IV SA/Po 960/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi G.U. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski jh Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] nie stwierdzono u G.U. choroby zawodowej spowodowanej przewlekłym zatruciem fluorem wymienionej w poz. 1 pkt 20 wykazu chorób zawodowych określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz/. U. nr 132, poz. 1115). Podstawą decyzji były: orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. – Ośrodek w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] czerwca 200 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że z oceny narażenia zawodowego wynika, że G.U. narażony był od 09.07.1976 r. do 28.02.2009 r. na związki fluoru. G.U. od szeregu lat uskarża się na bóle w zakresie układu kostnego szczególnie kręgosłupa i stawów biodrowych. Od 2002 r. G.U. leczy się w Poradni Ortopedycznej. We wrześniu 2008 r. przebył operację wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego prawego. G.U. w związku z podejrzeniem osteofluorozy pochodzenia zawodowego był konsultowany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. w 1996 r. i 2006 r. oraz w 2004 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i otrzymał orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W styczniu 2009 r. G.U. został ponownie skierowany do Poradni Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w K. celem ewentualnego rozpoznania przewlekłego zatrucia fluorem pod postacią osteofluorozy. Lekarz kierujący podniósł zmiany w stanie zdrowia u G.U., a mianowicie: operację stawu biodrowego prawego. Dołączył też wynik badania histopatologicznego usuniętego fragmentu tkanki chrzęstnej i kostnej biodra prawego. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w K. w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...].02.2009 r. wyjaśniło, iż kryterium rozpoznania osteofluorozy są zmiany radiologiczne, które lokalizują się najczęściej w obrębie miednicy, kości długich i rzadziej kręgosłupa. Są to zmiany objawiające się rozwojem procesu osteosklerotycznego, który w obrazie radiologicznym manifestuje się wzrostem gęstości kości, deformacji beleczek kostnych, pogrubieniem części zbitej kości, zatruciami struktury kostnej, zwężeniami kanału szpikowego. Zmianom tym mogą towarzyszyć nawarstwianie okostnej, zwapnienie wiązadeł, ścięgien i przyczepów mięśniowych. W związku z powyższym wykonano u G.U. zdjęcia kręgosłupa lędźwiowego, podudzia prawego i miednicy. Zdjęcia te zostały przeanalizowane i porównane z poprzednimi przez radiologa lek. med. M.S., który wysnuł następujące wnioski: "stan po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego prawego". Poza tym obraz radiologiczny porównywalny z badaniami poprzednimi wskazującymi na zmiany zwyrodnieniowe bez istotnych objawów przemawiających za osteofluorozą. Analiza ta nie wykazała obecności zmian radiologicznych odpowiadających skutkom klinicznym działania związków fluoru w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Wskazano jedynie istnienie zmian zwyrodnieniowych, które są schorzeniami samoistnymi występującymi w bardzo dużej populacji i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W oparciu o powyższą opinię Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w K. wydało orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto G.U. badany był w maju 2009 r. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. gdzie po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzonym badaniu lekarskim oraz na podstawie wyników badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do rozpoznania u Niego choroby zawodowej pod postacią osteofluorozy. Na podstawie obrazu, dostarczonych zdjęć RTG z dnia 19.01.2009 r., 15.03.2006 r. , 12.11.2003 r. rozpoznano pogłębioną lordozę lędźwiową, cechy kręgozmyku L1 względem L2 ku tyłowi i L4 względem L5 ku przodowi, z obniżeniem wysokości przestrzeni między kręgowych na tych poziomach. Osteofity na krawędziach trzonów kręgów lędźwiowych. Pogrubienie warstw korowych trzonów kości promieniowych, łokciowych i piszczelowych. Stan po protezowaniu prawego stawu biodrowego. Sklerotyzacja brzegów talerz obu kości biodrowych. W kości krzyżowej prawej ognisko osteosklerotyczne wielkości ok. 20 mm, większe niż na zdjęciach poprzednich (12.11.2003 r.) W podsumowaniu podano, że nie stwierdzono zmian radiologicznych kości charakterystycznych dla osteofluorozy, występujących na kościach długich. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa nie są zaś obrazem klinicznym omawianej jednostki. G.U. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Jego zdaniem w orzeczeniu lekarskim wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie rozpatrzono badania histopatologicznego nr [...] wykonanego przez Zakład Patomorfologii Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. Decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07 wskazując, iż w związku z jego treścią postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone jest w oparciu o Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., nr 105, poz. 869). Przytaczając argumenty zawarte w decyzji organu I instancji odniesiono się do zarzutu zawartego w treści odwołania. Organ II instancji podniósł, iż mając na uwadze zarzut skarżącego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. pismem z dnia [...].07.2009 r./ znak: [...] (k. 53 akt administracyjnych sprawy) zwrócił się do jednostki orzeczniczej II stopnia celem wyjaśnienia, czy przy ocenie stanu zdrowia ww. związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy oraz orzekaniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej uwzględniono wynik badania histopatologicznego, o którym mowa wyżej. Odpowiadając na ww. pismo i ustosunkowując się do zarzutu skarżącego Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia [...].08.2009 r. znak: [...] (k. 54 akt administracyjnych sprawy) podkreślił, iż przed wydaniem ostatecznego orzeczenia lekarskiego dokonano wnikliwej analizy dokumentacji medycznej i zapoznano się z wszystkimi wynikami badań przeprowadzonych w innych jednostkach medycznych. Ponadto wskazano, iż w procesie diagnostyczno – orzeczniczym każdą sprawę rozpatruje się indywidualnie biorąc pod uwagę wszelkie zawodowe oraz pozazawodowe czynniki predysponujące do powstania określonego schorzenia. Biorąc pod uwagę jednoznaczne, logiczne i wyczerpujące stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w ł., zawarte w piśmie z dnia [...].08.2009 r. znak[...], zarzut skarżącego należy uznać za chybiony. G.U. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ orzeczenia te są oparte na mało dokładnych i lekceważących ocenach zmian chorobowych. Rozwój procesu osterosklerotycznego ze zwapnieniami wiązadeł rurkowych, zwężenie kanału szpikowego, deformacja beleczek kostnych z torbielami otoczonymi tkanką łączną i rozrosty brodawkowe z martwicą włóknikowatą zostały potwierdzone świadectwem lekarskim przez chirurga ortopedę i badanie histopatologiczne numer [...]. Powyższe zmiany są typowymi objawami osteofluorozy, jednak nie zostały uwzględnione przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. Ponadto Instytut Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu lekarskim numer [...] stwierdza zniekształcenie głowy kości udowej prawej – zwyrodnienie jako stan po złamaniu, którego nigdy nie było. Skarżący podniósł, że w dniu 19.09.2008 r. został poddany operacji endoprotezoplastyce bezcementowej stawu biodrowego prawego. Nadto wskazał na wieloletnie narażenie zawodowe na związki fluoru potwierdzone przez pracodawcę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. Jednocześnie, zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 i 77 § 1 kpa oraz art. 153 ppsa, co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy/Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm./ za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W przedmiotowej sprawie orzekały dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia, które zgodnie stwierdziły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Wcześniej skarżący z własnej inicjatywy przebywał w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w okresie od 29.09.2004 r. do 07.10.2004 r. W trakcie obserwacji klinicznej przeprowadzono szczegółową analizę radiogramów układu kostno – stawowego kręgosłupa lędźwiowego, miednicy, stawów biodrowych oraz podudzi i przedramion pod kątem istnienia zmian typowych dla osteofluorozy zawodowej. Analiza ta nie wykazała obecności zmian radiololgicznych odpowiadającym skutkom klinicznym działania związków fluoru w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Wykazano istnienie jedynie uogólnionych zmian zwyrodnieniowych, które są schorzeniem samoistnym i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej – osteofluorozy. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] października 2004 r. uznano, iż brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Kolejne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] października 2006 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdziło również negatywną obserwację w kierunku choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia związkami fluoru. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący od 1976 r. i nadal pracuje w [...] S. A. na stanowisku elektromontera, elektryka w różnych wydziałach, m. in. w Wydziale Elektrolizy w narażeniu na związki fluoru. Po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji medycznej, analizie narażenia zawodowego, badaniu lekarskim oraz na podstawie wykonanych badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia związkami fluoru. Analiza zdjęć radiologicznych dostarczonych wraz z dokumentacją nie ujawniła zmian charakterystycznych dla skutków przewlekłego działania związków fluoru w warunkach ekspozycji zawodowej. Stwierdzone natomiast uogólnione zmiany zwyrodnieniowe, szczególnie zaznaczone w obrębie stawów biodrowych są schorzeniem samoistnym i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Ponadto wykonane badania laboratoryjne nie uwidoczniły cech uszkodzenia narządów miąższowych. W orzeczeniu lekarskim nr [...] Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. – Ośrodek w K. z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu podniesiono, że lekarz kierujący zauważył nowe fakty zaistniałe w zdrowiu G.U. a mianowicie: operację stawu biodrowego prawego. Dołączono też wynik badania histopatologicznego usuniętego fragmentu tkanki chrzestnej i kostnej biodra prawego. Kryterium rozpoznania osteofluorozy są jednak zmiany radiologiczne, które lokalizują się najczęściej w obrębie miednicy, kości długich i rzadziej kręgosłupa. Są to zmiany objawiające się rozwojem procesu osteosklerotycznego, który w obrazie radiologicznym manifestuje się wzrostem gęstości kości, deformacji beleczek kostnych, pogrubieniem części zbitej kości, zatarciami struktury kostnej, zwężeniami kanału szpikowego. Zmianom tym mogą towarzyszyć nawarstwienie okostnej, zwapnienie wiązadeł, ścięgien i przyczepów mięśniowych. W związku z powyższym wykonano u G.U nowe zdjęcia kręgosłupa lędźwiowego, podudzia prawego i miednicy. Zdjęcia zostały przeanalizowane i porównane z poprzednimi przez radiologa dr S. Wnioski brzmią następująco: "stan po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego prawego". Poza tym obraz radiologiczny porównywalny z badaniami poprzednimi wskazującymi na zmiany zwyrodnieniowe bez istotnych objawów przemawiających za osteofluorozą. Analiza ta nie wykazała obecności zmian radiologicznych odpowiadających skutkom klinicznym działania związków fluoru w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej. Wskazano jedynie istnienie zmian zwyrodnieniowych, które są schorzeniami samoistnymi występującymi w bardzo dużej populacji i nie figurują one w wykazie chorób zawodowych. Również orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. podkreśla brak merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią osteofluorozy. Nie stwierdzono bowiem zmian radiologicznych kości charakterystycznych dla osteofluorozy, występujących na kościach długich. Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa nie są obrazem klinicznym omawianej jednostki chorobowej. W świetle wyżej przedstawionych opinii jednoznacznie wynika, że u skarżącego wykluczono występowanie osteofluorozy. Wszystkie wydane orzeczenia zgodnie stwierdzają występowanie zmian zwyrodnieniowych, bez istotnych objawów przemawiających za osteofluorozą. Podnieść jednak należy, iż opinia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...].10.2006 r., stwierdzająca zniekształcenie głowy kości udowej prawej – zwyrodnienie jako stan po złamaniu , wskazuje na prawdopodobieństwo wystąpienia złamania. Lekarz wydający orzeczenie lekarskie nie wyjaśnił faktu wystąpienia złamania. Ma to istotne znaczenie albowiem jak wynika z uzasadnienia orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 39), zwapnienie wiązadeł, ścięgien i przyczepów mięśniowych jest jedną ze zmian towarzyszących zasadniczym zmianom występującym w osteofluorozie, które w obrazie rtg manifestują się wzrostem gęstości kości, deformacji beleczek kostnych, pogrubieniem części zbitej kości, zatarciem struktury kostnej i zwężeniem kanaliku szpikowego. Nadto w aktach sprawy znajduje się wynik badania rtg z dnia 19.01.2009 r., który wskazuje na stan po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego prawego. Zasadnie skarżący podniósł, iż organ nie odniósł się również do treści badania histopatologicznego nr [...]. W świetle tych okoliczności orzeczenia lekarskie nie wyjaśniające faktu wystąpienia złamania są niepełne. W związku z tym także decyzje wydane na ich podstawie nie mogą być należycie ocenione. W myśl art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 kpa nakłada na organ obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organy nie przeanalizowały w całości materiału dowodowego. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa postanowiono jak w sentencji. ja