IV SA/Po 936/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2016r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 1 marca 2016r. odrzucił zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczania wpisu od skargi i odrzucił skargę R. P. i M. P. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. R. P. działając w imieniu własnym, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata i radcy prawnego. Powyższy wniosek R. P. działającego w imieniu własnym, został ponowiony przy piśmie stanowiącym zażalenie na zarządzenie wzywające M. P. do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 1 marca 2016r. Pismem z 15 czerwca 2016 r. Wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie, w związku z czym postanowieniem z 19 lipca 2016r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu powyższego postanowienia referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił, pomimo stosownego wezwania, żadnych informacji pozwalających zweryfikować i potwierdzić stan dochodów i majątek Skarżącego. Na opisane postanowienie Skarżący wniósł sprzeciw wskazują, że jest niezgodne ze stanem faktycznym. W sprzeciwie skarżący złożył również kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i opłat wskazując, że jego zadłużenie wzrosło o ponad [...] zł. Wnioskodawca wskazał również, iż pogorszył się również jego stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 260 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej p.p.s.a.) rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności mają pozwolić sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przekonują w dostatecznym stopniu o zasadności wniosku o przyznanie pomocy w zakresie całkowitym. W tym względzie Sąd podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W szczególności należy podkreślić, że Skarżący wskazał enigmatycznie, że wniosek jest zasadny, gdyż Skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych opłat. Warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, albowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Ponadto brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza, że Wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z 08.11.2006 r., II OZ [...], ONSAiWSA 2007, nr [...], poz. 79). Odnosząc się do podnoszonej w sprzeciwie argumentacji, iż jego sytuacja się pogorszyła ponieważ jego zadłużenie wzrosło o dalsze [...] zł. wskazać należy, że taka postawa strony postępowania, ograniczająca się do ogólnego sygnalizowania pogorszenia stanu majątkowego dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 lutego 2016r. sygn. akt II OZ 108/16 dotyczącym wniosku złożonego przez skarżącego w innej sprawie, wyjaśnił bowiem, że strona, nie przedstawiając żadnych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla podważenia ustaleń Sądu pierwszej instancji niewystarczające są gołosłowne twierdzenia skarżącego, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne za stanem faktycznym i prawnym sprawy. Złożenie sprzeciwu, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy pierwotnym wniosku o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nadal nie wykonuje wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych objętych orzeczeniem sądowym, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. Końcowo mając na uwadze okoliczność, że R. P. w sprzeciwie złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że w zaistniałej sytuacji procesowej rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne. Brak jest bowiem podstaw do rozpoznania wniosku o prawo pomocy, w sytuacji gdy wnioskodawca nie czekając na zakończenie postępowania z poprzedniego wniosku o prawo pomocy, składa kolejny wniosek w zakresie obejmującym poprzedni wniosek. Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.