IV SA/Po 912/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] odmówił przyznania A. C. (zwanej dalej również "Skarżącą") świadczenia wychowawczego na syna W. C.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 z późn zm.; zwanej dalej "ustawą") świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom uprawnionym, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Organ wskazał, że decyzją ZUS z dnia [...] października 2017 r. przyznano Skarżącej prawo do renty w kwocie zaliczkowej od dnia [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] września 2019 r., a decyzją ZUS z [...] czerwca 2018 r. przyznano Skarżącej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] września 2019 r. Z oświadczenia złożonego w dniu [...] września 2019 r. wynika, że pierwsza wypłata renty nastąpiła [...] października 2017 r. Zatem zdaniem organu dochód uzyskany z tytułu renty należało podzielić przez 3 miesiące, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy. Jak ustalił organ, dochód rodziny Skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego. W odwołaniu Skarżąca podniosła, że decyzja ZUS została zaskarżona do Sądu i po 17 miesiącach otrzymała zaległe świadczenie. W rzeczywistości renta wynosiła [...] zł., a do czasu jej wypłaty środki do życia czerpała z pożyczek. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że rodzina A. C. składa się z czterech osób. Istota sporu sprowadza się do prawidłowości wyliczenia dochodu rodziny za 2017 r. w związku z uzyskanym przez Skarżącą dochodem w kwocie [...]zł stanowiącym przyznanie prawa do renty od dnia [...] czerwca 2017 r., a wypłaconej według oświadczenia strony w dniu [...] października 2017 r. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja ZUS z dnia [...] października 2017 r. o przyznaniu Skarżącej prawa do renty zaliczkowej od dnia [...] czerwca 2017 r. do dnia [...] września 2019 r. oraz decyzja ZUS z dnia [...] czerwca 2018 r. o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] czerwca 2017 r.tj. od dnia zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego do dnia [...] września 2019 r. Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i informacji z systemu ZUS o wysokości odprowadzonych składek zdrowotnych wynika zdaniem Kolegium, że w roku kalendarzowym 2017 rodzina Skarżącej uzyskała łączny dochód w kwocie [...]zł tj. dochód Skarżącej w wysokości [...] zł, dochód męża Skarżącej w wysokości. [...] zł, dochód córki Skarżącej w wysokości [...] zł, kwota [...]zł otrzymana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz stypendium socjalne otrzymane na syna w wysokości [...] zł. Z uwagi na utratę zatrudnienia przez Skarżącą z dniem [...] października 2017 r. oraz utratę zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego dochód należało pomniejszyć o kwotę [...]zł. Natomiast z uwagi na utratę zatrudnienia przez córkę Skarżącej dochód rodziny należało pomniejszyć o kwotę [...]zł. Kwotę dochodu za 2017 r. należało pomniejszyć o dochód w wysokości [...] z tytułu uzyskania prawa do renty. A zatem dochód rodziny wyniósł [...] zł. Kolegium zaznaczyło, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 2). Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo rozliczył kwotę [...]zł na 3 miesiące tj. [...] zł z tytułu uzyskania prawa do renty wypłaconej w dniu [...] października 2017 r. A zatem łączny dochód rodziny za 2017 rok uwzględniając dochód utracony i dochód uzyskany wyniósł ostatecznie [...] zł (tj. [...] zł: 12 miesięcy = [...] zł + [...] zł), co w przeliczeniu na jedną osobę stanowi kwotę [...]zł. W konsekwencji Kolegium oceniło, że przekroczone zostało kryterium dochodowe. Kolegium wskazało, że dostrzega fakt, iż wynikająca z decyzji ZUS skumulowana wypłata w dniu [...] października 2017 r. zaległego świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy za okres od dnia [...] czerwca 2017 r. była wynikiem błędnego stosowania prawa przez organ rentowy (odmawiający przyznania jej tego świadczenia), jednak okoliczność ta nie ma wpływu na treść decyzji. Brak jest podstaw by otrzymane przez Skarżącą wyrównanie zostało proporcjonalnie rozliczone na 7 miesięcy tj. za okres, za który nastąpiła wypłata. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. C. podniosła, że uzyskane przez nią świadczenie powinno zostać uznane jako dochód za 7 miesięcy, bo za taki okres zostało przyznane. Z tego względu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostało przekroczone kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia przez Skarżącą wniosku przewidywał, że świadczenie wychowawcze przysługiwało na pierwsze dziecko jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Jak wynika z art. 2 pkt 1 ustawy pod pojęciem dochodu rozumie się dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy przez dochód członka rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do sposobu obliczenia przez organy administracji wysokości dochodu rodziny Skarżącej. W ocenie Sądu sposób sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie pozwala jednak na kontrolę prawidłowości ustalania wysokości dochodu rodziny Skarżącej. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ocenę przyjętego stanu faktycznego oraz wykładnię zastosowanych przepisów. Zawarte w decyzji rozstrzygnięcie powinno więc stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku, którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Stanowi ono dla strony postępowania ale również dla sądu, źródło informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany więc jest nie tylko do wskazania faktów i okoliczności, które uznał za udowodnione, ale również wskazania na podstawie jakich dowodów oparł swoje ustalenia, a także wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Mając na uwadze, że powodem wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego było w niniejszej sprawie przekroczenie kryterium dochodowego, to podkreślenia wymaga, że sposób wyliczenia dochodu oraz poszczególne jego składniki powinny zostać szczegółowo wykazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia i znajdować odzwierciedlenie w dowodach dołączonych do akt sprawy. Wszędzie tam, gdzie wydanie decyzji uzależnione jest od dokonania obliczeń i wykonania działań matematycznych, działania te powinny być wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w taki sposób, by możliwa była weryfikacja prawidłowości przeprowadzonych obliczeń. W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie sposobu wyliczenia dochodu przedstawione w zaskarżonej decyzji, a stanowiące dokładne powielenie ustaleń organu I instancji, nie pozwala na dokonanie prawidłowości działania organów. Organ wskazał wprawdzie kwoty stanowiące dochód poszczególnych członków rodziny Skarżącej, jednak nie wyjaśnił procesu w jaki sposób poszczególne składniki tego dochodu uznał za dochód utracony i dochód uzyskany przez członków rodziny Skarżącej. Organ nie wyjaśnił również na podstawie jakich dowodów dokonał stosownego przeliczenia dochodu. Ze sporządzonego w ten sposób uzasadnienia decyzji nie wynika również, czy ustalając wysokość dochodu Skarżącej organ miał na uwadze, że w przypadku gdy dochód został utracony w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, dochodu tego nie uwzględnia się w całości. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku stosownego wyjaśnienia sposobu ustalenia wysokości dochodu członków rodziny Skarżącej powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc sią natomiast do podniesionej w skardze kwestii sposobu rozliczenia przyznanego Skarżącej świadczenia rentowego, Sąd podzielił stanowisko Kolegium, iż obowiązujące przepisy nie pozwalają by wypłacone zaległe świadczenie rozliczyć jako dochód uzyskany w miesiącach, w których świadczenie to się należało, lecz nie było wypłacane. Brak jest zatem podstaw aby zaległą rentę wypłaconą Skarżącej zaliczyć proporcjonalnie za okres, w którym świadczenie rentowe powinno być jej wypłacane. W tym zakresie organ prawidłowo zastosował art. 7 ust. 2 ustawy przyjmując, iż dochód Skarżącej uzyskany tytułem renty należało podzielić na okres trzech miesięcy, tj. okres faktycznej wypłaty renty. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o chyleniu zaskarżonej decyzji.