IV SA/Po 921/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant ref.staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KB/ Sygn. akt IV SA / Po 921 / 05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 i art. 11 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64 poz. 593 ze zm.) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. Filia [...] (dalej jako: MOPR) odmówił K.P. przyznania pomocy w formie zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącach [...], [...] i [...] w miesięcznej kwocie [...] zł, na zakup biletów MPK w kwocie [...] zł oraz na opłatę czynszu po otrzymaniu decyzji Urzędu Miasta o wysokości dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając powyższą decyzję organ I instancji wskazał, iż co prawda K.P. spełnia kryteria art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, kwalifikujące do otrzymania zasiłku celowego z art. 39 ww. ustawy, lecz ze względu na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej odmówiono jej przyznania wnioskowanego zasiłku. Odwołując się od powyższej decyzji, K.P. wniosła o jej zmianę w części dotyczącej zasiłku na opłatę czynszu za mieszkanie oraz zakupu biletów MPK w miesiącach [...], [...] i [...] [...] r. w ten sposób, by ww. zasiłki zostały jej przyznane. W uzasadnieniu odwołująca wskazał m. in., iż zaskarżonej decyzji stawia zarzut arbitralności i manipulowania przepisami i faktami oraz działanie na jej szkodę. Odwołująca się dodała, iż nie wiadomo, na podstawie których przepisów organ I instancji każdorazowo powołuje się na "administracyjną uznaniowość decyzji", skoro w przepisach zastosowanej ustawy takiego przepisu nie ma i wskazała także, iż ustawa ta obliguje organy administracji do tego, aby zapobiegać pogłębianiu się kryzysowej sytuacji obywatela. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 ust. 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż K.P. spełnia kryteria z art. 8 ust. 1, który mówi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę samotnie gospodarującą wynosi mniej niż [...] zł. Organ wskazał jednak, iż poza spełnianiem ww. kryterium finansowego osoba potrzebująca pomocy powinna dołożyć wszelkich starań, by możliwie usprawnić postępowanie w sprawie tak, by możliwie szybko uzyskać wnioskowane i niezbędne do życia świadczenie takie jak pokrycie kosztów żywności, zaś brak zaangażowania w postępowanie w przedmiotowej sprawie i postawa skarżącej pozwala domniemywać, iż nie zależy jej na szybkim rozstrzygnięciu sprawy, a co za tym idzie taki brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W skardze kierowanej do Sądu, K.P. wniosła o stwierdzenie niezgodności ww. decyzji z prawem i ich zmianę w ten sposób, że wnioskowane środki na ww. cele zostaną jej przyznane, ustalenie, że organy I i II instancji dopuściły się nieuzasadnionej zwłoki, rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, czy opłata za mieszkanie w świetle konstytucyjnej gwarancji prawa do mieszkania i ochrony tego prawa - w zaistniałych w sprawie okolicznościach- jest czy nie niezbędną potrzebą życiową oraz o wyznaczenie rozprawy. W uzasadnieniu skarżąca wskazała m. in., iż w jej sprawach obowiązek udzielenia pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych i zaspokojenia- z zachowaniem godności - niezbędnych potrzeb życiowych organy administracji ograniczyły do potrzeb bytowych porównywalnych jedynie z potrzebami tresowanych homo sapiens, z jednoczesnym pozbawianiem skarżącej możliwości wyjścia z sytuacji kryzysowej. Skarżąca dodała także, iż organy administracji naruszyły szereg przepisów ustawy o pomocy społecznej, kpa a nawet Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Podsumowując powyższe, K.P. stwierdziła, iż ma słuszny interes w tym, aby uzyskać nie tylko taką pomoc, która pozwoli jej przeżyć, ale i taką która pozwoli wyjść z sytuacji kryzysowej z godnością i uwolnić się od urzędniczej arogancji, samowoli i niekompetencji. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. W kolejnym piśmie procesowym, skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe argumenty i dodatkowo wniosła o przeprowadzenie wskazanych dowodów, podnoszę, że pojawił się istotny dowód na manipulowanie w sprawach przez organy prawem i przepisami, bowiem w innej sprawie obejmującej okres późniejszy organ II instancji w takim samym stanie faktycznym i prawnym, decyzją z dnia [...] r., przyznał skarżącej zasiłki celowe, w tym m. in. na zakup biletu miesięcznego na przejazdy miejskimi środkami komunikacji miejskiej. Skarżąca dodała także, iż argumentacja organów w istocie zawsze sprowadza się do szukania pretekstu, aby nie udzielić jej pomocy w potrzebnym zakresie. Na rozprawie w dniu [...] r., skarżąca wnosiła i wywodziła jak w skardze, dodatkowo wskazując, iż w jej sprawach dochodziło do szeregu matactw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż Sąd administracyjny może zaskarżoną decyzję wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a zauważone uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, opłatę czynszu oraz bilety MPK na przejazdy środkami komunikacji miejskiej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 art. 39 wskazanej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyszczególnienie to nakazuje uznać, iż wnioskowane potrzeby skażanej można by zaliczyć do ww. kategorii i przyznać żądany zasiłek. Jednakże, w ocenie Sądu przepis art. 39 ust. 2 wyżej powołanej ustawy pozwala organom administracji publicznej czynić samodzielne ustalenia, czy zgłaszana potrzeba, stanowią dla wnioskodawcy niezbędną potrzebę bytową. Tak więc, w sytuacji, gdy w sprawie bezspornym jest, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania środków pomocowych, a pomoc w postaci zasiłku celowego na wskazany przez nią cel nie zostaje przyznana, rozważenia wymaga, czy wydając decyzję w tym przedmiocie, organy administracji publicznej dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a także, czy samo postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz kpa. W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłków było brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym. Rozstrzygnięcia obu instancji jako podstawową przesłankę odmowy przyznania zasiłku na powyższe cele wskazują brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym. Ustawa o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Tym samym, w ramach postępowania wszczętego w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie pomocy, organy administracji publicznej zobowiązane są zbadać i ocenić, na ile wnioskodawca jest w stanie we własnym zakresie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową. W tym celu organy pomocowe zobligowane są ustalić, czy wnioskodawca podejmuje jakiekolwiek działania w kierunku przezwyciężenia tej sytuacji. Przepisy art. 4, art. 11 ust. 2 w związku z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wskazują, że osoba korzystająca z pomocy społecznej winna współdziałać z pracownikiem socjalnym przy rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Ponieważ akta administracyjne sprawy zawierają dokumenty świadczące o niemożliwości skontaktowania się przez pracownika pomocy społecznej ze skarżącą, a w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zawarto stwierdzenie, iż "strona w żaden sposób nie skontaktowała się z pracownikiem socjalnym celem ustalenia dogodnego dla niej terminu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego" należy uznać, podzielając w tym zakresie argumentację przyjętą przez organ w tej decyzji, iż takie stanowisko dowodzi braku współdziałania w kierunku wyjścia z trudnej sytuacji życiowej przez skarżącą. W ocenie Sądu, wskazana okoliczność mogła stanowić wyłączną przesłankę odmowy przyznania środków pomocowych w postaci żądanego zasiłku celowego, zważyć bowiem należy, że akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnych innych dowodów dokumentujących podjęte przez stronę działania w kierunku skontaktowania się z organami socjalnymi. Dowodów takich skarżąca również nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego oraz sądowego. Tym samym postawiony skarżącej przez organy rozstrzygające sprawę w obu jej instancjach zarzut braku współpracy i nie podejmowania działań w kierunku znalezienia zatrudnienia uznać należy za zasadny oraz znajdujący potwierdzenie w materiale dowodowym akt sprawy. W tych okolicznościach, wskazana przesłanka mogła stanowić wyłączną przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały wskazane w skardze przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia powołanych przez stronę przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, a wskazywane uchybienie proceduralne w postaci niezawiadomienia strony o terminie posiedzenia organu II instancji wobec kasacyjno-reformacyjnego charakteru decyzji wydawanych w trybie odwoławczym oraz specyfiki postępowania w sprawach pomocowych (postępowanie przed organem odwoławczym sprowadza się do oceny prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ I instancji oraz do kontroli wydatkowanych środków), nie ma wpływu na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśnić należy, iż do oceny zgodności zasady uznania administracyjnego z przepisami Konstytucji powołany jest Trybunał Konstytucyjny jakkolwiek należy stwierdzić, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej) przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 kpa, załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych, rodzin wielodzietnych żyjących w autentycznym ubóstwie. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej organy administracji publicznej mają bowiem obowiązek stosować zasady wyrażone w art. 100 ust. 1 ustawy i mają też jednak prawo do informacji o których mowa w art. 100 ust. 2 ww. ustawy. Brak też podstaw do ustalania przez Sąd, że organy rozpoznające wniosek skarżącej dopuściły się nieuzasadnionej zwłoki. Jeżeli w ocenie skarżącej, organy administracji publicznej dopuściły się bezczynności w sprawie, K.P. przysługiwała skarga na bezczynność. Natomiast ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje rozstrzygnięć o dopuszczeniu się przez organy administracji publicznej nieuzasadnionej zwłoki, gdyż uregulowania ustawy z 17 czerwca 2004 r. "o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki" (Dz. U. z 2004 r., nr 179 poz. 1843) dotyczą postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. Rozpatrując złożone wnioski o przeprowadzenie dowodu z akt administracyjnych oraz sądowych wskazanych przez stronę spraw, Sąd wnioski te oddalił, bowiem specyfika spraw pomocowych nakazuje uznać, iż każda z tych spraw ma swój odrębny byt, zaś przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja organu II instancji z dnia [...] r. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż w ramach postępowania sądowoadministracyjnego ocenie podlega legalność konkretnej, zaskarżonej przez stronę decyzji i na tę ocenę nie ma wpływu wykazywane postępowanie organów administracji w kolejnych, wszczętych na wnioski strony, postępowaniach. Należy także z całą mocą podkreślić, iż w powyższym kontekście chybione są zarzuty, wskazujący na odmienne rozstrzygnięcia podejmowane przez organy administracji w różnych, innych sprawach dotyczących pomocy społecznej dla skarżącej, gdyż odmienność rozstrzygnięć świadczy właśnie, zdaniem Sądu, o indywidualnym podejściu organów administracji do każdej sprawy i starannym, każdorazowym rozstrzyganiu indywidualnych spraw skarżącej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/D. Rzyminiak-Owczarczak KB/