IV SA/Po 909/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 października 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak IV SA/Po 909/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania R.C. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na opłacenie czynszu, utrzymało decyzję w mocy. Przyznając skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 40 zł, m.in. na podstawie art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), Prezydent Miasta L. podał, iż zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza 461 zł, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Organ uznał, że sytuacja materialno-bytowa (bezrobocie) i zdrowotna skarżącego uzasadniają przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta R.C. podniósł, że zadłużenie z tytułu czynszu wynosiło 700 zł, a otrzymany zasiłek pozwolił spłacić je jedynie w niewielkiej części. Do zapłaty pozostało nadal 660 zł zaległości. Podniósł także, że dodatek mieszkaniowy pokrywa jedynie 70% czynszu, wobec czego zadłużenie z tego tytułu narasta z każdym okresem rozliczeniowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 3 ust. 4, art. 4 i 39 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, iż R.C jest osobą w wieku produkcyjnym, od kilku lat bezrobotną. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba poszukująca pracy, bez prawa do zasiłku. Mimo, iż nie otrzymywał ofert pracy, sam nie podejmował starań o znalezienie zatrudnienia. Nie wykonywał także prac dorywczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że skarżący posiada lekki stopień niepełnosprawności, jednakże nie stoi to na przeszkodzie, aby mógł podjąć odpowiednią do tego pracę, tym bardziej, że ma kwalifikacje dające szanse na jej znalezienie. Organ ustalił także, że R.C prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiadając dochodu własnego, utrzymuje się z pomocy otrzymywanej z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie i Urzędu Miasta. Otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości 350 zł miesięcznie. Ponadto, skarżącemu przyznano dodatek mieszkaniowy na okres od czerwca do listopada 2006 r. w wysokości 120,10 zł miesięcznie. Korzysta on z bezpłatnych posiłków w [...] Domu Samopomocy, których koszt kształtuje się w wysokości 100-120 zł (przyznanych w ramach programu "posiłek dla potrzebujących" na okres do grudnia 2006 r.). Z wyliczeń organu wynika, że R.C. za okres od stycznia do czerwca 2006 r. otrzymał pomoc na łączną kwotę [...] zł, a także dodatek mieszkaniowy w wysokości około 600 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wskazało na przyznany skarżącemu dodatek mieszkaniowy, który pokrywa część wydatków na czynsz, energie i ogrzewanie. W ocenie organu, pozostałe wydatki wnioskujący powinien pokrywać z posiadanych środków (zasiłek okresowy). Ma on możliwości i powinien przyczynić się do uregulowania zadłużenia. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę wniósł R.C. Wskazał na dysproporcję między wysokością czynszu a przyznanym dodatkiem mieszkaniowym. Pokrywa on go zaledwie w 70%. Ponadto do niezbędnych potrzeb należy także woda. Niedostateczna wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego powoduje, że co miesiąc powstaje zaległość za czynsz (30 % jego wysokości). Pismem z dnia R.C. uzupełnił skargę, zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 3 ust. 1 i 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez przyznanie zasiłku celowego w kwocie 40 zł, która nie pokrywa w całości kosztów utrzymania mieszkania i nie zaspokaja niezbędnych potrzeb. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie na rzecz pełnomocnika procesowego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu pisma skarżący podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba poszukująca pracy. Nie ma jednak prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie otrzymał jak dotąd żadnych ofert pracy. R.C. podał, iż jego jedynym źródłem utrzymania są świadczenia z pomocy społecznej, które nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (jedzenie, opłaty za mieszkanie). W ocenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uznało, że zaspokojenie w całości potrzeb finansowych skarżącego z tytułu opłat czynszowych będzie przekraczało niezbędne potrzeby bytowe (zwłaszcza, że posiada on zadłużenie w wysokości 700 zł). Art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany również na pokrycie "w całości" kosztów określonej kategorii, a katalog zawarty w tym przepisie nie jest zamknięty. Zdaniem R.C., jego bardzo trudna sytuacja finansowa uzasadnia zaspokojenie potrzeb związanych z utrzymaniem mieszkania w całości przez pomoc społeczną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że łączna kwota pomocy przyznanej skarżącemu do 1 stycznia do 31 lipca 2006 r. wyniosła łącznie [...] zł. Obejmowała ona także dofinansowanie opłat czynszowych (od stycznia do lipca 2006 r. – [...] zł). Ponadto skarżący otrzymał dodatek mieszkaniowy. Zdaniem organu R.C. nie wykazuje żadnej własnej aktywności w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Wnioskując o pomoc nie precyzuje jej zakresu, a zaskarżając decyzje Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podnosi nowe okoliczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że pomoc społeczna nie może pokrywać wszystkich zgłoszonych potrzeb podopiecznych, lecz ma w założeniu wspomagać w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Organ pomocy nie jest zobligowany do wypłaty zasiłku celowego i przyznaje go działając w ramach uznania administracyjnego, korzystając z własnych funduszy (art. 3 ust. 4 ustawy). Forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie, a potrzeby osób (i rodzin) powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Przyznaje się go w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy. Ustawodawca odstąpił od szczegółowego określenia wysokości zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Art. 39 ust. 1 upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – zasady ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust 1 ustawy). Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu (art. 3 ust. 3 ustawy). W rozpatrywanej sprawie nie budziło wątpliwości, iż skarżący spełniał kryteria dochodowe osoby samotnie gospodarującej (uzyskiwał dochód poniżej 461 zł), a ponadto potrzeba wsparcia, o jakie występował, mieściła się w zakresie potrzeby bytowej (bieżący czynsz). Zarzuty skarżącego dotyczyły jedynie wysokości przyznanego świadczenia. We wniosku z dnia 5 czerwca 2006 r. prosił o opłacenie rachunków za czynsz w wysokości 700 zł. Przyznane 40 zł uznał za niewystarczające z uwagi na pozostałą zaległość (660 zł). Zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 jest niezasadny. Sąd uznał, iż pomoc przyznana skarżącemu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest wystarczająca w świetle powołanych przepisów. Organ pokrył znaczną część bieżącego miesięcznego czynszu. Wypełnia to niezbędną potrzebę skarżącego, w szczególności zważywszy na to, że korzystał on z dodatku mieszkaniowego (który w istocie ma służyć pokryciu kosztów utrzymania miejsca zamieszkania; por. wyrok z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 401/07, publ. witryny internetowe: cbo.nsa.gov.pl), a w okresie do lipca 2006 r. otrzymał zasiłki celowe na opłacenie czynszu w łącznej wysokości 490 zł. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut pominięcia przez organ faktu zadłużenia skarżącego na kwotę 660 zł. W orzecznictwie sądowym, jak i w literaturze podkreśla się, że konieczność pokrycia zaległości w opłatach nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2007, s. 163). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348). /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ I. Kucznerowicz AT