IV SA/Po 850/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Powypadkowej przy [...] z dnia [...] r. [...] w przedmiocie: treści protokołu powypadkowego i ustalenia okoliczności wypadku; p o s t a n a w i a odrzucić skargę /-/ Danuta Rzyminiak-Owczarczak Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi jest decyzja Odwoławczej Komisji Powypadkowej powołanej przy[...], wydana w przedmiocie ustalenie treści protokołu powypadkowego oraz ustalenia okoliczności wypadku, która orzekała w sprawie z wniosku J. M. w związku z zdarzeniem, które miało miejsce w dniu [...] r. Zdaniem strony w czasie pełnienia w tym dniu służby doznał urazu kolana, co spowodowało konieczność leczenia operacyjnego i rehabilitacji. Żądając stwierdzenia w protokole powypadkowym związku doznanego urazu ze służbą strona wyjaśniła, iż zamierza wystąpić o przyznanie z tego tytułu odszkodowania. Sprawa ta została przekazana do rozpoznania tut. Sądowi przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, który w tym zakresie stwierdził swoją niewłaściwość (postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt[...] - karta 28 akt). Tymczasem sprawa ta nie podlega kognicji sądu, tak administracyjnego, jak i sądu cywilnego-sądu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 68 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2002r. Nr 7 poz. 58 ze zm.) policjant, który w związku ze służbą doznał uszczerbku na zdrowiu otrzymuje odszkodowanie w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz.U. Nr 53 poz. 345). Zgodnie z art. 12 ust. 3 tej ustawy od decyzji właściwych organów w sprawie takiego odszkodowania przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach ustawy kodeks postępowania cywilnego. Powyższe ustawowe odesłania nadają więc sporom o to świadczenie charakter sprawy cywilnej z zakresu ubezpieczeń społecznych, a zgodnie z art. 4778 §2 pkt 3 k.p.c. do właściwości sądów rejonowych należą sprawy o odszkodowanie z tytułu wypadku lub choroby zawodowej pozostającej w związku z czynną służbą wojskową albo służbą w Policji. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 marca 1992r. w sprawie przyznawania i wypłaty odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 29 poz. 129) prawo do odszkodowania należnego funkcjonariuszowi ustala się na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, stwierdzającego procentowy stopień uszczerbku na zdrowiu funkcjonariusza wskutek wypadku lub choroby, z tytułu której przysługuje odszkodowanie, protokołu powypadkowego, sporządzonego przez komisję powypadkową działającą na podstawie odrębnych przepisów, zaświadczenia stwierdzającego wysokość uposażenia określonego w art. 5 ust. 2 ustawy z 16 grudnia 1972 r. Tym samym protokół powypadkowy jest jednym z dokumentów, na podstawie których wydawane jest rozstrzygnięcie w przedmiocie przedmiotowego odszkodowania. Treść tego protokołu, jak również prawidłowość postępowania komisji powypadkowej, podlegają ocenie organu wydającego decyzję, a w dalszej kolejności kontroli instancyjnej oraz sądowej. Negatywne ustalenia komisji powypadkowej nie tamują więc drogi do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania, tym samym nie mają charakteru rozstrzygnięć zamykających stronie drogę do wystąpienia z takim wnioskiem. Zważyć ponadto należy, iż w okresie rozpatrywania sprawy przez komisje powypadkowe obu instancji nie zostały uregulowane w drodze rozporządzenia zasady i tryb powołania oraz działania tych komisji, do wydania którego delegację zawiera przepis art. 2 ust. 2 wskazanej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. (nowe regulacje prawne weszły w życie dopiero w dniu 9.08.2005 r.). Komisja powypadkowa w niniejszej sprawie działała w trybie i na zasadach określonych w zarządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych Nr 18 z dnia 24 lutego 1973 r. w sprawie trybu ustalania okoliczności i przyczyn wypadków dla celów związanych z przyznawaniem funkcjonariuszom i ich rodzinom odszkodowania i rent (Dz.Urz. MSW Nr 3 poz. 6). Zgodnie z §13 tego aktu od ustaleń zawartych w protokole powypadkowym przysługuje poszkodowanemu funkcjonariuszowi odwołanie do odwoławczej komisji powypadkowej, której decyzja jest ostateczna. Jednocześnie w akcie tym nie wskazano możliwości weryfikacji decyzji komisji powypadkowej przez sąd administracyjny, takiej regulacji nie zawiera również ustawa o Policji oraz ustawa o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji. Tym samym w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 3 §3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie z art. 3 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1), wskazane w ustawie postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt 2 i 3), a także inne akty lub czynności administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiot skargi przewidzianej tym przepisem mogą stanowić wyłącznie akty lub czynności o charakterze zewnętrznym, skierowane do podmiotu nie podporządkowanego organizacyjnie ani służbowo, o charakterze publicznoprawnym. Zważyć należy, iż funkcjonariusze Policji pełnią służbę i pracę wykonują na podstawie stosunku służbowego, który nie jest stosunkiem pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz niepracowniczym, administracyjnym stosunkiem zatrudnienia. W tym zakresie zgodne są poglądy doktryny i orzecznictwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1992 r., III ARN 17/92, OSNCP 1993 z. 3 poz. 44, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1991 r., II SA 35/91, ONSA 1991 z. 3, poz. 64). Sprawy o roszczenia wynikające ze stosunku służbowego funkcjonarouszy Policji nie są więc sprawami cywilnymi w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 KPC) i do ich rozpoznawania nie są powołane sądy powszechne (art. 2 § 1 KPC). Jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium materialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 04.04.2003 r. sygn. III CZP 11/03. Są to sprawy administracyjne, rozpoznawane w drodze postępowania administracyjnego, od których odwołania, zgodnie z art. 4778 §2 pkt 3 k.p.c. rozpatrują sądy powszechne. Wskazane regulacje prawne, jak również przepis art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów, przesądzają o właściwości sądu powszechnego - sądu ubezpieczeń, w sprawach dotyczących orzekania o odszkodowaniu z tytułu wypadku mającego związek ze służbą w Policji. Stąd w zakresie objętym zarzutami skargi podlega ona odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydając niniejsze postanowienie Sąd nie naruszył art. 58 §4 tej ustawy, bowiem jak wyżej wskazano, przepisy prawa materialnego nie przewidują odrębnej sądowej drogi dla ustalenia treści protokołu powypadkowego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż na podstawie art. 40 ustawy o Policji policjant może być skierowany z urzędu lub na jego prośbę do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Tym samym z wnioskiem takim strona może wystąpić do swojego przełożonego, a rozstrzygnięcie tej komisji może zostać przedłożone w postępowaniu o odszkodowanie, z którym strona zamierza wystąpić. /-/ Danuta Rzyminiak-Owczarczak MW