IV SA/Po 954/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 09 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącego S.R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski W dniu 31 stycznia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wszczął postępowanie w sprawie legalności odbudowy budynku letniskowego zlokalizowanego przy ul. T. 3 w K., gm. M., nr ewidencyjny działki [...] (poprzedni nr ewidencyjny [...]). W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż na działce w roku 1976 został posadowiony budynek letniskowy z powierzchnią zabudowy wynoszącą 38,5 m2. Obiekt ten został pobudowany na podstawie decyzji pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 23 marca 1976 r. wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy M G. W roku 2007 obiekt zostały wykonane roboty budowlane polegające na rozebraniu istniejącego obiektu i posadowieniu na jego ławach fundamentowych budynku letniskowego w konstrukcji drewnianej z dachem skośnym o wymiarach w planie 5.20 x 6.80 m z zadaszonym tarasem o wymiarach w planie 3.00 x 3.00 m z powierzchnią zabudowy wynosząca 44,36 m2. W tym stanie rzeczy po zgromadzeniu materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r. na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, nakazał właścicielowi W.T. wstrzymać roboty budowlane polegające na odbudowie budynku letniskowego na działce nr ewidencyjny [...] (poprzedni nr ewidencyjny [...]) położonej przy ul. T. [...] w K., gmina M.G. w zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej nr ewidencyjny [...] (poprzedni nr ewidencyjny [...]); przedstawić zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy M.G. o zgodności przedmiotowej odbudowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w terminie 30 dni; w przypadku uzyskania zaświadczenia dostarczyć w terminie 30 dni: 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor W.T. nie wywiązał się z nałożonych postanowieniem obowiązków i nie przedłożył w wyznaczonym terminie odpowiednich dokumentów. Decyzją z dnia 7 sierpnia 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na podstawie art. 48 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1119, ze zm.) nakazał właścicielowi W.T. rozbiórkę budynku letniskowego zlokalizowanego na działce nr ewidencyjny [...] (poprzedni nr ewidencyjny [...]) położonej przy ul. T. [...] w K. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż roboty budowlane, w wyniku których powstał przedmiotowy obiekt miały charakter odbudowy, a tym samym budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Odbudowa przedmiotowego budynku nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wynikającego z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Roboty budowlane wykonano bez uzyskania pozwolenia na budowę. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.T., podnosząc, iż obiekt został wybudowany w roku 1976 zgodnie z wymaganymi prawem pozwoleniami, a w roku 2007 dokonano jego remontu poprzez odbudowę na starych fundamentach. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu po rozpoznaniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia 9 października 2009 r. na podstawie art. 104 § 1 i § 2 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej K.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosując procedurę z art. 48 Prawa budowlanego organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest ustalić czy określony obiekt budowlany jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie dokonał takich ustaleń i zastosował art. 48 ust. 2 oraz ust. 3 ustawy – Prawo budowlane wstrzymując postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r. prowadzenie robót budowlanych i zobowiązując inwestora do przedłożenia w wyznaczonym terminie odpowiednich dokumentów, a następnie w wyniku nie wykonania przez inwestora wymienionych obowiązków zastosował art. 48 ust.1 w zw. z ust. 4 ustawy – Prawo budowlane. Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu wniósł S.R., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu strony skarżącej. Zdaniem skarżącego wydana decyzja powoduje utratę zaufania do organów administracji. Nadto, uzasadniając skargę skarżący podniósł, iż organ pierwszej instancji poczynił ustalenia w zakresie zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odpowiadając na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1119 ze zm.) przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane należy poprzedzić uzyskaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak budowa: 1. jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego). Z powyższej regulacji wynika zatem, iż w przypadku wystąpienia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasada ta nie ma zastosowania, gdy ze wstępnego ustalenia organu wynika, że obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym zwłaszcza techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, powinien w drodze postanowienia wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym terminie: 1. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Dokumentami, o których mowa w art. 48 ust. 3 pkt 2 są między innymi cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, a także oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z powyższych przepisów wynika, że ciężar dowodu, że samowolnie wybudowany obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także z innymi przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi, leży po stronie inwestora. Co więcej, otwarcie procedury legalizacji z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, powoduje nałożenie na inwestora obowiązku złożenia dokumentacji w określonym terminie, pod rygorem wydania nakazu rozbiórki. Niespełnienie przez inwestora nałożonych nań obowiązków dotyczących samowolnie wybudowanego obiektu w wyznaczonym przez organ terminie prowadzi do wydania nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego), Mając na względzie powyższą, jednoznaczną regulację decyzję kasacyjną Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - w okolicznościach analizowanej sprawy - należy uznać za nieuzasadnioną. Inwestor niewątpliwie dopuścił się samowoli budowlanej, wznosząc na swojej nieruchomości budynek letniskowy w konstrukcji drewnianej z dachem skośnym o wymiarach w planie 5.20 x 6.80 m z zadaszonym tarasem o wymiarach w planie 3.00 x 3.00 m. na ławach fundamentowych po rozebranym uprzednio budynku. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego, trafnie uznał, że okoliczność ta dawała podstawę uruchomienia procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego i wezwał inwestora do przedłożenia w wyznaczonym przez siebie terminie wymaganych prawem dokumentów. W związku z nie wykonaniem przez inwestora obowiązku dostarczenia dokumentów, co było warunkiem koniecznym dla ewentualnego sanowania samowoli budowlanej, organ pierwszej instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. Organ odwoławczy również uznał zasadność zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 48 Prawa budowlanego, jednakże stwierdził, że wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu było przedwczesne, albowiem organ ten powinien najpierw dokonać ustaleń w przedmiocie zgodności budowy budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym. W ocenie Sądu, takie stanowisko organu odwoławczego jest niezasadne. O ile słuszna jest ocena, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego, o tyle nie można podzielić stanowiska organu, że wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu jest przedwczesne. Należy pamiętać, że inwestor, wezwany zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 do przedłożenia zaświadczenia o zgodności odbudowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w żaden sposób nie wywiązał się ze swoich obowiązków (zob. k. 74 i 76 akt adm. pierwszej instancji), a to aktualizuje obowiązek zastosowania przez organ art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Jedynie w piśmie z dnia 27 lipca 2009 r., złożonym już po upływie terminu do przedłożenia wymaganej dokumentacji inwestor wyjaśnił, że "z uwagi na okres wakacyjny nie udało mu się znaleźć wykonawcy projektu oraz zdobyć niezbędne uzgodnienia i zgody urzędowe" i wniósł o przedłużenie terminu. Okoliczności podniesione przez skarżącego nie dawały organowi pierwszej instancji podstaw do dalszego oczekiwania na czynności inwestora i wyznaczania w tym celu dłuższego terminu na dopełnienie obowiązków z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Stwierdzić należy, że w odniesieniu do żadnego z obowiązków nałożonych na W.T. wyznaczony przez organ administracji termin 30 dni - nie mógł być uznany za niemożliwy do dotrzymania. Zwłaszcza złożenie zaświadczenia dotyczącego zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu czy też oświadczenia w przedmiocie prawa do dysponowania gruntem nie stanowiło czynności szczególnie czasochłonnej. W.T. w zakreślonym przez organ nadzoru budowlanego terminie nie złożył wszakże ani żadnego z wymienionych dokumentów ani nie zwracał się o przedłużenie mu tego terminu. Nie uprawdopodobnił zatem w toku postępowania administracyjnego, że jedynie zbyt krótki termin wyznaczony mu postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2009 r., nr [...] (k. 82) uniemożliwił mu wykonanie nałożonych nań obowiązków (tak: wyrok z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 841/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). To wszystko prowadzi do uznania trafności stanowiska skarżącego, że skoro organ pierwszej instancji ustalił brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a wezwany przez organ inwestor nie dostarczył decyzji o warunkach zabudowy, to należało wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Zostały bowiem spełnione wskazane w powołanych przepisach przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., gdyż wobec spełniania materialno prawnych przesłanek decyzji rozbiórkowej (art. 48 ust. 4 w zw. z 48 ust. 1 Prawa budowlanego) nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części, a tym bardziej na okoliczności, które wykazać powinien zgodnie z prawem inwestor (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach sądowych w oparciu o art. 200 P.p.s.a. MZ