IV SA/Po 892/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego, 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz H. W. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz - Frymus Prezydent [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] umorzył wznowione postępowanie administracyjne dotyczące decyzji z dnia [...] lipca 1996 r. znak [...] w sprawie pozwolenia na budowę dwóch małych domów mieszkalnych w [...]. Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 1996 r. Prezydent [...] udzielił pozwolenia na budowę dwóch małych domów mieszkalnych z funkcją mieszkaniowo-usługową na nieruchomości położonej w [...] inwestorowi [...] Z dziennika budowy wynika, że roboty budowlane rozpoczęto [...] marca 1997 r. a dnia [...] października 1998 r. wydano decyzją [...] pozwolenie na użytkowanie. Wnioskiem nadanym dnia [...] maja 2006 r. H. W. współwłaściciel działki nr [...] KW nr [...] znajdującej się przy ul. [...] zwrócił się o wznowienie postępowania podając, że o fakcie iż powinien być stroną postępowania dowiedział się w dniu [...] maja 2006 r. od urzędnika Wydziału [...], a następnie po uzyskaniu porady prawnej. Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 149 § 3 i148 § 2 Kpa odmówił wszczęcia postępowania stwierdzając, że wnioskodawca uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W wyniku rozpoznania odwołania złożonego przez H. W. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania stwierdzając, że przedmiotową decyzję wydano przedwcześnie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent [...] decyzja z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] na podstawie art. 149 § 3 i 148 § 2 Kpa ponownie odmówił wszczęcia postępowania uznając, że wnioskodawca powziął wiadomość o wydanej decyzji już w trakcie realizacji inwestycji w szczególności z danych wynikających z tablicy informacyjnej. W wyniku rozpoznania ponownego odwołania H. W. Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] października 2007 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na skutek skargi wniesionej przez H. W. do Sądu – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Po 611/07 uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego i stwierdził, że sprawa nie została wyjaśniona zgodnie z regułami zawartymi w art. 7, 77, 80 Kpa, a w wytycznych nakazał organom wyjaśnić, czy faktycznie tablica informacyjna była umieszczona na budowie. Po wyroku Sądu – Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] umorzył wznowione postępowanie administracyjne podając, że wykonując wytyczne Sądu na podstawie zeznań świadka W. C.– Kierownika budowy, inwestycji prowadzonej w 1997 r. przy ul. [...] ustalił, że tablica informacyjna była na budynku i posiadała wszystkie niezbędne informacje w myśl obowiązujących przepisów prawa budowlanego w tym informację o wydanej decyzji. Z tych powodów organ pierwszej instancji uznał, że H. W. uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania gdyż termin 1 miesięczny zaczął biec od daty [...] 03.1997 r. i umorzył postępowanie na zasadzie art. 105 § 1 Kpa. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] września 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu poza obszernym zrelacjonowaniu postępowania w sprawie organ odwoławczy podzielił argumenty Prezydenta [...] odnośnie podstaw uzasadniających umorzenie postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. W. zakwestionował prawidłowość wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego wydanego dnia 6 sierpnia 2008 r. w sprawie II SA/Po 611/07 i stwierdził, że wydane na jego podstawie obie decyzje o umorzeniu postępowania dotknięte są nieważnością. Nadto skarżący zarzucił wadliwą interpretację organów, które uznały, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu, zarzucił zasadność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierownika budowy, a także wytknął organom uchybienie przepisom art. 10 Kpa. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zarówno decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2009 r. jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy jakkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi są zasadne. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) kognicji sądu administracyjnego została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest uprawniony do oceny wyroku wydanego dnia 6.08.2008 r. sygn. akt II SA/Po 611/07, a z mocy art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Skarżący miał prawo złożyć skargę kasacyjną od nieprawomocnego wyroku i skoro tego nie uczynił, kwestionowanie prawomocnego wyroku w kolejnej skardze jest niedopuszczalne. Organy zgodnie że wskazaniami Sądu przeprowadziły dowód z przesłuchania świadka – kierownika budowy z okresu rozpoczęcia budowy W. C. Świadek ten potwierdził, że z chwilą rozpoczęcia budowy została zamontowana tablica informacyjna. Nie można podzielić zarzutu skarżącego, że skoro świadek był kierownikiem budowy wiarygodność jego zeznań jest żadna. Nie jest też zasadnym zarzut powoływania się w skardze na informację prasową z dnia 13 stycznia 1981 r. złożoną do akt sprawy II SA/Po 611/07 (k.43) gdyż informacje tam zawarte dotyczą lat siedemdziesiątych, natomiast inwestycja realizowana była w latach 1997 – 1997 r. Wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o podstawę opartą na zarzucie niezapewnienia stronie udziału w tym postępowaniu, może nastąpić wyłącznie na wniosek tej strony, która w postępowaniu nie uczestniczyła złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (vide: art. 148 § 2 k.p.a.). Zbadanie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jest przy tym bezwzględnym obowiązkiem organu, albowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku, stanowiłoby rażące naruszenie prawa jako godzące w zasadę ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Pojęcie "dowiedzenia się o decyzji" nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji. Jednomiesięczny termin do żądania wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji wcale nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyrokach: z dnia 10 marca 2006 r. sygn. II OSK 622/05 (Wokanda 2006/7-8/72), z dnia 6 października 2000 r. sygn. I SA 855/99 (Lex nr 54136) i z dnia 3 lutego 1998 r. sygn. I SA 769/97 (Lex nr 45129). Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, zauważyć należy, że z punktu widzenia dochowania przez skarżących terminu do żądania wznowienia postępowania z powołaniem się na podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa istotne jest udowodnienie przez stronę, że wiadomość o treści decyzji wydanej w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, dotarła do niej miesiąc przed złożeniem wniosku. Pojęcie "dowiedzenia się o decyzji" nie może być rozważane w kategoriach abstrakcyjnych, a dla oceny tegoż pojęcia nie może być bez znaczenia to, że przedmiotowa inwestycja była realizowana w bezpośrednim sąsiedztwie skarżącego. Art. 148 § 2 Kpa nie wskazuje jako podstawy uzasadniającej niedochowanie terminu nieznajomości prawa i fakt, że strona nie wiedziała o tym, że przysługiwał jej przymiot strony nie zwalnia jej od wykazania że wiadomość o decyzji – pozwoleniu na budowę, dotarła do niej dopiero po ośmiu latach od zrealizowania inwestycji. Nie można w pewnych sytuacjach wykluczyć, że fakt rozpoczęcia robót budowlanych świadczy dostatecznie o wiedzy strony o wydaniu decyzji administracyjnej zezwalającej na ich prowadzenie. Zakres robót budowlanych – dwa domy o funkcji mieszkalno – usługowej, których realizacja z uwagi na usytuowanie budowy niewątpliwie oddziaływały na nieruchomość, której skarżący jest współwłaścicielem, jak i ustalony fakt istnienia tablicy informacyjnej zasadnie uzasadniały przyjęcie, że H. W. miał świadomość, że wydano decyzję o pozwoleniu na budowę przed rozpoczęciem inwestycji. W kontrolowanej sprawie decyzje odmawiające wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa zostały poddane kontroli Sądu i po wyroku w sprawie II SA/Po 611/07 organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa. To zobowiązywało organ do przeprowadzenia postępowania zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także rozstrzygnięcia istoty sprawy. W kontrolowanej sprawie organy miały obowiązek brania pod uwagę przepisu art. 146 § 1 kpa, który nie zezwala na uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 – 8 kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jest niespornym, że decyzję o pozwoleniu na budowę wydano [...] lipca 1996 r., a doręczono inwestorowi [...] .08.1996 r., a więc w dacie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji prawie 13 lat temu. Jest to okoliczność, którą organ musi brać pod uwagę z urzędu. Co prawda organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji jedynie ubocznie stwierdził, że jest to dodatkowa podstawa do umorzenia postępowania, jednak z takim poglądem nie można się zgodzić. Jeżeli bowiem organ stwierdza wystąpienie pozytywnej przesłanki do wznowienia postępowania, a upłynął termin, w którym możliwe jest uchylenie decyzji wydaje się rozstrzygnięcie o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Nie można więc twierdzić, że postępowanie w tej mierze jest bezprzedmiotowe. Skoro po wznowieniu postępowania, organ ustalił - co należy uznać za słuszne, że skarżący wniosek o wznowienie postępowania jednak złożył z uchybieniem terminu, a dodatkowo powinien stwierdzić, że zachodzą przesłanki z art. 146 § 1 kpa to zdaniem Sądu winien zgodnie z art. 151 § 1 kpa odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej, a niedopuszczalność uchylenia decyzji z powodu upływu terminu oznacza sanację decyzji w obrocie prawnym. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przez organ art. 150 § 2 kpa, należy stwierdzić, że do tego zarzutu odniósł się Sąd orzekający w sprawie II SA/Po 611/07 w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008 r., a skarżący nie wykazał w toku ponownego rozpoznania sprawy, że organ pierwszej instancji w sposób zamierzony uniemożliwił mu udział w postępowaniu. Wreszcie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa należy stwierdzić, że nie jest on zasadny. Organ pierwszej instancji powiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego. Uczestnicy postępowania otrzymali zawiadomienie w terminach umożliwiających zapoznanie się z materiałem sprawy, natomiast odbiór przesyłki adresowanej do skarżącego uprzednio awizowanej już po terminie wyznaczonym do zapoznania się sprawy nie może obciążać organu. Należy zresztą podkreślić, że to ewentualne uchybienie polegające na zbyt krótkim określeniu terminu umożliwiającego zapoznanie się z materiałem sprawy usiłował naprawić organ odwoławczy, jednakże ponownie adresat odebrał przesyłkę z dużym opóźnieniem. Pomijając już fakt, że zwłoka w odbiorze korespondencji nie może obciążać wyłącznie organu, to należało stwierdzić, że jeżeli uchybienie przepisom art. 10 § 1 kpa możnaby przypisać organowi, to uchybienie to musi mieć wpływ na rozpoznanie istoty sprawy, czego ostatecznie Sąd nie stwierdził. Natomiast uchybieniem proceduralnym postępowania administracyjnego jest prowadzenie postępowania wznowieniowego bez prawidłowego ustalenia stron postępowania. Jak wynika bowiem z ustaleń Sądu już na etapie postępowania sądowego uczestnik postępowania [...] Sp. z o. o. została z dniem [...] maja 2008 r. wykreślona z rejestru, a aktualna sytuacja prawna byłego inwestora nie została w postępowaniu jednoznacznie wyjaśniona, co powoduje, że brak jest podstaw do twierdzenia, że w przedmiotowym postępowaniu brał udział faktyczny właściciel bądź współwłaściciele nieruchomości, których postępowanie dotyczy. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja rażąco naruszają prawo na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 i 200 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus jh