IV SA/Po 996/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżaną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem nr [...] z [...] zaliczył H. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, określając że ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy i datuje się od 3 lutego 2004r. d0 30 czerwca 2006r. Ustalono także, że niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia. W uzasadnieniu wskazano, ze zmiana orzeczenia nastąpiła na wniosek strony złożony na skutek wyroku Sądu Rejonowego X Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z [...]. Decyzją nr [...] z [...] wydaną na podstawie art. 16 ust. 1, 3 ,4 oraz art. 20, art. 24 ust. 4 i art. 49 ust.2 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.) przyznano H.S., zgodnie z jej wnioskiem, zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości po 144 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2005r. do 30 czerwca 2006r. Pismem z 14 grudnia 2005r. matka skarżącej wniosła o spłatę zasiłku pielęgnacyjnego od września 2005r., wskazując, że za okres od lutego 2004r. do sierpnia 2005r. zasiłek ten zostanie spłacony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją nr [...] z [...] na podstawie art. 16 ust.1,3,4, art. 20, art. 24 ust. 3 a , art. 32 ust. 2 u.ś.r. oraz 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) odmówiono zmiany ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] poprzez ustalenie prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w okresie 1 września 2005r. do 30 czerwca 2006r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ I instancji podał, że w przypadku przedłożenia po raz pierwszy wniosku o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego, wraz z wymaganymi dokumentami, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął ten wniosek, niezależnie od daty złożenia wniosku o wydanie orzeczenia w zespole orzekającym. Powołując się na treść art. 24 ust. 3 a u.ś.r. organ I instancji, uznał, że skarżąca nie mogła uzyskać prawa do zasiłku przed miesiącem, w którym złożyła wniosek. Nadto organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 32 ust. 1 u.ś.r. albowiem zarówno orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, jak i wyrok Sądu Rejonowego, zapadły przed wydaniem decyzji nr [...] z [...]. Ze względu na treść art. 24 ust. 3 u.ś.r. organ uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 155 k.p.a., a w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że skarżąca przed dniem 9 grudnia 2005r. składała wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołując się od powyższej decyzji, skarżąca wskazała, że zasiłek pielęgnacyjny przysługiwał jej od 1997r. i że została go ona pozbawiona na skutek orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania w dniu 8 marca 2004r. Skarżąca podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, wskazując na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Ministra Polityki Socjalnej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005r., nr 105, poz. 881) w załączniku nr 6, nie zawiera pouczenia o terminach i konsekwencjach związanych ze składaniem lub brakiem złożenia wniosku. Zdaniem organu II instancji skoro wskazane rozporządzenie weszło w życie w styczniu 2006r., to kontynuacja świadczenia nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wskazano także na brak wyroku Sądu Rejonowego w aktach sprawy oraz na naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca podtrzymała swoje wcześniejsze argumenty i dołączyła wyrok Sądu Rejonowego X Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z [...] Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2007r. K. S. i H. S. rodzice H. S., występujący jako jej pełnomocnicy, podtrzymali wywody skargi. H. S. podniosła, że w jej ocenie zachodzi ciągłość przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem wcześniej córka pobierała ten zasiłek od 1997r. do końca stycznia 2004r. Pełnomocnik skarżącej podała, że zasiłek ten otrzymywała wraz z emeryturą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji publicznej były w niniejszej sprawie przepisy ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 16 ust. 3 u.ś.r. oraz art. 24 ust. 3 i 3 a u.ś.r. Pierwszy z powołanych przepisów określa, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Jak wynika z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z [...] skarżąca spełnia wskazany w tym przepisie wymóg, albowiem ustalono, że umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od 3 lutego 2004r. i powstał przed ukończeniem 16 roku życia. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, do dnia 30 czerwca 2006r. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.) uprawnienia do zasiłków pielęgnacyjnych ustalały oraz zasiłki te wypłacały oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zasady przejęcia obowiązków przez organy właściwe w rozumieniu art. 3 pkt 11 u.ś.r. określają art. 48 i 49 u.ś.r., które jednocześnie uzasadniają dochodzenie przez skarżącą przedmiotowego świadczenia od organów prowadzących postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa procesowego regulujących postępowanie dowodowe. Organ I instancji w zasadzie nie przeprowadził postępowania w celu ustalenia, czy i kiedy skarżąca składała wnioski o przyznanie bądź kontynuację zasiłku pielęgnacyjnego. Wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwrócono się o udostępnienie i przekazanie decyzji w zakresie spłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lutego 2004r. do 31 sierpnia 2005r. Przeprowadzonym w ten sposób postępowaniem naruszono zarówno zasadę zobowiązującą organ do podejmowania wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli – art. 7 k.p.a., zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu art. 10 k.p.a. jak i zasadę wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw. Nie można także uznać, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, naruszając dyspozycję art. 77 k.p.a. Podnieść należy, że ani organ I, ani II instancji nie odniosły się w swoich decyzjach do uzasadnienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, III Inspektorat Miejski, nr [...] z [...] (k. 20 akt administracyjnych). Wynika, z niego, że skarżącej przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny do dnia 29 lutego 2004r. i decyzją z dnia 5 marca 2004r. jego wypłata została wstrzymana od dnia 1 marca 2004r. Ponadto w uzasadnieniu wskazano jedynie, że w okresie od 1 marca 2004r. do 31 sierpnia 2005r. skarżąca nie złożyła wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego wraz z dokumentem, który stanowiłaby decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Z powyższego stwierdzenia nie wynika wprost, czy nie złożono wniosku wraz ze wskazanym dokumentem w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, czy też nie złożono wniosku w ogóle. Niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje, że organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do podnoszonej w odwołaniu kwestii pobierania przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego od 1997r. Zdaniem składu orzekającego, znajdującym oparcie w stanowisku wyrażanym w judykaturze (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2006r., sygn. akt I SA/Wa 1028/06, publ.: LEX 256729), w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 24 ust. 2 u.ś.r. i art. 24 ust. 3 a w zakresie w jakim uzależniają ustalenie prawa do zasiłku od chwili złożenia wniosku. Wskazany przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. W ocenie sądu przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności zaś przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała - tak jak w rozpoznawanej sprawie - w związku ze zmianą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organy nie odniosły się do uzasadnienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i twierdzeń skarżącej, z których wynika, że skarżąca pobierała już świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem jej wnioski z 9 grudnia 2005r. i 14 grudnia 2005r. nie były pierwszymi wnioskami w przedmiocie tego świadczenia. W świetle powyższego niezrozumiałe są twierdzenia organu I instancji, w których wskazuje się, że treść art. 24 ust. 3 u.ś.r. wyklucza udzielenie skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za miesiące poprzedzające grudzień 2005r. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że co do zasady zamierzeniem ustawodawcy było, aby świadczenia rodzinne przyznawane były na okres zasiłkowy – art. 24 ust. 1 u.ś.r. Wyjątek określony w art. 24 ust. 3 u.ś.r. zmienia datę końcową przyznawania świadczenia – w niniejszej sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, nie ma zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. Z powołanego przepisu art. 24 ust. 3 wynika, że datą początkową ustalenia prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności osoby jest dzień 1 września, natomiast końcową, data określona w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Powyższe rozważania, wskazują że organ I instancji dopuścił się w niniejszej sprawie naruszenia przepisu prawa materialnego – art. 24 ust. 3 u.ś.r. mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niezależnie od powyższego Sąd uznał za zasadne odniesienie się do art. 24 ust. 4 u.ś.r., który stanowi, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Wskazany przepis także należy interpretować pod kątem ciągłości uprawnień skarżącej do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd wskazuje, że strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, zmienionych dopiero wyrokiem Sądu Rejonowego X Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z [...] Podobnie, jak zmiana organu wypłacającego to świadczenie nie może stanowić przeszkody dla przyjęcia ciągłości świadczenia pielęgnacyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę organy winny wziąć pod rozwagę przede wszystkim treść wyroku Sądu Rejonowego X Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z [...], zaliczającego H. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres od dnia 3 lutego 2004r. do 30 czerwca 2006r., oraz analogiczne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem nr [...] z [...] Wydając decyzję organy winny ustalić, czy początkowa data stopnia niepełnosprawności wskazana przywołanymi orzeczeniami, nie powoduje ciągłości przesłanki do nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto prowadząc ponownie postępowanie dowodowe, organy winny zwrócić szczególną uwagę zarówno na obowiązki wynikające z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7 i 10 k.p.a., jak i przepisów art. 75 i 77 k.p.a. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski AT