IV SA/Po 94/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata M.M. z dnia 27 marca 2014r. w przedmiocie zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych postanawia odmówić przyznania kosztów zastępstwa prawnego Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014r. na mocy postanowienia referendarza sądowego przyznano skarżącej A.R. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem opatrzonym datą 11 marca 2014r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu o tym, że pełnomocnikiem skarżącej został wyznaczony adwokat M.M. Kolejnym pismem z dnia 26 marca 2014r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała z kolei Sąd o tym, że nastąpiła zmiana pełnomocnika i został nim adwokat E. P. – P. W związku ze zmianą pełnomocnika adwokat M.M. złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu i oświadczył, że wynagrodzenie to nie zostało pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że podjął swe czynności w sprawie tj. przeprowadził korespondencję pocztową ze skarżącą i z Sądem, przeprowadził rozmowy telefoniczne z pracownikami Sądu celem uzyskania informacji o sprawie i zapoznał się aktami sprawy, przeglądając je, dokonując kserokopii oraz poddając je analizie. Celem rozpoznania zgłoszonego wniosku wskazać należy, iż zagadnienie przyznawania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przez pełnomocników wyznaczonych z urzędu normuje art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) Zgodnie z tym przepisem wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten w zakresie dotyczącym zasad przyznawania tego wynagrodzenia nie zawiera jednak uregulowania pełnego, lecz odsyła do zasad określonych w wypadku adwokatów w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 461). W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata w sprawach, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści wskazanych przepisów wywodzi się, że przepisy te nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Przyznanie takiego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. oznacza bowiem obciążenie Skarbu Państwa ciężarem finansowym w nim związanym. Stąd też Sąd jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy wynagrodzenie takie przysługuje jedynie za faktyczne, realne jej udzielenie. Samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna w urzędu została stronie udzielona (zob. np. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007r., II FZ 515/07; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008r., II SA/Bk 835/07; wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010r., I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010r., II FZ 143/10; postanowienie NSA z dnia 25 października 2011r., I OZ 790/11, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012r., II OZ 214/12 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316 – 317). Sytuacja, o jakiej wyżej mowa, ma miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 marca 2014r. adwokat M.M. działając przez aplikanta adwokackiego zapoznał się z aktami sprawy. W piśmie opatrzonym datą 26 marca 2014r. Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu poinformowała też Sąd o zmianie pełnomocnika z urzędu. Zmiana ta oznaczała, że adwokat M.M. przestał być pełnomocnikiem skarżącej z urzędu, a została nim adwokat E. P. – P. We wniosku o przyznanie wynagrodzenia adwokat M.M. podniósł wprawdzie, iż podjął w sprawie czynności mające polegać m.in. na zapoznaniu się z aktami sprawy i skontaktowaniu się z pracownikami Sądu i skarżącą lecz z akt sprawy nie wynika, aby podejmował w sprawie jeszcze jakieś inne czynności. Ma to o tyle istotne znaczenie, iż wskazane czynności miały wyłącznie charakter techniczny i trudno uznać, aby nakład pracy z nimi związany był znaczny. Nie można ich również uznać za faktyczne udzielenie skarżącej pomocy prawnej, skoro nie łączyły się z nimi żadne czynności procesowe i nie przyczyniły się one w żaden sposób do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Zapoznanie się z aktami sprawy i skontaktowanie się ze skarżącą oraz pracownikami Sądu może stanowić jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie pomocy prawnej stronie, a nie jej udzielenie. Poza tym postępowanie przed Sądem nie zostało nawet zakończone, a sprawa oczekuje dopiero na wyznaczenie terminu rozprawy. Wobec powyższego, na mocy powołanych wyżej przepisów, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 8 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.