IV SA/Po 901/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z [...] kwietnia 2014r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpoznaniu odwołania G.P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2014r., nr [...] o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że Wójt Gminy Kościan, argumentując wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych skutkujących wydaniem decyzji uznającej G. P. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stwierdził, że pomimo doręczonej stronie prawidłowo korespondencji, dotyczącej wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego, jak i nie dokonywania żadnej wpłaty, która pokryłaby 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów tytułem zadłużenia, zaistniały przesłanki wskazane powyżej. W ocenie organu odwoławczego przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, które zostały zaprezentowane w jej uzasadnieniu pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem, ponieważ organ I instancji pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. poinformował dłużnika alimentacyjnego, iż w dniach od[...] do [...]lutego 2014 r. w godzinach od 8.00 do14.00 ma: - złożyć wyjaśnienia dotyczące bezskutecznej egzekucji świadczenia alimentacyjnego - umożliwić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i złożyć oświadczenie majątkowe (zwrot przesyłki dwukrotnie awizowanej w dniach [...] stycznia i [...]stycznia 2014 w aktach sprawy). Organ nie zgodził się z zarzutami strony, co do tego, że nie otrzymał żadnego zawiadomienia ani wezwania do złożenia wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 267- dalej "Kpa") "poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę (...). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu o którym mowa w § 1". Ponadto organ wyjaśnił, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. poinformował organ, iż dłużnik alimentacyjny w okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał żadnej wpłaty, która pokryłaby 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zdaniem organu zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie i są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł G. P.wskazując, iż nigdy nie unikał płacenia alimentów oraz że jest w bardzo złym stanie zdrowotnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz.1228) m.in. przepis art. 4 ust.1,art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 3a ustawy. W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy. Z kolei zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 omawianej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmawia przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Powyższa regulacja oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z ww. przesłanek pozytywnych stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W przedmiotowej sprawie organ uzasadniając wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wskazał, że przesłanką przemawiającą za powyższym jest fakt, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie z nim wywiadu alimentacyjnego. Organ wyjaśnił, ze skarżący pomimo doręczenia mu prawidłowo korespondencji dotyczącej spisania wywiadu alimentacyjnego oraz wypełnienia oświadczenia majątkowego nie dokonał powyższego. W ocenie Sądu dla uznania, iż skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego czy też nie złożył oświadczenia majątkowego konieczne jest aby skarżący został skutecznie wezwany do przeprowadzenia tego wywiadu. Z powyższym nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie organ uznał, iż mamy do czynienia ze skutecznym doręczeniem w trybie art. 44 Kpa. Przepis art. 44 Kpa ustanawia możliwość dokonania tzw. doręczenia zastępczego, w razie gdy doręczenie pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 Kpa jest bezskuteczne. Przesłanką skuteczności doręczenia określonego w art. 44 § 1 Kpa, jest przechowywanie pisma przez okres 14 dni w placówce operatora pocztowego (gdy pismo doręczane jest przez tego operatora) oraz umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce operatora pocztowego. Zgodnie z dyspozycją art. 44 § 3 Kpa - w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Dopiero po spełnieniu wszystkich powyższych warunków, na mocy art. 44 § 4 Kpa, doręczenie uznaje się za dokonane z upływem czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Normy zawarte w przepisach art. 44 Kpa należy odczytywać w sposób całościowy i z uwagi na doniosły skutek jaki wywołują nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Warunkiem uznania pisma za doręczone, w rozumieniu art. 44 § 4 Kpa, jest spełnienie wszystkich wymogów płynących z powołanego przepisu. Musi istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas. Adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może je odebrać oraz o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru powinno być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10, LEX nr 1068869). Ze znajdujących się w aktach sprawy koperty zawierającej korespondencję adresowana do skarżącego wynika jedynie, iż w dniu [...] stycznia 2014 r. podjęto próbę doręczenia przesyłki oraz że w dniu [...] stycznia 2014 r. przesyłka została zwrócona do adresata. Zatem w przedmiotowej sprawie, zarówno na kopercie jak i na potwierdzeniu odbioru, brak jest jakiejkolwiek wzmianki, gdzie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz informacją o możliwości jego odbioru. Ponadto brak jest jakiejkolwiek wzmianki czy stosownie do art. 44 § 3 Kpa pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki. W tym miejscu odnosząc się do twierdzeń organu odnoszących się do dwukrotnego awizowania przesyłek zauważyć należy, iż w dniu[...] stycznia 2014 r. (wezwanie) czy też w dniu[...] kwietnia 2014 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania) przesyłka została zwrócona do adresata, a nie ponownie awizowana jak przyjął to organ. W tych okolicznościach, nie można przyjąć fikcji doręczenia skarżącemu pisma z dnia [...] stycznia 2014 r., na mocy, którego był on zobligowany do stawienia się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. W przypadku wadliwego doręczenia pisma, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, iż wobec wadliwości doręczeń nie można było skarżącego uznać za uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych. Powyższe uwagi odnośnie wadliwości doręczenia w całej rozciągłości odnieść należy również do korespondencji zawierającej zawiadomienie o wszczęciu postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Ppsa. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien ponownie wezwać skarżącego o umożliwienie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Dopiero bierność strony postępowania pomimo skutecznego doręczenia jej powyższej korespondencji uzasadniać będzie wszczęcie postępowania dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.