IV SAB/Po 102/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. umarza postępowanie; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Skarżącego J. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] września 2013 r. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania odwołania. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Wójt Gminy D. po rozpoznaniu wniosku J. R. ustalił brak potrzeby przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na legalizacji instalacji do produkcji betonowych elementów drobnowymiarowych. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. i J. B.. Odwołanie to wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] czerwca 2013 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Wójt Gminy D. przekazał akta sprawy wraz z odwołaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżący wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. do usunięcia naruszenia prawa, a następnie pismem z dnia [...] września 2013 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania odwołania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że J. i H. B. wnieśli odwołanie od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] maja 2013 r. Termin do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym wynosi miesiąc (art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r., poz. 267- dalej jako "Kpa") od dnia otrzymania odwołania. Pomimo bezskutecznego upływu tego terminu sprawa nie została załatwiona przez SKO (art. 35 § 3 Kpa). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w dniu [...] września 2013 r. wydało decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy D. oraz iż w nie dopuściło się bezczynności i dokonało czynności w dodatkowo wyznaczonym terminie. Organ podniósł, że podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu. Skarga na bezczynność organu, która została wniesiona po wydaniu przez organ orzeczenia podlegać musi oddaleniu jako nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, z zastrzeżeniem, że w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji, postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jej wydanie przez organ jeszcze przed datą orzekania przez Sąd. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "Ppsa"), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem zarzucana przez skarżącego bezczynność dotyczy nie rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania. Ponadto przed badaniem merytorycznej zasadności skargi obowiązkiem organu jest sprawdzenie jej wymogów formalnych. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 Ppsa, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 Kpa. Stosownie do art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa , w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Obowiązujące przepisy prawa w zakresie administracyjnego toku postępowania nie przewidują organu wyższego stopnia nad Samorządowym Kolegium Odwoławczym, wobec tego skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania tego organu winna zostać poprzedzona złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżący przed wniesieniem skargi wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzut bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wójta Gminy. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami . Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ rozpoznał już odwołanie, co do którego zdaniem skarżącej pozostawał bezczynny. W takiej sytuacji, a wiec w sytuacji wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 § 1 Ppsa, zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz.63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny czy w sprawie zaistniały zarzucane w skardze bezczynność i czy miały one charakter rażący. Oceniając powyższe zaznaczyć także trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa ). Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro odwołanie od decyzji Wójta Gminy wpłynęło do SKO w dniu [...] lipca 2013 r., to termin załatwienia tej sprawy przez SKO, określony zgodnie z art. 35 § 3 Kpa (jeden miesiąc w postępowaniu odwoławczym), upływał z dniem [...] sierpnia 2013 r. Na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Co prawda organ wydał stosowne postanowienie z datą [...] sierpnia 2013 r., to jednakże organ doręczył je wyłącznie pełnomocnikowi strony wnoszącej odwołanie pomijając przy tym całkowicie bezzasadnie pozostałe strony postępowania, w tym inwestora istotnie zainteresowanego szybkim rozstrzygnięciem sprawy. Ponadto wskazać należy, że w świetle całokształtu okoliczności sprawy pewne wątpliwości może budzić to, czy data widniejąca na ww. postanowieniu w kwestii przedłużenia terminu, pokrywa się z datą jego faktycznego wydania. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że układ akt nadesłanych do Sądu sugerować może, iż postanowienie to zostało wydane dopiero na skutek wniesienia przez stronę wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z metryki akt sprawy KPA (k.8) akt administracyjnych nie wynika , aby takie postanowienie zostało w ogóle wydane. W przedmiotowej sprawie, z uwagi że skarżący wystąpił z wnioskiem w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, należy również mieć na uwadze treść art. 11 ust. 8 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem właściwy organ ma obowiązek poinformować o przedłużeniu terminu przed upływem terminu rozpatrzenia wniosku. W świetle tego przepisu relewantna jest data zakomunikowania stronie faktu przedłużenia terminu załatwienia sprawy, a nie data powzięcia w tym względzie zamiaru lub nawet podjęcia rozstrzygnięcia przez organ. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Tym samym uznać należy, że wydanie decyzji w dniu [...] września 2013 r., nastąpiło po upływie ponad dwóch i pół miesiąca od dnia wpłynięcia odwołania tj. dnia [...] lipca 2013 r., a co za tym idzie z przekroczeniem terminów do załatwienia sprawy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że SKO przy rozpatrywaniu przedmiotowego odwołania dopuściło się bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – która jednak ustała jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach należy uznać, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność SKO stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego organu do rozpatrzenia odwołania. Skoro bowiem organ wydał akt, co do którego pozostawał w bezczynności, to tym samym stan bezczynności ustał. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi może być tylko jej bezzasadność. Skoro zaś organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi – a więc skarga była wówczas zasadną – lecz następnie przestał być bezczynny, to należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana tu jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt 1 sentencji wyroku). W przedmiocie charakteru zaistniałej uprzednio bezczynności Sąd uznał, iż nie miała ona charakteru rażącego. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze stopień skomplikowania sprawy oraz fakt, że przekroczenie terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym wynosiło tylko ponad miesiąc. Ponadto przy ocenie charakteru bezczynności Sąd miał na względzie, że odwołanie do organu wpłynęło do organu w okresie urlopowym. W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 1 Ppsa Sąd (w pkt 2 sentencji wyroku) orzekł, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołanie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie odpowiednio stosowanych art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 201 § 1 Ppsa, uwzględniając uiszczony przez Skarżącą wpis (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 złotych.