go za osobę bezrobotną z dniem [...] czerwca 2013 r. a Wojewoda decyzją z [...] września 2014 r. nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z [...].07.2014r. nr [...].
Ponadto, jak wynika z "Informacji dla osób rejestrujących się w PUP" Skarżący był poinformowany w dniu [...] czerwca 2013 r. o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej przy jednoczesnym uzyskiwaniu przychodów w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (Dział II, pkt 13 "Informacji"). Otrzymanie w/w. pouczenia Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem. Ponadto na druku Karty Rejestracyjnej (część C) Skarżący w dniu [...] czerwca 2013 r. oświadczył, że nie uzyskuje przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas, gdy przez cały czas pobierał czynsz z tytułu najmu w wyższej wysokości. Także na druku Karty Rejestracyjnej, część C pkt 19 w dniu [...] czerwca 2013 r. zobowiązał się do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków przewidzianych w ustawie, a taka sytuacja miała miejsce. Wobec powyższego, organ I instancji poinformował Skarżącego, o braku możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz pobierania przychodu wyższego niż połowa minimalnego wynagrodzenia w danym roku i konsekwencji wynikających z posiadania takiego przychodu.
Organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie spełniła się ustawowa przesłanka do zwrotu opisanych powyżej kosztów szkolenia na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 4 u.p.z.i.r.p., ponieważ Skarżący otrzymał właściwe pouczenie o niemożności posiadania statusu osoby bezrobotnej w przypadku osiągania przychodów w wysokości powyższej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i wprowadził PUP w błąd podczas rejestracji i kierowania go na szkolenie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. Ś. zarzucił opisanej wyżej decyzji Wojewody naruszenie:
a) przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie naruszenie m.in.: art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia przedmiotowej sprawy; art. 9 i 11 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy przedmiotowej decyzji; art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji,
b) przepisów prawa materialnego, a mianowicie naruszenie art. 76 ust 2 pkt 4 u.p.z.i.r.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzeni od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że z dniem [...] lipca 2014 r. przedstawił umowy najmu lokalu użytkowego, z których wynika, iż od [...] listopada 2010 r. do [...]października 2014 r. uzyskiwał przychód miesięczny w wysokości przekraczającej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. [...] zł tytułem czynszu. Już z tych ustaleń faktycznych wynika, iż przychód taki uzyskiwał od [...] listopada 2010 r. Umów takich nie przedkładał wcześniej, gdyż nie został poinformowany o takim obowiązku. Z tego też powodu nie poinformował również o uzyskiwaniu przychodu z tytułu czynszu. W tej sytuacji nie może ponosić konsekwencji w postaci wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto Skarżący zaznaczył, że skoro został przez PUP skierowany do odbycia szkolenia i stażu oraz skoro działo się to w czasie, gdy był zarejestrowany jako bezrobotny, to w tej sytuacji nie jest uzasadnione zobowiązanie go do zwrotu kosztów szkolenia.
W ocenie Skarżącego, w przedmiotowej sprawie doszło również do naruszenia art. 76 ust 2 pkt 4 u.p.z.i.r.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, bowiem Skarżący nie złożył nieprawdziwego oświadczenia, nie dokonał sfałszowania dokumentów, ani też świadomie nie wprowadził w błąd PUP. Zatem ww. przepis nie powinien znaleźć zastosowania. Domaganie się od Skarżącego zwrotu kosztów szkolenia w wysokości [...] zł, w tym należności dla instytucji szkoleniowej [...] zł i kosztu badań lekarskich w wysokości [...] zł jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] marca 2016 r. Skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i podkreślił, że nie rozumie, dlaczego żądają od niego zwrotu kosztów szkolenia, skoro sumiennie w tym szkoleniu uczestniczył i otrzymał zaświadczenie o jego ukończeniu. Jego zdaniem, pośrednictwo praccy powinno ludziom pomagać, a nie szkodzić, a Skarżący odbiera działanie tut. Urzędu jako szkodliwe dla niego. Ponadto podkreślił, że jest w trudnej sytuacji finansowej, ma zaciągnięty kredyt, który musi spłacać.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, Sąd w obecnym składzie miał na uwadze, że w rozpatrywanej sprawie zapadł już prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 20 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 180/165.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ponadto w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W świetle cytowanych przepisów organ administracji ponownie rozpoznający daną sprawę – a także sąd administracyjny następnie kontrolujący wydaną przez ów organ decyzję – są związani uprzednio zapadłymi w tej sprawie prawomocnymi wyrokami sądu administracyjnego, tak co do treści rozstrzygnięcia (sentencji wyroku), jak i zawartych w jego uzasadnieniu ocen prawnych oraz wytycznych. Utrata mocy wiążącej ocen i wytycznych następuje jedynie wyjątkowo: w razie zmiany stanu prawnego powodującego, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, bądź w razie zmiany, po wydaniu orzeczenia sądowego, istotnych okoliczności faktycznych, bądź też na skutek wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw. 8 do art. 153).
Należy stwierdzić, że żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego zarówno organ II instancji ponownie orzekający w sprawie, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostawali związani oceną prawną i wytycznymi zawartymi w ww. wyroku WSA w Poznaniu.
Wobec tego należy podkreślić, że w/w. wyroku, WSA jednoznacznie stwierdził, że rozstrzygając sprawę, organ II instancji nie dostrzegł, że kwota nienależnego świadczenia, do której zwrotu zobowiązany został Skarżący nie znajduje udokumentowania w aktach sprawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 lit a i d p.z.i.r.p. koszt szkolenia oznacza m. in. uprzednio uzgodnioną należność przysługującą instytucji szkoleniowej oraz koszt badań lekarskich wymaganych w przepisach odrębnych. Ani należność instytucji szkoleniowej, ani koszt badań nie znajdują odzwierciedlenia w żadnym dowodzie w aktach sprawy. Doszło w ten sposób do obrazy przepisu art. 80 k.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W tej sytuacji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu było takie uzupełnienie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, by wszystkie elementy rozstrzygnięcia znajdowały w nim oparcie.
Wydaną w następstwie cytowanego wyroku o sygn. akt IV SA/Po 180/15 decyzją z [...] września 2015 r. – która stała się przedmiotem skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne – organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] grudnia 2014 r. orzekającą o zobowiązaniu Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. kosztów szkolenia w wysokości [...]zł, w tym należności dla instytucji szkoleniowej – [...] zł za szkolenie oraz kosztów badań lekarskich – [...] zł.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organ II instancji, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku o sygn. akt IV SA/Po 18015, należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej organu I instancji art. 76 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z ust. 2 pkt 4 tego samego artykułu za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się między innymi koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 lub w przypadku gdy skierowanie na szkolenie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę skierowaną na szkolenie.
Z treści powyższej regulacji wynika, iż decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (w niniejszej sprawie kosztów szkolenia) nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności oraz czy pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki ustawowe, na podstawie których powstał po stronie Skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci kosztów szkolenia.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż Skarżący w dniu rejestracji w PUP tj. w dniu [...] czerwca 2013 r. nie spełniał przesłanek do uznania go za osobę bezrobotną, ponieważ z umów najmu znajdujących się w aktach sprawy wynika niezbicie, że w dniu rejestracji uzyskiwał z tytułu najmu jako właściciel lokalu miesięczny dochód w wysokości [...] zł, a więc dochód przekraczający połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto Skarżący był należycie pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia i o obowiązku jego zwrotu jako nienależnie pobranego. Skarżący podpisał także oświadczenie o nieuzyskiwaniu miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a także oświadczenie o niepobieraniu dochodów innych niż wskazane w formularzu. Oświadczenia te nie odpowiadały rzeczywistości. Bezspornym jest również, że ostateczną decyzją z [...] lipca 2014 r. uchylono decyzję z [...] czerwca 2013 r. w sprawie uznania Skarżącego za osobę bezrobotną oraz uchylono decyzje z [...] września 2013 r., [...] września 2013 r., [...] października 2013 r. i z [...] stycznia 2014 r. orzekające o przyznaniu Skarżącemu prawa do stypendium i orzekające o jego utracie.
Również kwota nienależnie pobranego świadczenia, do której zwrotu zobowiązany został Skarżący znajduje należyte udokumentowanie w aktach sprawy w postaci kserokopii rachunku za szkolenie nr [...] wystawionego przez instytucję szkoleniową "[...]" w Pleszewie, kserokopii rachunku nr [...] wystawionego przez [...] Poradnia Medycyny Pracy w Pleszewie, kserokopii skierowania Skarżącego na badanie lekarskie i kserokopii zaświadczenia lekarskiego z [...] lipca 2013 r. potwierdzającego zdolność Skarżącego do odbycia szkolenia "Konserwator terenów zielonych" i nie budzi wątpliwości Sądu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 lit a i d u.p.z.i.r.p., koszt szkolenia oznacza m. in. uprzednio uzgodnioną należność przysługującą instytucji szkoleniowej oraz koszt badań lekarskich wymaganych w przepisach odrębnych.
Koszt przedmiotowego szkolenia, które odbył Skarżący w dniach [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. wyniósł [...] zł. Na koszt ten złożyła się kwota [...] zł - należność przysługująca instytucji szkoleniowej "[...] " w Pleszewie oraz kwota [...] zł – za badanie lekarskie przeprowadzone przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej –Poradnia Medycyny Pracy w Pleszewie.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zarzuty poniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ nie znajdują uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym, a podjęte rozstrzygniecie Wojewody odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło