IV SA/Po 969/19
WyrokWSA w Poznaniu2020-01-15
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobór wód podziemnych na potrzeby Rodzinnego Ogrodu Działkowego, obejmujący zarówno zaopatrzenie w wodę do picia i cele gospodarcze użytkowników, jak i podlewanie upraw, może być kwalifikowany jako pobór do celów rolniczych, co wpływa na wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli część pobieranej wody jest przeznaczona na cele rolnicze (podlewanie upraw), to fakt, iż z tego samego ujęcia pobierana jest woda do innych celów (picie, cele gospodarcze użytkowników), skutkuje tym, że nie można zastosować stawki opłaty zmiennej przewidzianej wyłącznie dla celów rolniczych. W przypadku mieszanego poboru wód, należy zastosować stawkę właściwą dla innych celów niż rolnicze, zgodnie z § 5 pkt 36 rozporządzenia.Stan faktyczny
Dyrektor Zarządu Zlewni ustalił dla Rodzinnego Ogrodu Działkowego opłatę zmienną za pobór wód podziemnych w II kwartale 2019 r. ROD zakwestionował wysokość opłaty, twierdząc, że pobór wód służy celom rolniczym (nawadnianie upraw) i powinien być rozliczany według innej stawki. Organ odwoławczy utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając, że pobór wód służy również innym celom niż rolnicze. ROD wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię pojęcia "celów rolniczych".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk- Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] września 2019 r. nr. [...] w przedmiocie opłaty zmiennej oddalę skargę w całości
W dniu [...] sierpnia 2019 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Zarząd Zlewni w [...] (dalej jako: "PGW[...] Zarząd Zlewni w [...]") reprezentowany przez Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w [...] na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 z późn. zm., dalej jako: "Prawo wodne") w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] ustaliło Rodzinnemu Ogrodowi Działkowemu [...] w [...] (dalej jako: "ROD", "Podmiot") za okres II kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych.
Opłata zmienna została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 Prawa wodnego, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności: działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana (0,115 zł za 1 mł) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1) i ilości pobranych wód podziemnych (5.202 mł).
Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502, dalej jako: "rozporządzenie"). Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji albo innym procesom niewymienionym w pkt 2-5 (§ 5 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia).
Działając na podstawie art. 552 ust. 2d, 2e i 2f Prawa wodnego Rodzinny Ogród Działkowy złożył dnia [...] lipca 2019 r. (data wpływu do organu [...] lipca 2019 r.) oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...] Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem Podmiot dokonał w okresie II kwartału 2019 r. (1 kwietnia 2019 r. - 30 czerwca 2019 r.) poboru wód podziemnych w ilości [...] mł do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody. Ponadto Podmiot oświadczył, iż do wód stosuje się procesy odmanganiania (§ 5 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia).
W dniu [...] sierpnia 2019 r. Polski Związek Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy [...] w [...] złożył reklamację, w której wniósł o skorygowanie informacji w sposób zgodny ze stanem faktycznym i prawnym, tj. że pobór wód z ujęcia służy dla celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, a w konsekwencji odstąpienie od ustalenia opłaty stałej i zmianę wysokości opłaty zmiennej.
ROD podkreślał, że pobór wód następuje na potrzeby ROD, gdzie woda jest wykorzystywana do nawadniania gruntów i upraw.
ROD podnosił odwołując się do przepisów ustawy z 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, że wykorzystanie gruntów na potrzeby ROD z definicji jest tożsame z wykorzystaniem na cele rolnicze.
PGW[...] Zarząd Zlewni w [...] nie uznało reklamacji Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] i na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawa wodnego decyzją z [...] września 2019r. określiło ponownie za okres II kwartału 2019r. opłatę zmienną za ww. usługę wodną w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wskazał, że wprawdzie gruntami rolnymi są grunty rodzinnych ogrodów działkowych, jednak nie wynika z nich, że tereny te są przeznaczone na cele rolnicze lub leśne. Przepis ten dotyczy ochrony gruntów rolnych przed ich przekształcaniem na cele nierolnicze. Odwołując się do interpretacji podatkowych organ wskazał, że tereny przeznaczone pod ogrody działkowe są traktowane na równi z terenami rolnymi i leśnymi, a użytkownicy tych obszarów mogą z nich korzystać wyłącznie w celach wypoczynku i rekreacji, a nie rolnych. W świetle przytoczonych przez organ opracowań współczesny obraz użytkowania ROD świadczy o wypieraniu użytkowania rolniczo - produkcyjnego ogrodów przez użytkowanie wypoczynkowo - rekreacyjne. Także z przepisu art. 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2176, dalej jako: "ustawa ROD") rodzinne ogrody działkowe są urządzeniami użyteczności publicznej, służącymi zaspokajaniu wypoczynkowych, rekreacyjnych i innych potrzeb socjalnych członków społeczności lokalnych poprzez zapewnienie im powszechnego dostępu do ROD oraz działek dających możliwość prowadzenia upraw ogrodniczych na własne potrzeby, a także podniesienie standardów ekologicznych otoczenia.
W tym stanie organ przyjął, że zarówno definicja ROD, jak i cel poboru wód na potrzeby ROD (podlewanie działek) wyklucza przyjęcie, że dokonywany pobór wód odpowiada celowi określonemu w § 5 ust. 1 pkt 39 rozporządzenia, tj. do celów rolniczych lub leśnych za pobór wód podziemnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobranych za pomocą urządzeń pompowych.
W dniu [...] października 2019 r. Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe z/s. w [...] Rodzinny Ogród Działkowy [...] w [...] wniósł za pośrednictwem Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w [...] skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni [...] w [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie określenia Rodzinnemu Ogrodowi Działkowemu Polski Związek Działkowców [...] za okres II kwartału 2019 r. opłaty zmiennej w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie:
1. przepisów postępowania w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyjaśnieniu w sposób należyty istotnych dla sprawy okoliczności i w konsekwencji zaniechanie ustalenia, że ROD dokonuje poboru dla celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów ii upraw, a to poprzez przyjęcie, że w celu ustalenia opłaty zmiennej stawki zasadne jest zastosowanie art. 274 pkt 2 lit. zj Prawa wodnego, zamiast ustalenia opłaty w całości przy zastosowaniu art. 274 pkt 3 lit. c Prawa wodnego względnie w części, a w pozostałym zakresie w oparciu o art. 274 pkt 3 lit b Prawa wodnego;
2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
a. art. 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, przez pominięcie, względnie błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
b. art. 5 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w związku z art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 6, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 6, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez ich niezastosowaniem pomimo, iż przedmiotowe przepisy uzasadniają wniosek, iż pobór wód na potrzeby nawadniania gruntów i upraw na działkach w ROD mieści się w zakresie pojęcia "pobór wód na cele rolnicze";
c. art. 274 pkt 2 lit. zj Prawa wodnego przez bezzasadne zastosowanie;
d. § 5 ust. 1 pkt 36 rozporządzenia przez bezzasadne zastosowanie;
e. art. 274 pkt 3 lit c, względnie także art. 274 pkt 3 lit b Prawa wodnego poprzez niezastosowanie,
f. § 5 ust. 1 pkt 39, względnie także § 5 ust. 1 pkt 38 rozporządzenia poprzez niezastosowanie;
g. art. 2 pkt 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług przez błędną wykładnię.
W uzasadnieniu skargi ROD zarzucił, że organ w istocie nie ustalił, pomimo stanu faktycznego przemawiającego za takim wnioskiem, że do ma czynienia z poborem wód z ujęcia podziemnego do celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, ewentualnie w jakim zakresie pobór ten służy również innemu celowi. Organ zaniechał ustalenia stanu faktycznego w sprawie w zakresie koniecznym do wydania decyzji, co czyni zasadnym zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Dla wyjaśnienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, istotną okolicznością jest fakt, że przepisy ustawy Prawo wodne nie definiują pojęcia "celów rolniczych". Powyższe czyni zasadnym odwołanie się do znaczenia, jakie temu pojęciu można nadać na gruncie innych aktów funkcjonujących w krajowym porządku prawnym.
W świetle przepisów ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych skarżący wywodził, że na gruntach ROD realizowany jest cel rolniczy, co daje podstawę do ustalenia opłaty zmiennej na podstawie § 5 ust. 1 pkt 39 względnie pkt 38 rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie odwołując się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie okazała się niezasadna.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy wystarczający do jej rozstrzygnięcia, który Sąd podziela i czyni podstawą do swoich rozważań.
W pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że stosownie do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż skarżący zgłosił wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron, w niniejszym postępowaniu organ, w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z [...] września 2019r. określającej Rodzinnemu Ogrodowi Działkowemu [...] w [...] za okres II kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcie były przepisy ustawy z 20 lipca 2017r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2018r., poz. 2268 ze zm.), której wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Z art. 9 ww. Dyrektywy wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem.
Konsekwentnie, w przepisach ustawy Prawo wodne wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.
Zgodnie z treścią przepisu art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo wodne, usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Stosownie do treści przepisu art. 267 pkt 1 ustawy Prawo wodne, instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią opłaty za usługi wodne. Opłaty za usługi wodne uiszcza się za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 270 ust. 1 ustawy Prawo wodne, opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Wysokość opłaty za usługi wodne zależy odpowiednio od ilości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy wodę podziemną, przeznaczenia wody, jej średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ), przy czym wielolecie obejmuje co najmniej 20 lat hydrologicznych, oraz dostępnych zasobów wód podziemnych (ust. 6 tego przepisu). Jak wynika z art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne, wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w mł. Podkreślenia przy tym wymaga, że rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednorazowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 2502) ustalono jednostkowe stawki opłat za usługi wodne.
W przedmiotowej sprawie organy przyjęły stawkę wynikającą z § 5 ust. 1 pkt 36 lit. a rozporządzenia, co było kwestionowane przez skarżący ROD, który podnosił że stawka ta winna wynikać z § 5 ust. 1 pkt 39, ewentualnie pkt 38 rozporządzenia. W ocenie skarżącego woda został pobrana do celów rolniczych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobranych za pomocą urządzeń pompowych.
Z okoliczności sprawy wynika zatem, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, wysokości opłaty zmiennej. Dyrektor stoi bowiem na stanowisku, że pobór wody w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód, w ramach pozwolenia wodnoprawnego, nastąpił do innych celów niż wymienione w pkt 1-35, określonych w Polskiej Kwalifikacji Działalności, zatem stawka wynosi 0,115 zł za 1 mł pobranych wód.
Z treści przepisu art. 274 pkt 2 Prawa wodnego wynika, że opłaty za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej pobiera się w zależności od ilości pobieranych wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest, zatem treść decyzji pozwolenie wodnoprawne z [...] lutego 2011r., która w punkcie I.1. wskazuje, że Starosta udziela pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód obejmującego pobór wód podziemnych z istniejącego ujęcia zlokalizowanego w miejscowości [...] (działka ewidencyjna nr [...]), jako cel prowadzenia poboru wskazano zaopatrzenie w wodę do picia i gospodarczą użytkowników ROD, podlewanie upraw na ogródkach działkowych. Nadto z uzasadnienia decyzji wynika, że przedmiotowe ujęcie wód podziemnych składa się z jednej studni – nr [...] na działce o numerze [...]. Zobowiązano uprawnionego z decyzji do zainstalowania wodomierza w studni.
Mając powyższe na względzie, przy uwzględnieniu treści art. 274 ustawy Prawo wodne, wprowadzającego maksymalne stawki opłaty za pobór wód, w zależności od ilości pobieranej wody w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, przyjąć należy, że w przypadku opłat kluczowe znaczenie ma cel dostarczenia wody, a więc sposób jej wykorzystania przez finalnego odbiorcę.
Wobec powyższego wysokość opłaty musi być powiązana z celem jej wykorzystania, na co bezpośrednio wskazuje zarówno regulacja ustawy Prawo wodne, jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego w sprawie stawek opłat za usługi wodne. Bez znaczenie pozostaje przy tym, jaki podmiot świadczy usługi wodne, jak również jaki jest cel jego działalności gospodarczej, gdyż powyższe ma jedynie znaczenie z punktu widzenia organizacji usług wodnych, o czym bezpośrednio przesądza art. 35 ust. 2 ustawy Prawo wodne wskazując, że gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych w przepisach ustawy.
W niniejszej sprawie, o ile jednym z celów poboru wód podziemnych i co istotne z jednego ujęcia, jest podlewanie upraw na ogródkach działkowych, to celem poboru jest także zaopatrzenie w wodę do picia i gospodarczą użytkowników ROD. Podkreślić przy tym należy, co nie było sporne, pobrane wody podziemne podlegają procesom uzdatniania, co wynika z oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne (k. 2 akt adm.). Okoliczność ta potwierdza, że pobrana woda nie jest tylko przeznaczana na cele związane z podlewaniem upraw ogrodniczych.
W okolicznościach sprawy mamy zatem do czynienia z mieszanym poborem wód podziemnych na różne cele z jednego ujęcia. Wysokość maksymalnej stawki za pobór wód podziemnych (art. 274 ust. 2 i 3 Prawa wodnego) jaką należy zastosować w niniejszej sprawie determinuje zatem także wysokość maksymalnej stawki za pobór wód podziemnych na inne cele niż tylko cel rolniczy.
W tym stanie rzeczy stawkę jaką należy przyjąć do obliczania opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w ramach pozwolenia wodnoprawnego z [...] lutego 2011r. jest ta wynikająca z § 5 pkt 36 rozporządzenia, tj. 0,115 zł. Organ prawidłowo zatem wyliczył opłatę zmienną za pobór wód podziemnych za II kwartał jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do innych celów niż wymienione w lit. 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności: działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana (0,115 zł za 1 mł) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (1) i ilości pobranych wód podziemnych ([...] mł), co daje opłatę zmienną za II kwartał 2019r. w wysokości [...] zł.
Jakkolwiek, Sąd podziela argumentację ROD, że woda pobierana w celu podlewania upraw w ogródkach działkowych jest pobierana do celów rolniczych, to z uwagi na mieszany cel poboru nie można do obliczenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych w ramach wydanego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego z [...] lutego 2011r. zastosować jednostkowej stawki określonej w § 5 pkt 39 rozporządzenia.
W ocenie Sądu słusznie wskazuje skarżący, że przepisy ustawy Prawo wodne nie definiują pojęcia "celów rolniczych", zatem dla zdefiniowania tego pojęcia zasadne jest odwołania się do innych aktów prawnych i zawartych w nich definicjach. Przy czym uwzględnić należy, że definicja danego pojęcia jeżeli znajduje się w danym akcie prawnych to dotyczy materii regulowanej przez ten akt i pojęcie definiowane jest na potrzeby tego konkretnego aktu prawnego.
Wobec powyższego na gruncie niniejszej sprawy posiłkować się należy przepisami aktów prawnych regulujących zagadnienia dotyczące rodzinnych ogrodów działkowych, w szczególności ustawy z 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1161, dalej "o.g.r.l.") oraz ustawy z 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. 2017r., poz. 2176, dalej "r.o.d.").
Słusznie podnosi skarżący, że za pomocniczym sięgnięciem do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, na potrzeby interpretacji postanowień ustawy prawo wodne, przemawia przedmiot regulacji tych aktów. Obie ustawy tworzą bowiem ramy prawne dla działań na rzecz ochrony zasobów naturalnych, a co za tym idzie, można mówić o pewnej tożsamości przedmiotu regulacji.
Wniosek ten staje się oczywisty, jeżeli porównać treść art. 1 ustawy Prawo wodne stanowiącego, że "Ustawa reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi." oraz art. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, stanowiącego, że "Ustawa reguluje zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji i poprawiania wartości użytkowej gruntów.". Powyższe akty w istocie służą realizacji tych samych celów i odnoszą się do tożsamych zadań władz publicznych - związanych z ochroną zasobów naturalnych. Różnice wynikają z kategorii zasobów objętych ochroną przez ustawy. Okoliczność ta czyni zasadnym wniosek, że dla ustalenia znaczenia pojęć niezdefiniowanych w ustawie Prawo wodne, ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest aktem adekwatnym.
Sąd zgadza się z argumentem organu, że istota ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych sprowadza się do uregulowania zasad dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych przed ich przeznaczeniem na cele nierolnicze lub nieleśne (art. 4 pkt 6 o.g.r.l.), ale z przepisów tej ustawy można na potrzeby niniejszej sprawy wyinterpretować pojęcie "celu rolniczego", zwłaszcza, że ustawa ta takim pojęciem się posługuje. Z treści art. 4 pkt 6 o.g.r.l. wynika, że pojęcie "cel rolniczy" stosowany a contrario oznacza, że "ilekroć mowa w ustawie o przeznaczeniu gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne - rozumie się przez to ustalenie innego niż rolniczy lub leśny sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów leśnych ".
Dalej, przepis art. 2 ust. 1 pkt 6 o.g.r.l. stanowi, że gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych. Natomiast przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 o.g.r.l. stanowi, że ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczenia na cele nierolnicze lub nieleśne. Przy czym za cele nierolnicze i nieleśne uznać należy przeznaczenie gruntów pod zabudowę, w tym mieszkaniowa, produkcję, czy usługi. A z takim przeznaczeniem nie mamy do czynienia w przypadku ogrodów działkowych, których grunty przeznaczone są na uprawy, chociażby ogrodnicze, czy zieleń.
Na gruncie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zasadnym jest zatem wniosek, że wykorzystanie nieruchomości na prowadzenie rodzinnego ogrodu działkowego mieści się w pojęciu wykorzystania na cel rolniczy. Nie można bowiem ogrodu prowadzić w żadnym innym celu, jak np. mieszkalny. Zgodzić się zatem należy ze skarżącym, że tym samym przepisy art. 2 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 4 pkt 6 o.g.r.l. stosowane a contrario, nakazują uznać, że wykorzystanie gruntu na potrzeby ROD z definicji jest tożsame z wykorzystywaniem na cele rolnicze. Jeżeli bowiem zajęcie gruntu przez ROD, przesądza o tym, że staje się on gruntem rolnym w rozumieniu przedmiotowej ustawy, to nie jest możliwe, aby funkcjonowanie na tym gruncie ROD, mogło stanowić przesłankę dla przyjęcia, aby był on wykorzystywany na "cele nierolnicze".
Nadto dodając do tego treść przytoczonego przepisu art. 3 ust. 1 o.g.r.l. logiczne jest, że zajęcie nieruchomości przez rodzinny ogród działkowy skutkuje (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6) uznaniem gruntu za rolny i stanowi przejaw działania, przed którym ustawa ma chronić grunty rolne, tj. przeznaczaniem ich na cele nierolnicze lub nieleśne. Na gruncie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zasadnym jest zatem wniosek, że wykorzystanie nieruchomości na prowadzenie rodzinnego ogrodu działkowego mieści się w pojęciu wykorzystania na cel rolniczy. Ustawa chroni bowiem przed przeznaczeniem gruntu ogrodów działkowych na cele inne niż rolnicze.
Odnosząc się natomiast do ustawy o r.o.d. wskazać należy, że art. 4 stanowi, że ROD są urządzeniami użyteczności publicznej, służącymi zaspokajaniu wypoczynkowych, rekreacyjnych i innych potrzeb socjalnych członków społeczności lokalnych poprzez zapewnienie im powszechnego dostępu do ROD oraz działek dających możliwość prowadzenia upraw ogrodniczych na własne potrzeby, a także podniesienie standardów ekologicznych otoczenia.
Natomiast art. 5 r.o.d. przewiduje, że ROD stanowią tereny zielone i podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także w przepisach dotyczących ochrony przyrody i ochrony środowiska. Przepis art. 3 pkt 1 r.o.d. przewiduje, że podstawowym celem rodzinnego ogrodu działkowego jest zaspokojenie wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa - co istotne, co pominął organ odnosząc się do aktualnej funkcji wypoczynkowej i rekreacyjnej ROD - poprzez umożliwienie prowadzenia upraw ogrodniczych.
Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił w całości, jak orzeczono w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło