IV SA/Po 931/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2006 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2005 r. z dnia 22 czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/B. Popowska MB C. K. w dniu 13 czerwca 2005r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup leków i opału. Powyższy wniosek strona uzasadniła tym, iż od czerwca 2005r. z przysługującej wnioskodawczyni renty 519 zł. potrącana jest kwota 148,02 zł. co powoduje, iż pozostała kwota 371,32 zł. nie starcza jej na życie i opłaty. W wyniku wywiadu środowiskowego ustalono m.in., że C. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jedynym jej dochodem jest renta wynosząca 519,34 zł. W związku z powyższym Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W., w dniu [...] czerwca 2005r. wydał decyzję Nr [...], w której powołując się na art. 7, art. 8, art. 39, art. 41, art. 104, art. 106 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił przyznania zasiłku celowego. Powodem tego rozstrzygnięcia było to, iż dochód wnioskodawczyni ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 – 13 ustawy o pomocy społecznej i wynoszący 519,34 zł. przekracza kwotę kryterium dochodowego na osobę samotnie gospodarującą, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy wynosi 461 zł. Organ pierwszej instancji wydając decyzję rozważał również możliwość przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ ten jednak, mając na uwadze ograniczone środki finansowe (9.700 zł. przy średniej liczbie wniosków osób spełniających kryterium dochodowe na poziomie 95 miesięcznie), nie znalazł szczególnych okoliczności uzasadniających konieczność udzielenia pomocy w tej formie. Strona nie godząc się z powyższą decyzją, pismem z dnia 29 września 2005r. wniosła odwołanie. C. K., powołując się na swoją trudną sytuację finansową i życiową, wskazała na zasadność przyznania jej zasiłku na zakup opału i leków. Strona wyjaśniła , że egzekucja komornicza, powodująca wypłatę mniejszej kwoty renty, jest efektem jej zadłużenia w "systemie argentyńskim". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania w dniu [...] sierpnia 2005r., wydało decyzję nr [...], w której działając na mocy art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazując na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Organ odwoławczy, powołując się na art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że dochodu C. K. nie pomniejsza się o część renty zajętą przez komornika. Organ odwoławczy dostrzegł również, iż organ pierwszej instancji rozpatrywał możliwość przyznania C. K. zasiłku specjalnego, lecz mając na uwadze ograniczone środki finansowe oraz wnioski składane przez osoby znajdujące się w gorszej sytuacji finansowej uznał, iż wnioskodawczyni nie przysługuje pomoc w tej formie. C. K., kwestionując rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i uznając zgodność wydanej decyzji z obowiązującymi przepisami, powtórzyła argumentację dotyczącą trudnej sytuacji majątkowej i życiowej, zawartą w odwołaniu. Dodatkowo Skarżąca, przedstawiając kalkulację kosztów utrzymania z uwzględnieniem dokonywanych przez komornika potrąceń wykazała, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z zakupem opału i leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Strona mając na uwadze czas oczekiwania na rozprawę, pismem z dnia 13 grudnia 2005r. wniosła o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowane przez Sąd pismem z dnia 21 grudnia 2005r. (odebranym w dniu 27 grudnia 2005r.) o powyższym wniosku, w zakreślonym terminie nie zażądało przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrzył sprawę w trybie uproszczonym i zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 1.Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.- dalej ppsa). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2.Jak wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Za dochód uważa się z kolei sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż dochód Skarżącej uzyskiwany z tytułu renty wynoszącej 592,06 zł.- po umniejszeniu o przysługujące odliczenia- wynosi 519,34 zł. i przekracza kryterium dochodowe na osobę samotnie gospodarującą. Jak słusznie bowiem zauważył organ pierwszej jak i drugiej instancji, wśród odliczeń nie ma kwot zajmowanych przez komornika, z tytułu innego niż alimenty. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, które jest warunkiem przyznania zasiłku celowego, prawidłowo odmówiono Skarżącej przyznania tego prawa. 3.Zauważyć należy, iż w treści art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawarto zastrzeżenie, odsyłające do dyspozycji art. 41 tej ustawy, zgodnie z którym, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy (w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzin), który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Sformułowania zawarte w powołanym przepisie, a w szczególności brak dokładnej specyfikacji szczególnych przypadków, w których stosować należałoby tą normę powoduje, że na organ nałożony został obowiązek oceny okoliczności w każdej sprawie pod kątem ewentualnego skorzystania z tego uprawnienia. Organ po wyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego, każdorazowo powinien więc odnieść się do okoliczności sprawy i rozważyć, czy w konkretnej sytuacji nie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Obowiązek ten wynika również z ogólnych zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa), zobowiązujących organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli i należytego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej uprawnień oraz wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z 06.01.1999r. SA/Rz 569/97 OSS 1999/2/45). Mając na uwadze powyższe w związku z treścią art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz trudną sytuację życiową i finansową Strony, wywołaną potrąceniami dokonywanymi przez komornika, stwierdzić należy, że organ pierwszej jak i drugiej instancji, rozpoznając sprawę o przyznanie zasiłku celowego, słusznie zakresem swych rozważań objął kwestię, czy w okolicznościach sprawy nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wnioskodawcy otrzymanie innego świadczenia na mocy ustawy o pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dn. 29.10.1998r. I 1032/98 - LEX nr 45749, wyrok NSA 01.04.1998r. II SA/Łd 744/97 - ONSA 1999/1/25). Trzeba jednak podkreślić, że wsparcie finansowe unormowane w tym przepisie ma charakter fakultatywny (zasiłek "może być przyznany") i orzekanie o nim oparte jest na uznaniu administracyjnym. Sądy administracyjne sprawują kontrolę legalności decyzji uznaniowych, sprowadzającą się do kontroli zgodności tych decyzji z przepisami kompetencyjnymi i proceduralnymi. Zasadniczo sprowadza się ona do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem w celu ustalenia w sposób wnikliwy stanu faktycznego sprawy, czy jego ocena jest wszechstronna, a dokonana na jej podstawie klasyfikacja przesłanek ustawowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, rozpoznając możliwość przyznania Stronie wsparcia finansowego mimo przekroczenia kryterium dochodowego, organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie i ustaliły stan faktyczny, zaś orzekając nie przekroczyły granic swobodnego uznania, które wyznaczają także przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej. Chodzi zwłaszcza o przepisy określające cel pomocy społecznej (art.3 ust.1 i 2 ) i warunki przyznawania świadczeń, w tym możliwości pomocy społecznej ( art.3 ust.3 i 4). O ograniczonych możliwościach finansowych gminy informuje organ I instancji, okoliczność tę uwzględnia także organ II instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Końcowo zauważyć należy, iż w rubrum decyzji Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Burmistrza W., jak i w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, błędnie wskazano na art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zamiast na art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Zastosowano jednak właściwą normę prawną i prawidłowo ustalono kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Powyższe powoduje, iż nie nastąpiło naruszenia prawa stanowiące podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2000r. sygn. akt III SA 1422/99, nie publ., LEX nr 44394). /-/ B. Popowska mb