IV SAB/Po 127/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk – Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z.M.W. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie bezczynności w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Stowarzyszenia Z. M. W. R. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r. ustalającej warunki zabudowy. Pismem z dnia [...] września 2013 r. strona skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...]października 2013 r. strona skarżąca działając na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa") wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając organowi naruszenia art. 12 § 2 Kpa oraz art. 35 § 3 Kpa, polegające na nie załatwieniu sprawy postępowania odwoławczego w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W uzasadnieniu strona wskazała, że od dnia wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynęły ponad 2 miesiące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w jego ocenie nie dopuściło się bezczynności. Organ zwrócił uwagę, że "Miesięczny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, w przeciwieństwie do terminów załatwiania spraw przed organami pierwszej instancji, nie jest terminem maksymalnym. W postępowaniu odwoławczym należy bowiem załatwić sprawę "w ciągu miesiąca", a nie, jak to przyjęto w odniesieniu do spraw rozstrzyganych w pierwszej instancji, "nie później" niż w ciągu miesiąca i to niezależnie od tego, czy sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego i czy jest szczególnie skomplikowana." Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę ilość spraw, jakimi obłożeni są poszczególni orzecznicy, z uwagi na ich małą ilość w porównaniu ze sprawami wpływającymi do organu, ciężar i stopień skomplikowania poszczególnych spraw, w tym sprawy przedmiotowej, rozpoznanie niniejszej sprawy i jej zakończenie nastąpiło w możliwie szybkim terminie. Organ zauważył, że rozstrzygnął sprawę w przeciągu dwóch miesięcy nie licząc okresu oczekiwania na wpływ akt organu I instancji. A w czasie przed ich uzyskaniem nie miał realnej możliwości wydania rozstrzygnięcia tak, aby uczynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej oraz wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto organ wskazał, że w niniejszym przypadku nie może być mowy o bezczynności organu, skoro wydano w sprawie decyzję, a następnie doręczono ją stronom postępowania. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu. Skarga na bezczynność organu, w sytuacji wydania przez organ stosownej decyzji, podlegać winna oddaleniu jako nieuzasadniona. Brak jest bowiem możliwości uwzględnienia skargi na podstawie art. 149 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "Ppsa") bez jednoczesnego zobowiązania organu do stosownego działania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, z zastrzeżeniem, że w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji, postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na jej wydanie przez organ jeszcze przed datą orzekania przez Sąd. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Jednakże należy mieć na uwadze, że zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, albowiem zarzucana przez skarżącego bezczynność dotyczy nie rozpoznania przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w toku postępowania administracyjnego. Ponadto przed badaniem merytorycznej zasadności skargi obowiązkiem Sądu jest sprawdzenie jej wymogów formalnych. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 Ppsa, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa"). Stosownie do art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 Kpa lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Obowiązujące przepisy prawa w zakresie administracyjnego toku postępowania nie przewidują organu wyższego stopnia nad Samorządowym Kolegium Odwoławczym, wobec tego skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania tego organu winna zostać poprzedzona złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy skarżący przed wniesieniem skargi wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, iż w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podniosła zarzut bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ rozpoznał już wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, co do którego zdaniem skarżącego pozostawał bezczynny. W takiej sytuacji, a wiec w sytuacji wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 § 1 Ppsa, zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz.63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny czy w sprawie zaistniały zarzucane w skardze bezczynność i czy miały one charakter rażący. Oceniając powyższe zaznaczyć także trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). Warto wszakże dodać, że ustawodawca przewidział jednocześnie, iż do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Podkreślić należy, że datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przez organ odwoławczy. W niniejszej sprawie, jak wynika to z nadesłanych akt, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu w dniu 12 września 2013 r. (prezentata organu na wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Zatem miesięczny termin do rozpoznania odwołania upływał z dniem 12 października 2013 r. W niniejszej sprawie organ wydał stosowną decyzję dopiero w dniu 25 listopada 2013 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 Kpa. Ponadto zauważyć należy, że w niniejszej sprawie organ nie skorzystał z możliwości, jakie daje mu przepis art. 36 § 1 Kpa, który pozwala na wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy, po zawiadomieniu o tym strony i podaniu przyczyn zwłoki. Należy bowiem dodać, że ustawowe terminy załatwienia spraw określone w przepisie art. 35 ust. 3 Kpa, mogą być przedłużane na zasadach określonych w przepisie art. 36 § 1 kpa, bądź mogą być wyznaczane terminy dodatkowe zgodnie z przepisem art. 37 § 2 Kpa. Wobec powyższego stwierdzić należy, że SKO przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku dopuściło się bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – która jednak ustała jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd w niniejszej sprawie. Dlatego uznać należy, iż postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność SKO stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego organu do rozpatrzenia odwołania. Skoro bowiem organ wydał akt, co do którego pozostawał w bezczynności, to tym samym stan bezczynności ustał. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi może być tylko jej bezzasadność. Skoro zaś organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi – a więc skarga była wówczas zasadną – lecz następnie przestał być bezczynny, to należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna – rozumiana tu jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności – a co za tym idzie, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt 1 sentencji wyroku). W przedmiocie charakteru zaistniałej uprzednio bezczynności Sąd uznał, iż nie miała ona charakteru rażącego. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze, że od dnia otrzymania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy do dnia wydania stosownej decyzji upłynęło 2,5 miesiąca, a więc nastąpiło nieznaczne przekroczenie terminu, o którym mowa w art. 35 § 3 Kpa. Ponadto Sąd dokonując oceny charakteru bezczynności miał na uwadze, że sprawa nie należy do spraw prostych jak również podniesione przez organ okoliczności znacznego obciążenia członków kolegium. W związku z powyższym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 1 Ppsa Sąd (w pkt 2 sentencji wyroku) orzekł, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie odpowiednio stosowanych art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 201 § 1 Ppsa, uwzględniając uiszczony przez Skarżącą wpis (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w wysokości 240 zł, oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 357 złotych.