IV SA/Po 959/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st sekr. sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV Poznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy Oddział w O. z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz K. spółka z o.o. w K. kwotę 200 ( dwieście ) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski A.T Okręgowy Inspektor Pracy [...]. wydał decyzję nr [...]którą uchylił punkt 1 nakazu inspektora pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy nr [...]z [...]. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Decyzją nr [...]z [...]. inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy umorzył postępowanie w sprawie wypłaty świadczeń urlopowych za 2002r. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na treść art. 291 § 1 kodeksu pracy, który stanowi, że roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne i art. 5 a ustawy z 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996r. nr 70, poz. 335)według którego świadczenie urlopowe winno być wypłacane nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego. Stąd też zdaniem organu okres przedawnienia wskazany w art. 291 § 1 k.p. upłynął [...] lipca 2005r. Wobec powyższego inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od wskazanej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje żądanie "K." sp. z o.o. w K. wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 lutego 2005r. sygn. akt 4/II SA/Po 2741/02 uchylający decyzję Okręgowego Inspektora Pracy nr [...]z [...]. w którym zawarte zostały wskazania dla organu II instancji, co do uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto skarżąca podniosła, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych, a także że fakt upływu okresu przedawnienia roszczeń nie ma wpływu na bezprzedmiotowość postępowania. Zdaniem skarżącej do przedawnienia tych roszczeń nie doszło, albowiem zostały one już pracownikom wypłacone na mocy decyzji z [...]. opatrzonej rygorem natychmiastowej wykonalności. Okręgowy Inspektor Pracy decyzją nr [...]z [...]. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przedawnienie świadczeń w toku postępowania stanowi podstawę do jego umorzenia, wobec czego argumentację i ocenę prawną przedstawioną przez organ I instancji uznał za prawidłową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] października 2005r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, poprzez nie dokonanie ustaleń faktycznych, a nadto poprzez błędne przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie roszczeń pracowniczych i co za tym idzie postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Uzasadniając skargę oparto się na argumentach przytoczonych w odwołaniu. W odpowiedzi na skardze organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu 13 grudnia 2006r. strony podtrzymały swoje stanowiska, skarżąca wskazała nadto, że świadczenia pracownicze zostały wypłacone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – o ile ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie na organach ciążył obowiązek wynikający z art. 7 i 77 k.p.a. – nakazujący podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; jak również sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy uchybiły tym przepisom, ograniczając się do stwierdzenia przedawnienia roszczeń pracowniczych, bez odniesienia się do podnoszonej przez skarżącą okoliczności wypłacenie świadczeń urlopowych. W rezultacie tych ustaleń zarówno organ I jak i II instancji uznały, że w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania stanowiąca przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za niezbędne odniesienie się do zagadnienia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego i dokonania wykładni odpowiednich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej stosownie do art. 104§1 k.p.a. zobowiązane były do załatwienia sprawy będącej przedmiotem prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego w formie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej. Zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części (decyzje merytoryczne) lub w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji (decyzje pozamerytoryczne). Do ostatniej kategorii decyzji należą decyzje o umorzeniu postępowania wydawane na podstawie art. 105 k.p.a. Przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowość postępowania, co zobowiązuje właściwy organ administracji państwowej do ustalenia istnienia tej przesłanki. Powyższa przesłanka uzasadniająca podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. niewątpliwie zachodzi wówczas, gdy brak jest przedmiotu żądania (sprawy administracyjnej), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego co prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem (A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2005 str. 619). Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 §1 mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego jeżeli z przepisów prawa materialnego wynika umocowanie organu administracyjnego do prowadzenia postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd.6, C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 13-14). Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 §1 k.p.a. gdy (jedyna) strona postępowania utraciła przymioty o których mowa w art. 28 k.p.a. lub wskutek śmierci strony w toku postępowania, o ile postępowanie dotyczy praw związanych z osobą zmarłego w sposób ścisły. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA w Warszawie z 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01 Biul. Skarbowy 2003/6/25). W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 50/95, OSNP 1996/11/150 Sąd Najwyższy podkreślił, że "ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 k.p.a., przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania". W świetle powyższych wywodów uznać należało, że obie decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd orzeczono o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 siepania 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.). O kosztach sądowych rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a. /-/ I. Kucznerowicz /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski A.T