IV SA/Po 828/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "J." P.P.H.U. M.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ D.Mataczyński M.P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "J." P.P.H.U. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym. Skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem i teściową a źródłem ich utrzymania jest emerytura teściowej, wynagrodzenie za pracę żony i dochód z działalności gospodarczej w zakresie transportu wnioskodawcy wynoszące łącznie [...] zł. M.P. ujawniając stan majątku wskazał mieszkanie kwaterunkowe o pow. [...] m2 i należący do żony udział w nieruchomości mieszkalnej o pow. [...] m2. Z dodatkowych informacji wynika, że żona wnioskodawcy sprawuje opiekę nad chorą matką, której stan zdrowia wymaga również opłacenia opiekunki celem sprawowania opieki w czasie przebywania poza domem w związku z wykonywaną pracą. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego koszty rehabilitacji oraz leki pochłaniają dużą część ich dochodów. M.P. wskazał również na okoliczność pomocy finansowej dla studiującego syna, zajmującego wraz z wnioskodawcą mieszkanie kwaterunkowe, którego utrzymanie związane m.in. z elektrycznym ogrzewaniem generuje znaczne koszty. Dodatkowo wnioskodawca uzasadniając brak możliwości finansowych do opłacenia kosztów sądowych wskazał na okoliczność dokonanego w ubiegłym roku zakupu samochodu wykorzystywanego do prowadzonej działalności gospodarczej. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając informacje podane przez wnioskodawcę stwierdzić należy, iż M.P. nie wykazał aby nie mógł ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca wraz z osobami prowadzącymi z nim gospodarstwo domowe dysponuje bowiem stałym dochodem wynoszącym [...] zł. Powyższa kwota, przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, przy racjonalnym jej dysponowaniu pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych ograniczających się na obecnym etapie do wpisu sądowego wynoszącego zgodnie z treścią §1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) 400 zł. Powyższa kwota przy uwzględnieniu deklarowanych dochodów nie przekracza możliwości finansowych wnioskodawcy, który poza ogólnikowym powołaniem się na okoliczności uzasadniające jego zdaniem zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie przedłożył żadnych wyliczeń, nie udokumentował sytuacji finansowej (nie przedstawił np. wyciągów z kont bankowych), ani nie podał kosztów związanych np. z rehabilitacją i leczeniem teściowej. Takie działanie wnioskodawcy narusza ciążący na nim obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński jf