IV SA/Po 898/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia adwokata i radcy prawnego w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu, odmówić ustanowienia radcy prawnego i umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/D.Mataczyński K.S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Skarżąca złożyła także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powyższy wniosek został ponowiony w dniu 18 grudnia 2009r. wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2009r. W drugim wniosku skarżąca poszerzyła zakres wniosku o ustanowienie radcy prawnego. Jak wynika z treści powyższych wniosków skarżąca będąca studentką IV roku, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratem i ojcem a ich wspólny dochód wynosi [...] zł. Jak wynika, z oświadczenia skarżącej koszty utrzymania rodziny wynosi [...] zł. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 239 ust 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa), nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Mając powyższe na uwadze uwzględniając fakt, że przedmiotem niniejszej sprawy jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego, postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa umorzyć. Powyższe oznacza, że złożony wniosek traktować należy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając informacje przedłożone przez wnioskodawczynię stwierdzić należy, że K.S. może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wysokość deklarowanego dochodu wynoszącego w gospodarstwie domowym [...] zł. przy uwzględnieniu deklarowanych wydatków pokrywających wszystkie dochody uniemożliwia jej bowiem zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze złożenie przez skarżącą wniosku o ustanowienie adwokata i radcy prawnego zauważyć należy, że kompetencje i przygotowanie zawodowe każdego z tych profesjonalnych pełnomocników zapewniają stronie właściwy poziom reprezentacji. Obie grupy pełnomocników należą również do grona osób uprawnionych do złożenia skargi kasacyjnej (art. 175 §1 ppsa). Uznając więc spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, umarzając postępowanie w zakresie kosztów sądowych, postanowiono ustanowić dla [...] adwokata i odmówić ustanowienia radcy prawnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński jh