IV SA/Po 860/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (dalej jako: MOPR) odmówił R. C. przyznania zasiłku celowego w postaci pomocy finansowej "na okna, odbitki SKO, WSA". W uzasadnieniu organ stwierdził, iż pomoc społeczna ma służyć zaspokojeniu niezbędnych, a nie wszystkich potrzeb, zaś o wymianę okien można zwrócić się do administracji budynku. W dniu [...] sierpnia 2006 r. R. C. wniósł odwołanie, wskazując, iż w Jego opinii niezbędne potrzeby to także remont okien jak i pieniądze "na odbitki SKO i WSA", chyba że chce się Go pozbawić prawa do odwoływania się. Decyzją z dnia [...] września 2006 r., SKO – [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. [...] (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. SKO wskazało m. in., iż pomimo tego, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a więc pomimo tego, iż osoby powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe poprzez własne zaangażowanie, środki i możliwości, R. C. nie czyni nic we własnym zakresie, aby poprawić Swoją sytuację materialną, a Jego potrzeby, zaspokojenia których żąda w niniejszym postępowaniu, nie są potrzebami niezbędnymi. Prawdziwie niezbędne potrzeby Skarżącego są zaś systematycznie zaspokajane przez MOPR. W skardze z dnia [..] października 2006 r., R. C. wskazał, iż potrzeby, które określił w Swoim wniosku to, Jego zdaniem, podstawowe potrzeby. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej i powtórzył swoje wcześniejsze argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż Sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest odmowa przyznania zasiłku celowego w postaci pomocy finansowej "na okna, odbitki SKO, WSA". 1.W pierwszej kolejności należy wskazać, iż pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej [Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zm. – dalej jako: ups]). Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu (art. 3 ust. 3 ups). Tym samym, w ramach postępowania wszczętego w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie pomocy, organy administracji publicznej zobowiązane są zbadać i ocenić, na ile wnioskodawca jest w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową. W tym celu organy pomocowe zobligowane są także ustalić, czy wnioskodawca podejmuje jakiekolwiek działania w kierunku przezwyciężenia tej sytuacji. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Skarżący, pomimo długotrwałego, częstego korzystania z pomocy społecznej, nie czyni nic, aby w jakimkolwiek zakresie poprawić swoją sytuację materialną, licząc na kompletną pomoc ze strony organów opiekli społecznej. 2.W niniejszej sprawie ciężar argumentacji, która spowodowała odmowę przyznania zasiłku celowego na zaspokojenie wskazanych przez Skarżącego potrzeb, wiąże się z materialnoprawnymi przesłankami przyznania prawa do zasiłku celowego. Chodzi o przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 i 2, jako że kryteria "dysfunkcji" ( art. 7 ups;) i kryteria dochodowe (art. 8 ups) Skarżący spełniał (Skarżący spełniał kryteria dochodowe osoby samotnie gospodarującej - uzyskiwał dochód poniżej 461 zł oraz jest osobą bezrobotną z orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ups, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zgodnie z ust. 2 art. 39 wskazanej ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyszczególnienie to nie jest wyczerpujące, ale wskazuje na najbardziej typowe potrzeby codziennego życia, przy czym orzecznictwo na tle wymienionego przepisu i odpowiadającemu mu wcześniej przepisu ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. jest bogate i wyraża poglądy prawne odnośnie do wielu potrzeb życiowych rozpatrywanych w konkretnych warunkach. Ugruntowane jest stanowisko, że art. 39 ust. 2 wyżej powołanej ustawy pozwala organom administracji publicznej czynić samodzielne ustalenia, czy zgłaszana potrzeba stanowi dla wnioskodawcy niezbędną potrzebę bytową. Tak więc, w sytuacji, gdy w sprawie bezspornym jest, iż Skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania środków pomocowych a pomoc w postaci zasiłku celowego na wskazany przez Niego cel nie zostaje przyznana, rozważenia wymaga, czy wydając decyzję w tym przedmiocie, organy administracji publicznej dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także, czy samo postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa). Z uwagi na brzmienie art. 39 ust. 1 ups ( "organ może"), rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym określone w art. 7 kpa, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – zasady ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zwłaszcza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. W ocenie Sądu, organy administracji nie naruszyły granic uznania administracyjnego i zgodnie ze stanem faktycznym sprawy uznały, iż żądanie zasiłku celowego w postaci pomocy finansowej "na okna, odbitki SKO, WSA" - w przypadku Skarżącego - nie mieści się w zakresie niezbędnych potrzeb bytowych. Należy powtórzyć, że organy administracji, działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust 1 ups), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, ale nie jest tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby i osób samotnych i rodzin wielodzietnych, w tym zwłaszcza żyjących w autentycznym ubóstwie. Tak więc zadaniem organów administracji działających w tej, jak i podobnych sprawach, jest dokonanie w sposób obiektywny oceny sytuacji Strony i innych beneficjentów pomocy społecznej i w tym kontekście dokonanie oceny "niezbędności" różnych potrzeb. W ocenie Sądu, taka obiektywna ocena została dokonana przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Odnośnie zasiłku na "odbitki SKO, WSA", należy zgodzić się z poglądem organów, iż kserokopie dokumentacji spraw administracyjnych i sądowych nie należą one do kategorii dóbr ze sfery bytowej, a zatem nie stanowią, w rozumieniu przedmiotowej ustawy "niezbędnej potrzeby życiowej". (Por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2006 r., I SA/Wa 1373/06, LEX nr 255673, w którym stwierdza się, że "nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej potrzeba zakupu znaczków pocztowych i wykonywania kserokopii dokumentów w celu dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych (...)". Oceniając, dokonaną przez organy kwalifikację potrzeby związanej z kserokopiami, nie można też pominąć faktu, podniesionego w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, iż Skarżący objęty jest regularną pomocą MOPR. I tak w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do końca lipca 2006 r. otrzymał pomoc w wysokości [..] zł , a w samym lipcu 2006 r., a więc miesiącu złożenia wniosku będącego przedmiotem niniejszego postępowania, Skarżący uzyskał już z MOPR [..] zł, a zatem większość realnych niezbędnych potrzeb Skarżącego jest załatwiana przez organy pomocy społecznej pozytywnie. Odnośnie zaś pomocy na okna w wysokości 1700 zł, trudno uznać ją za potrzebę, określoną w art. 39 ups, gdzie mowa jest o drobnych remontach (a więc np. zakupach uszczelki do okna), tak więc i w tej kwestii Sąd podziela ustalenie organu I, następnie – II instancji. Podsumowując powyższe, należy jeszcze raz powtórzyć, iż z powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika, że decyzja w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, zarówno w zakresie przyznawania, jak i wysokości. Do organu zatem należy ocena czy zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie pomocy w formie zasiłku. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, prawidłowo go oceniły i wydały zgodne z prawem rozstrzygnięcia oraz dostatecznie wyczerpująco uzasadniły wydane decyzje. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił. P. Miładowski B. Popowska E. Kręcichwost-Durchowska AT