IV SA/Po 873/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], 2. zasądza na rzecz skarżącego od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kwotę 100 (sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej Urząd) odmówił B. P. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art.4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm. – dalej ustawa o świadczeniu pieniężnym) zgodnie z którym uprawnienie do świadczenia jest przyznawane [...] na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Dalej organ wskazał, iż zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej w sprawie. Strona nie przedstawiła, w określonym terminie, wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji. Dalej organ podniósł, iż nie został spełniony warunek określony w cytowanym wyżej przepisie ustawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył B. P. wskazując, iż nie znał terminu przedstawienia wymaganych przez Urząd dokumentów. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż przez 19 miesięcy pracował przymusowo w drogerii oraz iż wywieziony ze L. pracował przez 8 miesięcy przy kopaniu rowów przeciw pancernych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje wskazując, iż w myśl art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września I939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Dalej organ wskazał, iż w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż niniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów "geograficznych" (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Organ podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny nie miał natomiast zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwa formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusowa zmiana miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Organ wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, iż "(...) ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę, świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim jego oddaleniu (np. w sąsiedniej miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Dalej organ wyjaśnił, iż wprawdzie ustawa o świadczeniu pieniężnym nie precyzuje odległości, jednak wyraźnie wskazuje na wymóg deportacji do pracy przymusowej. Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż zainteresowany wykonywał pracę przymusową w miejscu stałego zamieszkania (L.). Zdaniem organu nie nastąpił więc fakt deportacji wskazany w ustawie o świadczeniu pieniężnym. Dalej organ wskazał, iż pod koniec wojny często zdarzało się, iż władze niemieckie zmuszały okoliczną ludność do budowy umocnień wojskowych. Organ podniósł, iż przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym nie przewidują jednak świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł B. P. podnosząc, iż pracę przymusową wykonywał w warunkach deportacji, a nie w miejscu stałego zamieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jaj oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów że wywiezienie "na okopy" do miejscowości W., P. i R. miało charakter trwały i nieprzerwany przez okres sześciu miesięcy. Dalej organ podniósł, iż praca przymusowa nie mogła trwać do lutego 1945 r. (oświadczenia strony, zeznania świadków), gdyż ww. miejscowości oraz rodzinna miejscowość B. P. (L.) zostały wyzwolone pod koniec stycznia 1945 r. (Indeks dat wyzwolenia niektórych miejscowości polskich w latach 1944-45 przez Armię Radziecką i Ludowe Wojsko Polskie, B. Dolata, Warszawa 1961). W ocenie organu Kierownik Urzędu podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a jego oceny dokonał z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 119 pkt 2 Ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszym postępowaniu, gdzie z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wystąpił organ, a powiadomiony o wniosku skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu administracji, odmawiająca przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Podstawą prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy Kpa i ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W myśl art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym represją w jej rozumieniu jest: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych, 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium: a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, o spełnieniu warunków do uzyskania uprawnienia do przedmiotowego świadczenia organ rozstrzyga w formie decyzji, na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. W zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2005 r. w sprawie sygn. akt II OSK 117/05 (publ. Lex nr 188689). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wprawdzie obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie ubiegającej się o te świadczenia, to jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Tym bardziej, że w sprawach o przyznanie uprawnień kombatanckich, często z uwagi na upływ czasu, jak również konspiracyjny charakter prowadzonej działalności, przedłożenie przez wnioskodawcę jednoznacznych dowodów na potwierdzenie tej działalności jest utrudnione. W takich szczególnie sytuacjach obowiązek współdziałania w ustaleniu prawdy obiektywnej spoczywa na organie. Wobec powyższego to obowiązkiem organu na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej Kpa) było dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 Kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Obowiązek ten został skonkretyzowany w art. 77 § 1 Kpa zgodnie z którym organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Powyższe ustalenia organu winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 8 Kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1992 r., sygn. akt SA/Lu 694/92 Wspólnota 1993/44, str. 18). Organy I instancji orzekający w niniejszej sprawie w uzasadnieniu wskazał, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej w sprawie oraz iż strona nie przedstawiła, w określonym terminie, wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających rodzaj i okres represji. Takie stanowisko organu przeczy ww. wskazanym zasadom postępowania administracyjnego. Ponadto wskazać należy, iż w aktach brak jest jakiegokolwiek wezwania skierowanego do skarżącego o przedłożenie dokumentów. Z powyższych względów nie zrozumiałe jest twierdzenie organu, iż skarżący nie przedstawił w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów. W ocenie Sądu jeżeli organ stwierdził, iż skarżący nie przedstawił wymaganych przez ten organ dokumentów, to mając na uwadze ogólne zasady postępowania, w tym zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa winien wezwać skarżącego do ich przedłożenia. Następnie w razie braku możliwości uzyskania ich przez skarżącego organ winien podjąć sam stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 Kpa kroki mające na celu dokładne ustalenie stanu faktycznego. Fakt, iż przepisy prawa nakładają na skarżącego obowiązek udokumentowania represji nie powoduje, że ciężar dowodowy całkowicie zostaje przerzucony na wnioskodawcę. W tym miejscu stwierdzić należy, iż warunkiem przyznania świadczenia pieniężnego o którym mowa w ustawie o świadczeniu pieniężnym jest stwierdzenie faktu deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej. Dokonując wykładni wyżej przytoczonej regulacji prawnej należy mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 stwierdził, że art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał podniósł, że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Trybunał ponadto wskazał, że obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, ogólnie słuszny cel zaskarżonej ustawy (symboliczne zadośćuczynienie dla osób wywiezionych do pracy przymusowej) został wypaczony przez niepełne określenie kategorii osób uprawnionych do świadczenia deportacyjnego przewidzianego w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu. Z przepisu tego wynika, że beneficjentami świadczeń mogą być wyłącznie osoby wywiezione z terytorium państwa polskiego (i to definiowanego na dwa różne sposoby - w granicach przedwojennych lub powojennych) na terytorium ZSRR, III Rzeszy lub terenów przez nie okupowanych. W taki sposób do rangi warunku uzyskania świadczenia (cechy relewantnej jego adresatów) podniesione zostało przekroczenie granicy państwa polskiego (nie zawsze zresztą istniejącej w sensie prawnym i faktycznym oraz zmieniającej swój przebieg w trakcie działań wojennych). Spowodowało to wykluczenie możliwości przyznania świadczeń deportacyjnych osobom deportowanym (wywiezionym) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, zauważyć należy, iż rację ma organ, że pracę skarżącego w drogerii w miejscu zamieszkania nie można uznać że doszło w tym przypadku do deportacji. Zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego tezy nie mogą podlegać dowolnej interpretacji, że każda z osób skierowanych do pracy przymusowej, w granicach państwa polskiego i poza jego granicami, choćby była to niewolnicza praca, lecz wykonywana w tej samej, czy też sąsiedniej miejscowości, podlegała deportacji. "Deportacja", jako "wywiezienie" również musi mieć jakieś rozsądnie przyjęte granice stosowania pojęcia. Mimo, iż Trybunał orzekł o nierównym traktowaniu osób deportowanych w granicach państwa polskiego w stosunku do osób deportowanych poza jego granice, na względzie mieć należy, iż nie każde wywiezienie jest deportacją. Skarżący wykonujący pracę w miejscowości swojego miejsca zamieszkania, nie stracił więzi z rodzinnymi stronami. Natomiast odrębną kwestę w niniejszej sprawie stanowi wykonywanie prac w innych miejscowościach wskazanych przez skarżącego przez okres 8 miesięcy. W uzasadnieniu decyzji II instancji organ wskazał, iż pod koniec wojny często zdarzało się, że władze niemieckie zmuszały okoliczną ludność do budowy umocnień wojskowych oraz że przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym nie przewidują świadczeń z ustawy dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych spośród nich, wobec których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy. Organ stwierdzając powyższe nie ustalił jednak czy prace te wykonywane były w warunkach deportacji. W tym miejscu przypomnieć należy, iż warunkiem przyznania wnioskowanej pomocy jest ustalenie, iż skarżący podlegał represjom rozumianym m.in. jako deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. Organ przytaczając wyżej wskazaną regulację prawną nie wskazał dlaczego wykonywanie pracy przymusowej w postaci budowy umocnień w miejscowościach wskazanych przez skarżącego nie można uznać za represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Fakt, iż pod koniec wojny okupant zmuszał ludność do budowy umocnień nie może powodować, że nie będziemy mieli do czynienia z represją w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym. Odnosząc się w tym miejscu do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, iż prace przymusowe nie mogły trwać do lutego 1945 r. ponieważ miejscowości wskazane przez skarżącego oraz jego miejscowość rodzinna zostały wyzwolone pod koniec stycznia wyjaśnić należy, że nie jest istotne w niniejszej sprawie czy prace te trwały do 31 stycznia czy do 1 lutego. Przesłanką przyznania świadczenia jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. Organ w odpowiedzi na skargę kwestionuje faktycznie okres paru dni nie biorąc pod uwagę, iż we wniosku skarżący wskazał, że prace w warunkach deportacji wykonywał od lipca 1944 r. do lutego 1945 r.. Wobec powyższego przyjmując nawet, iż skarżący pracę wykonywał od początku lipca 1944 r. do końca stycznia 1945 r. to okres ten i tak wynosi ponad 6 miesięcy. W tym stanie rzeczy Sąd, wobec ustalenia, iż organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 Ppsa orzeczono o kosztach postępowania. Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie organ mając na uwadze wyżej poczynione uwagi w pierwszej kolejności ustali czy w przedmiotowej sprawie skarżący wykonywał pracę przymusową w warunkach deportacji, a następnie ustali dokładny okres w jakim te prace były wykonywane.