IV SA/Po 831/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi I.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego /-/ D.Mataczyński I.M. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Skarżąca zwróciła się również z wnioskiem ustanowienia radcy prawnego. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem (mieszkająca z nią matka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe) a źródłem ich utrzymania są alimenty przyznane synowi w wysokości [...] zł. I.M. we wniosku ujawniła, iż posiada dom o pow. [...] m2, dom w stanie surowym oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Wnioskodawczyni uzasadniając wniosek podała, że nie posiada żadnych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej utrzymuje się z pieniędzy syna, z których spłaca kredyt na zakup komputera dla syna i dwa inne kredyty. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni pismem z dnia 12 listopada 2009r. wezwał I.M. do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej za okres ostatnich 6 miesięcy, przedłożenie kopii zeznań podatkowych, zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przesłała pismo, w którym wskazała na swą trudną sytuację życiową wynikającą z braku pracy i stałego dochodu, co uniemożliwia jej m.in. wykupienie leków. Do powyższego pisma wnioskodawczyni załączyła kopie zeznań o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za lata 2007 i 2008r. oraz kopie dowodów wpłaty, bez podania ich odbiorców oraz tytułów ich dokonania. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku lub przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata czy też radcy prawnego uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku W świetle powyższego mając na uwadze stwierdzić należy, że I.M. nie może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na fakt, iż wnioskodawczyni nie wykonała wezwania Sadu w pełnym zakresie. Skarżąca nie określiła bowiem kwoty stałych wydatków miesięcznych i nie przedłożyła wyciągów z kont bankowych, lokat i kart kredytowych, nie wyjaśniając przy tym kwestii posiadania kont czy też lokat. Skarżąca uchybiła tym samym ciążącemu na niej obowiązkowi wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. W interesie strony leży bowiem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, gdyż ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za daleko niewystarczające, gdyż skarżąca wskazując na trudną sytuację życiową i materialną, wskazała również na fakt spłacania dwóch kredytów i kredytu na zakup komputera, oraz fakt posiadania domu w stanie w surowym. Posiadanie kredytów bez oznaczenia wysokości rat oraz brak informacji dotyczących pozostałych kosztów koniecznego utrzymania uniemożliwia rzetelną ocenę sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Za wystarczające nie może być bowiem uznane przedłożenie kopii dowodów wpłat, bez stosownych wyjaśnień dotyczących tytułów tych wpłat. Nie bez znaczenia jest również wskazana we wniosku okoliczność budowy domu. Prowadzenie takiej inwestycji wymaga bowiem znacznych dochodów w wysokości przekraczającej deklarowaną wysokość [...] zł. Poddaje to w wątpliwość rzetelność informacji dotyczących stanu majątkowego wnioskodawczyni. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński