IV SAB/Po 111/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na bezczynność Szpitala B w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia [...] kwietnia 2016 r. 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Szpitala B na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] października 2016 r. Stowarzyszenie A (zwana dalej jako "skarżące Stowarzyszenie") złożyło do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Szpitala [...] (zwanego dalej jako "Szpital") w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zarzucając Szpitalowi naruszenie przepisów: - art. 10 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, oraz art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ograniczenie dostępu do informacji, - art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm. zwanej dalej jako "u.d.i.p." – uwaga Sądu) poprzez uznanie informacji ja niestanowiącej informacji publicznej. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Szpitala do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych zgodnie z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że w wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wystąpiło do Szpitala o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. informacji o adresie www strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej szpitala, 2. informacji o adresie www strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej szpitala, pod którym znajduje się dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających - w odniesieniu do wszystkich kontroli zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, które miały miejsce w latach 2003-2015, 3. informacji o tym, czy szpital udostępnia, użycza, wynajmuje, tudzież dzierżawi pomieszczenia lub sprzęty medyczne szpitala innym osobom lub podmiotom, a jeśli tak - to wnosimy o udostępnienie skanów umów, na podstawie których to następuje, 4. skanów umów z ordynatorami, pracującymi w szpitalu na dzień wniesienia wniosku". Skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło również, że pismem z dnia [...] maja 2016 r. Szpital udostępnił informację odnośnie punktu pierwszego - w pełnym zakresie, nie odniósł się do punktu drugiego. Natomiast odnośnie punktu trzeciego informacja miała zostać wysłana do [...] maja, jednak informacji tej skarżącej Stowarzyszenie nie otrzymało. Odnośnie punktu czwartego szpital uznał wnioskowaną informację, za niestanowiącą informacji publicznej. Skarżące Stowarzyszenie podkreśliło, że Szpital jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądane informacje stanowią informację publiczną. Szpital jako Publiczny Samodzielny Zakład Opieki Zdrowotnej w zakresie, w jakim korzysta ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji stanowiących informację publiczną. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu nim nie będącym, dotyczących sfery jego działalności W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o jej oddalenie. Szpital wyjaśnił, ze udostępnił informację publiczną, żądaną w pkt 1 wniosku. Odnośnie punktów 2, 3, 4 pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital poinformował skarżące Stowarzyszenie o adresie strony www Biuletynu Informacji Publicznej Szpitala, pod którym powinna się znajdować dokumentacja przebiegu i efektów kontroli z lat 2003 - 2015, informując jednocześnie, że z uwagi na obszerność przedmiotowej dokumentacji jej skany nie są zamieszczane na stronach [...] W zakresie informacji o tym, czy Szpital udostępnia, użycza, wynajmuje, tudzież dzierżawi pomieszczenia lub sprzęty medyczne innym osobom lub podmiotom Szpital w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. przekazał wnioskodawcy żądaną informację, załączając wykaz zawartych umów. Z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa oraz potrzebę ochrony danych osobowych Szpital decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia skanu wszystkich zawartych umów. W zakresie wniosku o udostępnienie skanów umów z ordynatorami, pracującymi w Szpitalu, także pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital poinformował wnioskodawcę, że obecnie nie zatrudnia ani jednego ordynatora. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest bezczynność Szpitala w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Przed wyjaśnieniem motywów rozstrzygnięcia wyjaśnienia wymaga, że w przypadku skarg na bezczynność sąd nie weryfikuje dlaczego organ administracji – pomimo obowiązku – nie podjął działania w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana. Nie ma też znaczenia to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia oraz w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt IV SAB/Po 134/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 z późn. zm. zwanej dalej jako "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie jednak z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych dopuszczalność skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest warunkowana poprzedzeniem jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.) (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną. Przechodząc natomiast do omówienia merytorycznych motywów podjętego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji RP. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji określa ustawa o dostępie do informacji publicznej. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje, że Szpital jest podmiotem obowiązanym do udostepnienia informacji publicznej. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jeśli natomiast chodzi o zakres pojęcia informacji publicznej, to wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez informacje publiczną należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, przy czym katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje również, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Okoliczności tej nie kwestionuje Szpital, który pismem z dnia [...] maja 2016 r. udostępnił informację objętą pkt 1 wniosku. Jeśli natomiast chodzi o pozostałą część wniosku, to pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital . przekazał skarżącemu Stowarzyszeniu informację dotycząca użyczenia, wynajmu lub dzierżawy pomieszczeń lub sprzętu medycznego innym osobom lub podmiotom załączając wykaz zawartych umów oraz poinformował, że Szpital nie zatrudnia żadnego ordynatora. Jednocześnie w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital poinformował Skarżące Stowarzyszenie, że część dokumentacji żądanej we wniosku udostępniona została w Biuletynie Informacji Publicznej. Ponadto decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Szpital z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy odmówił udostępnienia informacji publicznej obejmującej skanów umów użyczenia, najmu lub dzierżawy pomieszczeń lub sprzętów medycznych. Okoliczność udostępnienia żądanej informacji już po wniesieniu skargi do sądu nie powodowało jednak bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. – sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 ust. 1a p.s.a.) Tym samym z uwagi na udostępnienie żądanej informacji po wniesieniu przez skarżące Stowarzyszenie skargi na bezczynność do Sądu bezprzedmiotowym stało się orzekanie w zakresie zobowiązania Szpitala do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności i w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć. Niemniej jednak niezbędnym było stwierdzenie, czy Szpital pozostawał w bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin w jakim informacja publiczna powinna zostać udostępniona na żądanie uprawnionego podmiotu określa art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, które jednak nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Bez wątpienia udostępnienie żądanej w niniejszej sprawie informacji nie nastąpiło we wskazanym powyżej terminie, bowiem odpowiedzi na wniosek z dnia [...] kwietnia 2016 r. Szpital udzielił w części dotyczącej pkt 1 wniosku, pismem z dnia [...] maja 2016 r. Natomiast w pozostałej części Szpital odpowiedzi udzielił dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. To w konsekwencji prowadziło do uznania, że Szpital pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei oceniając charakter stwierdzonej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. uznać należało, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wpływ na taką ocenę charakteru stwierdzonej bezczynności w głównej mierze miał fakt, iż znaczną część żądanej informacji organ udostępnił dopiero po złożeniu skargi na bezczynność, po ponad 6 miesiącach od złożenia wniosku. Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania [...] do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 wyroku), a na podstawie art. 149 § 1 a p.p.s.a. Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O kosztach postępowania (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.