IV SA/Po 968/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia odmówić prawa pomocy S.O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną a źródłem ich utrzymania są należne im emerytury w wysokości [...] zł. netto. Z dodatkowych informacji wynika, iż wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. [...] m2. Wnioskodawca przedstawiając swą sytuację materialną poinformował, że wspólnie z żona w związku ze złym stanem zdrowia leczą się intensywnie w specjalistycznych poradniach lekarskich i miesięcznie na leki wydają ok. [...] zł. S.O. wskazał, iż na czynsz, ubezpieczenie [...], TV, prasę, gaz, światło, wydaje miesięcznie ok. [...] zł. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowe wnioskodawcy Sąd pismem z dnia 16 listopada 2010r. wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony za okres ostatnich 6 miesięcy, kopii zeznań podatkowych za lata 2008 – 2009, określenie kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki, czynsz itp.) i przedłożenie kopii ostatnich faktur i pism ustalających wysokość opłat (w tym czynszu) oraz zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie S.O. pismem z dnia 25 listopada 2010r. przedłożył zestawienie miesięcznych wydatków, z którego wynika, iż miesięcznie ponosi wydatki na spłatę kredytu ([...] zł.) opłaty za użytkowanie lokalu mieszkalnego ([...] zł.), opłacenie niedopłaty za wodę 2009r. ([...]/ 12 m-cy – [...] zł.) energię elektryczną ([...] zł.) gaz ([...] zł.) telefon ([...] zł.), tel kom. ([...] zł.) TV kablową ([...] zł.) abonament za prasę ([...] zł.) ubezpieczenia na życie ([...]zł.), ubezpieczenie mieszkania ([...] zł.), opłatę za parking ([...] zł.), paliwo do samochodu ([...] zł.), ubezpieczenie samochodu ([...]zł.) i zakup leków ([...] zł.) co łącznie daję kwotę [...] zł. W załączeniu skarżący przesłał kopię dowodu rejestracyjnego samochodu Fiat Seicento rok prod. 1999r., kopie wyciągów z kont należących do skarżącego i jego zony za okres 9.11.2010 – 22.11.2010r. i 28.10.2010 - 23.11.2010r., harmonogram spłaty kredytu, zeznania podatkowe za lata 2008 i 2009, zestawienie opłat za użytkowanie mieszkania, pisma z 30.12.2009r. zawierającego rozliczenie wody za 2009r., faktury za energię elektr., gaz, telefony, TV i zakup prasy oraz kopie zawartych umów ubezpieczenia. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego stwierdzić należy, iż S.O. nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy bowiem na okoliczność, że skarżący i jego żona uzyskują stały dochód w wysokości [...] zł netto. Z powyższej kwoty skarżący opłaca wydatki związane z zakupem leków, utrzymaniem mieszkania, opłatami za gaz, prąd, telefon stacjonarny i komórkowy, utrzymanie samochodu i ubezpieczenia. Odnosząc się do przesłanego przez skarżącego zestawienia wydatków w kwocie [...] zł. stwierdzić należy, iż faktury za energię elektryczną wynika, iż dotyczy ona 2 miesięcy. Oznacza że miesięczne wydatki obciążone są połową wysokości wynikającej z faktury tj. kwotą [...] zł. Kwota niedopłaty za wodę opłacona została na początku 2010r. - trudno więc uznać ten wydatek aby w jakikolwiek sposób obciążał bieżące wydatki skarżącego. Zwrócić należy również uwagę, iż zakup prasy nie stanowi niezbędnych wydatków. Oznacza to, iż stałe wydatki skarżącego na dzień dzisiejszy wynoszą [...] zł. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej w dłuższej perspektywie czasu jest również fakt, iż z harmonogramu spłat kredytu wynika, iż ostatnia rata kredytu będzie płatna w miesiącu grudniu 2010r. W najbliższym okresie czasu stałe wydatki skarżącego zmniejszą się więc o [...] zł. Stwierdzić należy również, iż skarżący nie wykonał w pełni wezwania Sądu. W piśmie kierowanym do skarżącego wzywano bowiem o przesłanie wyciągów z kont bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy, natomiast wnioskodawca przedłożył natomiast tylko wyciągi za ostatni okres rozliczeniowy. Utrudnia to rozpoznanie sytuacji majątkowej w dłuższej perspektywie czasu co ma szczególne znaczenie przy uwzględnieniu okoliczności, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został w dniu 2.09.2010r. W związku z powyższym, porównując kwoty deklarowanych dochodów i wydatków, przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, stwierdzić należy, iż bieżąca sytuacja finansowa pozwala skarżącemu na zgromadzenie środków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. MZ