IV SA/Po 989/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki dobudowy komina z przewodami dymowymi uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Decyzją z dnia [...] września 2016r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB lub organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję nr [...] (znak [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB lun organ I instancji) z dnia [...] czerwca 2016r. nakazującą K. W. rozbiórkę dobudowy komina dobudowy komina z przewodami dymowymi do budynku mieszkalnego wielorodzinnego od strony elewacji frontowej (w narożniku), zlokalizowanego w m. K. Ś. [...], gm. S. (dz. nr [...]). Organ I instancji jako podstawę prawną podał przepisy art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r., poz. 290 dalej pb) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 dalej kpa). Uzasadniając swe rozstrzygnięcie PINB podał, iż wszczął postępowanie na podstawie pisma B. M.-G. (data wpływu [...].06.2015r.) w sprawie dobudowy dwóch kominów z przewodami dymowymi do budynku mieszkalnego, czterolokalowego, zlokalizowanego w m. [...] Ś. [...], gm. S. (dz. nr [...]). W dniu [...] września 2015r, organ przeprowadził czynności kontrolne na w/w nieruchomości. Z treści sporządzonego protokołu wynikało m.in., iż w 2014r. (pismo Pana K. W. z dnia [...] stycznia 2016r. wraz załącznikiem) od frontu budynku, K. W. pobudował komin zewnętrzny o wysokości ok. 4m na podmurówce z cegły i płycie fundamentowej. Komin jest wypuszczony na wysokości ok. 0,8m od okapu dachu. W dniu kontroli, K. W. nie przedstawił dokumentów potwierdzających legalność wykonanej budowy komina. PINB w [...]., prowadząc niniejsze postępowanie legalizacyjne ustalił, iż w okresie od [...] stycznia 2010r. do [...] sierpnia 2015r. nie dokonano zgłoszenia robót niewymagających pozwolenia na budowę, polegających na budowie zewnętrznego komina do przedmiotowego budynku, także nie występowano z wnioskiem o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji . Ustalono, że dla działki [...] położonej w miejscowości [...] Ś. [...], gm. S. nie została wydana decyzja ustalającą warunki zabudowy i nie wszczęto procedur związanych ze zmianą studium i opracowaniem mpzp dla w/w nieruchomości. PINB w [...]. zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2016r. poinformował strony o zmianie zakresu postępowania tzn., że postępowanie o sygn. [...] prowadzone jest w zakresie prawidłowości robót budowlanych, polegających na dobudowie, komina z przewodami dymowymi do budynku mieszkalnego wielorodzinnego od strony elewacji frontowej (w narożniku), zlokalizowanego w m. [...] Ś. [...], gm. S. (dz. nr [...]). Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest fakt samowolnej budowy - dobudowy komina z przewodami dymowymi do budynku mieszkalnego wielorodzinnego od strony elewacji frontowej (w narożniku). Powyższe stanowi naruszenie art. 28 ustawy z dnia [...] lipca 1994r. prawo budowlane, określającego podstawową zasadę uzyskania pozwolenia na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Jedynie przypadki enumeratywnie wyliczone w art. 29-31 pb zwolnione są z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ale wówczas inwestor zobowiązany jest dokonać ewentualnie zgłoszenia właściwemu organowi. Jednakże katalog ten, jak zauważył PINB, zawierający określone budowy oraz roboty budowlane, nie zawiera inwestycji, polegającej na budowie - dobudowie komina do budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Zgodnie, bowiem, z treścią art. 3 pkt 6 pb przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Zaś przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1pb). Poprzez realizację dobudowy powstaje nowa substancja budowlana - w niniejszym przypadku nastąpiła budowa komina (przy budynku mieszkalnym) i tym samym nastąpiło także zwiększenie powierzchni zabudów}' przedmiotowego budynku mieszkalnego. Powyższe oznacza, iż inwestor chcąc rozpocząć realizację budowy - dobudowy komina do budynku mieszkalnego winien legitymować się stosowną decyzją pozwolenia na budowę. Organ I instancji uznał, że tak ustalony stan faktyczny (brak pozwolenia na budowę - dobudowę komina) obliguje go do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, opartego na procedurze określonej w art. 48 i następnych pb, w celu usunięcia skutków, jakie pojawiły się wraz z naruszeniem prawa. Jeżeli realizowana budowa obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego łub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2 pb). W powyższym postanowieniu, zgodnie z treścią art. 48 ust. 3 w/w ustawy, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada się obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentów szczegółowo określonych w sentencji postanowienia. Nieruchomość, na której znajduje się w/w inwestycja nie jest objęta aktualnie obwiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Jednakże organ nadzoru budowlanego nie mógł przesądzić, czy inwestor posiada decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, dlatego też zasadnym było nałożenie na K. W. (inwestora) określonych obowiązków w drodze postanowienia nr [...] z dnia [...] lutego 2016r., wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb (w tym m.in. obowiązku przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy przedmiotowej działki). PINB podkreślił, że inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 pb. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru, budowlanego nie można przejść bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust, 5 pb lecz należy wydać decyzję nakazująca przymusową rozbiórkę (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2014r.. II SA/Gd 115/14). Zgodnie z treścią art. 48 ust. 4 pb w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 (co zachodzi w niniejszej sprawie - brak przedłożenia dokumentacji technicznej w wyznaczonym terminie do dnia [...] kwietnia 2016r.. ani w późniejszym - do dnia [...] maja 2016r. - wskazanym w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2016r., ani do dnia wydania niniejszej decyzji, (tj. do dnia [...] czerwca 2016r.), stosuje się przepis ust. 1, czyli właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Od tej decyzji odwołanie złożył K. W.. Wyraził on niezadowolenie z rozstrzygnięcia i podniósł, że w przypadku wykonania rozbiórki komina on i jego rodzina nie będzie miała ciepłej wody, a w zimie w mieszkaniu będzie zimno. Podkreślił, że jest osobą starszą i niepełnosprawną. Decyzją wymienioną na wstępie (z dnia [...] września 2016r.) WWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił ustalenia i kwalifikację prawną przedstawioną przez organ I instancji. Podkreślił, iż budowa komina na fundamencie (przy budynku mieszkalnym) wymaga uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. W przypadku gdy inwestor takiej decyzji nie uzyskał - zastosowanie mają przepisy art. 48 pb. Słusznie zatem organ I instancji po ustaleniu, że inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, na podstawie art. 48 ust. 3 pb, nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie, określonych zaświadczeń i dokumentów w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W przypadku gdy inwestor z nałożonego obowiązku nie wywiązał się, zgodnie z art. 48 ust. 4 pb zastosowanie mają przepisy art. 48 ust. 1 w/w ustawy, zgodnie z którymi organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. WWINB podkreślił także, że Konstytucja [...] zapewnia obywatelom równość wobec prawa. Zatem w przypadku popełnienia samowoli budowlanej zapewnia, że inwestorzy tych robót bez względu na to czy są osobami młodymi, czy schorowanym, podlegają tym samym przepisom - innymi słowy są traktowane tak samo. Organ odwoławczy dodał, że błąd popełniony przez organ powiatowy w określeniu, iż przedmiotowy komin jest kominem z przewodami dymowymi a nie kominem z przewodem dymowym nie ma dla sprawy znaczenia, gdyż nie rodzi problemu z identyfikacją przedmiotu postępowania. Do rozbiórki przeznaczony jest komin dymowy dobudowany do budynku mieszkalnego wielorodzinnego od strony elewacji frontowej (w narożniku), zlokalizowanego w m. [...] Ś. [...], gm. S. (dz. nr [...]). Skargę na tę decyzję złożył K. W.. Podał, że zwraca się do Sądu o pomoc, gdyż jego rodzina (żona i syn) oraz on - są osobami niepełnosprawnymi a komin zamontowała mu zatrudniona firma. Komin jest lekki i bez fundamentów i uważał, że jego zamontowanie nie wymaga pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty tożsame z zawartymi w swoim rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesionych w skardze. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270), dalej jako ppsa, sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Sąd rozpoznając niniejszą sprawę stwierdził, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego. Kluczowym zagadnieniem w sprawie było ustalenie, czy komin wybudowany przez skarżącego jest obiektem budowlanym lub jego częścią, czy obiektem takim nie jest lecz stanowi urządzenie budowlane. Ustalenie tej okoliczności było istotne dla stwierdzenia, czy w sprawie znajdzie zastosowanie art. 48 ustawy Prawo Budowlane. Zgodnie z art. 48 ustawy z [...] lipca 1994 r. pb - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu II instancji - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Bezspornym w sprawie jest, że przedmiotowy komin został wybudowany przez skarżącego bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia. W myśl art. 3 pkt 1 pb - obiektem budowlanym jest: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury. Pod pojęciem urządzenia budowlanego natomiast rozumie się urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietnik (art. 3 pkt 9 pb). Zdaniem Sądu podjęte przez skarżącego prace nie polegały na budowie obiektu budowlanego. Wzniesiony przez skarżącego komin należy potraktować jako część instalacji centralnego ogrzewania, czyli jako część urządzenia technicznego związanego z obiektem budowlanym. Jest to zatem urządzenie budowlane (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2003 r., IV SA 2978/01, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach - co do kwalifikacji instalacji centralnego ogrzewania, jako urządzenia technicznego). Za taką kwalifikacją efektu wykonanych przez skarżącego robót przemawia także niewielki rozmiar wybudowanego komina (4 m wysokości, na podmurówce z cegły, wypuszczony na 0,8 m nad poziom dachu) oraz usytuowanie go na zewnątrz stosunkowo niedużego, czterorodzinnego budynku mieszkalnego. Wobec powyższego należało przyjąć, że wykonanie przy istniejącym obiekcie budowlanym urządzenia budowlanego, o którym mowa w art. 3 pkt 9 pb, nie jest budowaniem obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 tej ustawy (uchwała NSA z 15.05.2000 r. sygn. akt OPS 20/99, Lex Polonica 345579). Można więc uznać, że podjęte przez skarżącego w sposób samowolny roboty stanowią inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 pb. Do takiego zaś przypadku zastosowanie winny mieć przepisy art. 50 i art. 51 prawa budowlanego i związane z nimi, odpowiednie postępowanie. W ocenie Sądu organy administracji nieprawidłowo zatem wydały decyzje nakazujące rozbiórkę przedmiotowego komina, opierając rozstrzygnięcie o przepis art. 48 ustawy prawo budowlane. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą miały na względzie powyższe rozważania i wydadzą odpowiednie rozstrzygnięcie po wyjaśnieniu niezbędnych okoliczności i wykonaniu czynności związanych z wyżej wskazanymi przepisami prawa budowlanego Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.