IV SA/Po 864/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat M. M. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2012 r.nr [...] na podstawie art. 1, art. 17 ust.1, art.18 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczch (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856, ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2012r., którą organ ten odmówił przyznania pomocy finansowej P. P. w formie zasiłku okresowego. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] maja 2012r. nr [...] na podstawie art. 8 ust.1 pkt1, ust.3, art. 38 ust.1 pkt 1, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) odmówił P. P. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że P. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszka obecnie sam, nie pracuje z uwagi na stan zdrowia, ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy do dnia 31.01.2014r. w związku z czym pobiera świadczenie rentowe z ZUS w wysokości 727,25 zł na rękę. Ze świadczenia tego potrącane jest zobowiązanie kredytowe wynikające z zajęcia komorniczego w kwocie 191,79 zł miesięcznie. Jednak obciążenia z tytułu egzekucji sądowej ze świadczenia rentowego nie mogą być odliczone od dochodu strony. Zatem łączny dochód wynoszący 727,25 zł przekracza kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Organ I instancji wskazał, iż na podstawie art.38 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj.477 zł. Pomimo występującej przesłanki tj. niepełnosprawności, dochód strony przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji wniósł P. P. nie zgadzając się z jej treścią, podał iż zmieniła się jego sytuacja, ponieważ mama z siostrą się wyprowadziły, a tym samym nie ma od nich żadnej pomocy. Kolegium Odwoławcze powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej wskazało, że osobie samotnie gospodarującej, świadczenie w formie zasiłku okresowego może być przyznane wyłącznie, gdy dochód jej nie przekracza "kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej", określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 477 zł. Z ustaleń organu pomocy społecznej wynika, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, posiadającą dochód w postaci renty. Miesięczny dochód przekracza wskazane powyżej kryterium dochodowego, warunkujące przyznanie zasiłku okresowego Obciążenia z tytułu egzekucji sądowej nie zostały wymienione w art.8 ust.4 u o p.s., a zatem nie mogą zostać odliczone od dochodu. Kolegium podkreśliło, że dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów jest wyczerpująca, a organ I instancji szczegółowo wskazał jakie przyczyny legły u podstaw nie udzielenia wnioskodawcy świadczenia okresowego. Organ pomocowy natomiast, z uwagi na zapis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, jest zobowiązany uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, nie tylko jeżeli odpowiadają celom pomocy, ale też jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pamiętać bowiem należy, że do zadań organów pomocy społecznej należy zabezpieczenie uzasadnionych potrzeb wielu osób, a także realizacja licznych zadań nałożonych ustawą o pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. P. wskazał, iż jest osobą chorą więc potrzebuje pomocy pieniężnej. Rachunki do zapłacenia przewyższają jego budżet domowy. Do skargi dołączył kopie rachunków, których nie jest w stanie uiścić. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 23 października 2012r. Sąd przyznał P. P. na jego wniosek prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela ustalony przez organy administracji I i II instancji stan faktyczny i przyjmuje go za podstawę dla dalszych rozważań co do istoty sprawy. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm. - dalej: "u.p.s.), w tym art.38 ust.1 pkt 1. W myśl tego przepisu zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art.8 ust.3 cytowanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W ust.4 tego przepisu wskazane są świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Są to m.in. jednorazowe świadczenia socjalne, świadczenia w naturze, świadczenia przysługujące osobie bezrobotnej oraz zapomogi pieniężne. Organy ustalając dochód skarżącego uwzględniły wszystkie dochody gospodarstwa domowego otrzymane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w marcu 2012r., a więc dochód z renty skarżącego w kwocie 727,25 zł. Jak wynika z akt sprawy, ze świadczenia rentowego skarżącego dokonywane są potrącenia tytułem zobowiązania kredytowego w drodze egzekucji komorniczej w kwocie 191,79 zł miesięcznie. Obciążenia z tytułu egzekucji sądowej nie zostały wymienione w art.8 ust.4, a zatem nie mogą zostać odliczone od dochodu. Nie budzi wątpliwości w ocenie Sądu, iż dochód skarżącego został ustalony prawidłowo na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach i przewyższa ustawowe kryterium dochodowe, o którym mowa w art.8 ust.1 pkt 1. Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek określonych w art.8 ustawy o pomocy społecznej. Rozpoznając wniosek skarżącego organy prawidłowo kierowały się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a więc także koniecznością stwierdzenia, czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Należy zauważyć, iż przepis art.38 ust.1 u.p.s. stanowi "zasiłek okresowy przysługuje", a nie zasiłek okresowy "może być przyznany". Jest to zasadnicza różnica w regulacji prawnej podstaw prawnych przyznania jednostce uprawnienia. Spełnienie przesłanek ustawowych daje podstawę do przyznania uprawnienia, a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w u.p.s. (tak wyrok NSA z 16 listopada 2011r., I OSK 1088/11, Lex nr 1131468. Przyznanie więc zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje do jego przyznania. Skarżący nie spełnił warunku wymaganego kryterium dochodowego. Zadaniem organów jest bowiem doraźna pomoc mająca na celu przezwyciężenie okresowo trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się strona i nie byłoby podstaw prawnych ze strony organu do odmowy przyznania skarżącemu tego świadczenia o charakterze obligatoryjnym, powołując się na ograniczone możliwości finansowe organu pomocy społecznej, gdyby przesłanki do jego przyznania zostały spełnione. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) skargę należało oddalić. O kosztach Sąd orzekł na podstawie § 18 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.). ja