IV SA/Po 918/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-02-23
Skład orzekający: Donata Starosta, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić udostępnienia informacji publicznej, powołując się na jej przetworzony charakter, jeśli sam nie wywiązuje się z obowiązku prowadzenia wymaganej prawem ewidencji tych informacji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty, iż żądana informacja ma charakter przetworzony. Brak udokumentowania przez organ obowiązującej ewidencji skarg uniemożliwia weryfikację twierdzeń o pracochłonności jej przygotowania i tym samym stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, co uniemożliwia kontrolę sądową decyzji.Stan faktyczny
R. S. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego we W. o udostępnienie kopii odpowiedzi na skargi osadzonych, uznane za zasadne lub częściowo zasadne w 2017 roku. Organ I instancji odmówił, uznając informację za przetworzoną i wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA w Poznaniu, domagając się uchylenia obu decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego we W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] września 2021 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...]
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej (dalej jako "Dyrektor Okręgowy SW" lub "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania R. S., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia [...] sierpnia 2021 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej w postaci przesłania kopii wszystkich odpowiedzi na skargi osadzonych uznanych za zasadne lub częściowo zasadne w roku 2017.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że pismem z [...] maja 2021 r. R. S. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł do Dyrektora Zakładu Karnego we W. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przesłania kopii wszystkich odpowiedzi na skargi osadzonych uznanych za zasadne lub częściowo zasadne w roku 2017.
Organ I instancji odmówił udzielenia informacji w tym zakresie wskazując, że informacje, o których mowa w przedmiotowym wniosku stanowią informacje o charakterze publicznym. Nadto uznał, iż informacje te stanowią informacje przetworzone i wezwał Wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Organ I instancji wskazał, iż udzielenie informacji we wnioskowanej formie wymagałoby dokonania przeglądu i analizy wszystkich skarg rozpatrywanych w ZK we W. w okresie jednego roku, których było łącznie 887, ponieważ Centralna Baza Danych Osób Pozbawionych Wolności nie zawiera wszystkich informacji o skargach uznanych za zasadne lub częściowo zasadne. Zatem, aby udostępnić żądaną przez wnioskodawcę informację konieczne byłoby dokonanie przeglądu i analizy skarg ze wskazanego przez niego okresu, a następnie należałoby wyłonić tylko skargi uznane za zasadne bądź częściowo zasadne, dokonać anonimizacji danych osobowych oraz sporządzić kopię tych skarg. Istotnym jest nadto, iż dokumentacja skargowa z roku 2017 została przekazana, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami do archiwum. Zatem, aby udostępnić te informacje, konieczne byłoby najpierw pozyskanie tej dokumentacji ze zbiorów archiwalnych.
W dniu [...] września 2021 r. do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w P. za pośrednictwem Dyrektora Zakładu Karnego we W. wpłynęło, złożone w ustawowym terminie odwołanie R. S..
Organ II instancji, po wnikliwym przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora ZK we W. z dnia [...] sierpnia 2021 r.
W ocenie Dyrektora SW rozpatrując odwołanie należało ocenić, czy żądana informacja istotnie ma cechy informacji przetworzonej. Zgodnie z linią orzecznictwa (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 19/15) "Ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany, w tym sensie, iż powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie tej informacji, które determinują konkluzje, jakie w wyniku tej oceny można sformułować. Niepodobna wszak abstrahować od treści wniosku, w szczególności od tego, jaka jest ilość żądanych danych, w jakiej formie informacja ma być udzielona oraz czego ma dotyczyć. Okoliczności te wpływają przecież na to, jakie działania musi podjąć organ, by uczynić zadość wnioskowi, co z kolei ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia, czy dochodzi do udzielenia informacji przetworzonej, czy też nie."
Dokonując oceny, organ I instancji wskazał, że udostępnienie informacji publicznej we wnioskowanej formie wymagałoby uprzedniego przetworzenia pewnej sumy informacji prostych, które są w posiadaniu ZK we W.. Organ wskazał ponadto, że nie dysponuje gotową informacją w żądanym zakresie. Na tej podstawie uznał, że żądana informacja jest informacją przetworzoną.
Wskazano, że zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych, suma informacji prostych może być traktowana jako informacja przetworzona, jeżeli powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 478/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Sz 1034/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1344/16).
W ocenie organu odwoławczego w chwili złożenia przedmiotowego wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała - warunkiem jej wytworzenia byłoby więc przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych - wiązałoby się bowiem z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej (wyrok NSA z 09.08.2011 r. sygn. I OSK 977/11).
Udostępnienie informacji w zakresie przesłania kopii wszystkich odpowiedzi na skargi osadzonych uznanych za zasadne lub częściowo zasadne w roku 2017 wymagałoby, zdaniem organu, dokonania przeglądu i analizy wszystkich skarg rozpatrywanych w ZK we W. w okresie jednego roku, których było łącznie 887, następnie wyłonienia tylko skarg uznanych za zasadne bądź częściowo zasadne, dokonania anonimizacji danych osobowych oraz sporządzenia kopii tych pism, które mogłyby zostać przekazane wnioskodawcy. Wcześniej należałoby jednak pozyskać dokumentację skargową z zasobów archiwalnych jednostki. Zgodnie bowiem z obowiązującymi w tym zakresie przepisami dokumentacja z roku 2017 została zdana do archiwum, gdzie jest przechowywana.
Dalej podniesiono, że Centralna Baza Danych Osób Pozbawionych Wolności zawiera jedynie informacje odnośnie sposobu rozstrzygnięcia skarg przez organy Służby Więziennej, czyli Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej, dyrektorów poszczególnych jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. W systemie Centralna Baza Danych Osób Pozbawionych Wolności nie są natomiast ujęte informacje o sposobie rozpatrzenia skarg przez inne organy administracji publicznej, np. Rzecznika Praw Obywatelskich, sądy, prokuratury, co oznacza, że informacja wygenerowana ze wskazanej w odwołaniu bazy danych nie byłaby informacją rzetelną i miarodajną. Jedynie analiza całej dokumentacji skargowej za cały rok działalności jednostki penitencjarnej zgromadzonej w formie papierowej, pozwoli na udzielenie rzetelnej informacji. Wobec powyższego organ zmuszony byłby do ręcznego badania każdej sprawy celem ustalenia, które z odpowiedzi na skargi dotyczą tych uznanych za zasadne lub częściowo zasadne.
W praktyce dla udostępnienia żądanej dokumentacji niezbędnym byłoby przeanalizowanie ponad 800 teczek dokumentacji, z których każda zawiera po kilka lub kilkanaście dokumentów (co łącznie oznacza konieczność przeanalizowania kilka tysięcy stron dokumentacji). Ponadto istotnym jest, iż wniosek dotyczy spraw z 2017 r., których dokumentacja została zdana do archiwum, z którego należałoby pozyskać tę dokumentację.
Powyższe spowodowałoby konieczność wyłączenia na kilka lub kilkanaście dni z realizacji bieżących zadań służbowych jednego z funkcjonariuszy realizujących w ZK we W. obowiązki związane z prowadzeniem postępowań wyjaśniających w sprawie skarg osób pozbawionych wolności wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Istotnym jest również fakt, że w ZK we W. do realizacji zadań związanych z przygotowywaniem dokumentacji w trybie uodip nie jest wyznaczony dodatkowy pracownik, co oznacza konieczność realizacji tych zadań przez funkcjonariusza odpowiedzialnego za załatwianie skarg osób pozbawionych wolności i gromadzenie dokumentacji w postępowaniach skargowych. Mając na względzie, że w ZK we W. w skali miesiąca odnotowuje się wpływ około 100 skarg, za których rozpoznanie odpowiedzialna jest trójka funkcjonariuszy, to biorąc pod uwagę zaplanowane urlopy wypoczynkowe i konieczność realizacji innych zadań wynikających z zakresu obowiązków, takich jak: pomoc w obsłudze radcy prawnego, pełnienie funkcji rzecznika dyscyplinarnego, uczestnictwo w pracach zespołu zajmującego się analizą informacji zawartych w oświadczeniach majątkowych funkcjonariuszy, sprawowanie funkcji inspektora ochrony danych osobowych w jednostce, pełnienie funkcji trenera systemu eDoc, prowadzenie kancelarii tajnej w jednostce, oddelegowanie jednego funkcjonariusza wyłącznie do obsługi wniosku o udostępnienie informacji publicznej z całą pewnością negatywnie oddziaływałaby na zadania realizowane w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej.
Powyższe oznacza, iż zakres koniecznych do wykonania czynności wymagałby zatem zaangażowania środków osobowych odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań działu organizacyjno - prawnego ZK we W.. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy dobitnie o przetworzonym charakterze żądanej informacji.
Zatem ocena charakteru wnioskowanej informacji dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem.
Wobec ustalenia, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną, organ I instancji słusznie wezwał R. S. do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego do jej uzyskania. Takie działanie ma swoje oparcie w treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisane rozstrzygnięcie Dyrektora Okręgowego SW, R. S. wniósł o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; w skrócie "u.d.i.p.").
Podkreślić też trzeba, że jakkolwiek na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają generalnie zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021, poz. 735 – dalej jako: "k.p.a."), to wyjątek w tym zakresie stanowi art. 16 ust. 2 u.d.i.p., który przewiduje, że przepisy k.p.a. znajdą zastosowanie w sytuacji wydania przez podmiot zobowiązany decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania prowadzonego w tym zakresie.
Obowiązek wydania decyzji występuje jednakże dopiero wówczas, gdy spełniony jest warunek przedmiotowy - żądana informacja ma charakter informacji publicznej, i podmiotowy - istnieje podmiot zobowiązany. W związku z powyższym w sytuacji gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, albo też jakiegokolwiek innego aktu administracyjnego, który wiązałby się z ustaleniem podmiotu, od którego pochodzi wniosek należy stosować przepisy postępowania administracyjnego. (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 705/17). Tym samym stosowanie przepisów k.p.a. na gruncie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. winno odnosić się również do oceny przesłanek, na podstawie których organ decyduje się na wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, tj. w przypadku niniejszej sprawy organ winien zgodnie z zasadami k.p.a. przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i udokumentować, czy istotnie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, tj. w okolicznościach badanej sprawy organ powinien udokumentować, że wnioskowana informacja rzeczywiście stanowi informację przetworzoną. Przypomnieć bowiem należy, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zagwarantowanie wnioskodawcy dostępu do informacji w określonym przez ustawę terminie. Oznacza to, że zasadą jest udostępnienie informacji, a wyjątkiem jej odmowa (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. III OSK 2304/21).
W ocenie Sądu w okolicznościach badanej sprawy decyzje odmowne obu instancji nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
Zdaniem organów udostępnienie informacji w zakresie przesłania kopii wszystkich odpowiedzi na skargi osadzonych uznanych za zasadne lub częściowo zasadne w roku 2017 wymagałoby dokonania przeglądu i analizy wszystkich skarg rozpatrywanych w ZK we W. w okresie jednego roku, których było łącznie 887, następnie wyłonienia tylko skarg uznanych za zasadne bądź częściowo zasadne, dokonania anonimizacji danych osobowych oraz sporządzenia kopii tych pism, które mogłyby zostać następnie przekazane. Wcześniej należałoby jednak pozyskać dokumentację skargową z zasobów archiwalnych jednostki. Powyższe zdaniem organów uzasadnia zakwalifikowanie wnioskowanej przez R. S. informacji, jako informacji przetworzonej. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zaskarżonych decyzjach oraz dokumentacji akt sprawy, stanowisko organów należy uznać co najmniej za przedwczesne.
Za jednoznacznie sprzeczną z wolą ustawodawcy należałoby uznać wykładnię przepisów u.d.i.p., prowadzącą do wniosku, że organ na którym ciąży prawny obowiązek gromadzenia konkretnych informacji (np. o sposobie załatwienia skargi), który całkowicie dowolnie nie realizuje swojego prawnego obowiązku, ma następnie prawo z faktu swojego własnego zaniechania wywodzić konsekwencje niekorzystne dla wnioskodawcy (tj. domagać się od niego wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, powołując się na status informacji przetworzonej). Taka sytuacja w prosty sposób mogłaby prowadzić do obejścia prawa, kiedy organy celowo rezygnowałyby z gromadzenia pewnych danych, tylko po to, aby w przypadku wniosku o ich udostępnienie powoływać się na status informacji przetworzonej i żądać od wnioskodawców wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Należy zwrócić uwagę, że informacja przetworzona jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu, a powstanie informacji przetworzonej jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, służącego przygotowaniu specjalnie dla wnioskodawcy informacji, wedle wskazanych przez niego kryteriów Przy rozstrzyganiu tego typu spraw należy mieć na uwadze, iż ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej (por. wyroki NSA z dnia 09 listopada 2021 r. sygn. III OSK 4552/21). Stanowisko to jest prezentowane w judykaturze konsekwentnie (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, wyrok NSA z 17 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1347/05, wyrok z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13).
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że sposób załatwiania skarg osób osadzonych w zakładach karnych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U, 2013, poz. 647 – dalej jako: "rozp.2003"). Z tego aktu prawnego wynika ciążący na organie obowiązek ewidencjonowania skarg i sposobu ich załatwienia. Należy bowiem zwrócić uwagę, że na podstawie § 11 ust. 1 i 2 rozp.2003 ewidencję skarg - wpływających - do jednostki organizacyjnej prowadzi wyznaczony funkcjonariusz lub pracownik tej jednostki organizacyjnej albo określona komórka organizacyjna, przy czym ewidencję wniosków, skarg i próśb prowadzi się w formie dzienników, oddzielnie dla skarg oraz wniosków i próśb. Ponadto na podstawie § 11 ust. 4 rozp.2003 wzór dziennika, określa załącznik rozporządzenia. Analiza wzoru (załącznik do rozp.2003) "Dziennika skarg" (próśb i wniosków) wskazuje, że stanowi on tabelę składającą się z 15 kolumn. Kolumny oznaczone numerami 10-14 dotyczą "Załatwień" skarg, a kolumna 14 "Sposób" załatwienia skargi. Jak wynika z treści § 11 rozp.2003 nie jest prawem, ale obowiązkiem każdej jednostki organizacyjnej nie tylko prowadzenie ewidencji skarg - wpływających - do jednostki organizacyjnej (ust. 1), ale również prowadzenie tej ewidencji w formie dziennika (ust. 2), wg określonego w załączniku do rozp.2003 wzoru (ust. 4). Z rozp.2003 wynika, że w Dzienniku skarg, w kolumnie 14, powinna znajdować się informacja na temat sposobu załatwienia każdej ze skarg wpływających do danej jednostki organizacyjnej.
Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonych decyzji w ogóle nie wynika, czy w ZK we W. prowadzi się ww. dziennik skarg w formie elektronicznej, czy tradycyjnej (papierowej). Nie wynika też czy przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku Dyrektor ZK korzystał z danych zawartych w Dzienniku skarg tej jednostki (prowadzonym przynajmniej w wersji tradycyjnej), czy nie miał takiej możliwości (i ewentualnie z jakich przyczyn). Bez tych ustaleń nie sposób zaś zweryfikować wiarygodności twierdzeń organów o dużej czaso- i pracochłonności procesu selekcji skarg uznanych za zasadne lub zasadne w części, w tym zwłaszcza o potrzebie ręcznego przejrzenia dokumentacji wszystkich skarg.
Dane zawarte w kolumnie nr [...] Dziennika skarg (prowadzonego wg urzędowego wzoru), powinny umożliwiać ustalenie (i udokumentowanie) w prosty i nie budzący wątpliwości sposób, czy informacja o udzielenie której zwrócił się Skarżący stanowi informację przetworzoną. Organ nie ustalił ile faktycznie skarg z tych 887 było uznanych za zasadne i częściowo zasadne.
Należy zwrócić uwagę, że prawo tworzy pewne standardy postępowania ze skargami osób osadzonych, służące m.in. transparentności i efektywności postępowań nimi inicjowanych. Należy zauważyć, że ustawodawca zadecydował o wprowadzeniu przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) w bardzo konkretnym celu, tj. ochrony porządku publicznego, który w doktrynie rozumiany jest jako stan, który umożliwia normalne funkcjonowanie państwa i społeczeństwa. Porządek publiczny w państwie demokratycznym obejmuje w szczególności pewne minimum sprawności funkcjonowania instytucji państwowych, poprzez angażowanie organów do aktywności w zakresie przygotowania informacji publicznej przetworzonej kosztem realizowania przez te organy ich podstawowych kompetencji i zadań (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016).
Należy jednak zauważyć, że o takiej sytuacji nie można mówić, kiedy to nie wnioskodawca, a prawodawca nakłada na organ obowiązek ewidencjonowania danych na temat sposobu załatwiania skarg osób osadzonych. Co do zasady zatem, jeżeli organ wywiązywałby się z ciążącego na nim prawnego obowiązku prowadzenia Dziennika skarg, wg. określonego w rozporządzeniu wzoru, to ustalenie ile skarg w 2017 r. zostało uznanych za zasadne lub częściowo zasadne powinno być stosunkowo proste. Przecież dane zawarte w kolumnie [...]. Dziennika skarg (prowadzonego według urzędowego wzoru) powinny umożliwić stosunkowo łatwe i szybkie ustalenie takich skarg (tym bardziej, jeśli Dziennik byłby prowadzony w formie elektronicznej).
W aktach sprawy brak jakichkolwiek dokumentów pozwalających na weryfikację stanowiska organów, co do charakteru wnioskowanej informacji jako przetworzonej, co powoduje, że zaskarżone decyzje wymykają się kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela poglądy wyrażone we wcześniejszych wyrokach WSA w Poznaniu w analogicznych stanach faktycznych (IV SA/Po 596/21, IV SA/Po 684/21, IV SA/Po 731/21).
W tej sytuacji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu z uwagi na naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy też podkreślić, że na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie udokumentowanie w aktach sprawy poczynionych ustaleń faktycznych, dotyczących liczby skarg, które w 2017 zostały uznane za zasadne i częściowo zasadne. W tym celu organ posłuży się prowadzoną ewidencją. Jeżeli organ ponownie stwierdzi, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, to ustalenia te udokumentuje w aktach sprawy, w sposób poddający się kontroli sądowoadministracyjej. Jeżeli natomiast pozostające w dyspozycji organu ewidencje nie dostarczają niezbędnych danych, organ wyjaśni to szczegółowo, wskazując przyczyny takiego stanu rzeczy.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło