IV SAB/Po 133/24

Dnia 08 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 08 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg R. P. i Fundacji na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego P. w przedmiocie podejmowania czynności nadzorczych w odniesieniu do postępowania wykonawczego postanawia odrzucić skargi. Fundacja z siedzibą w P., działająca przez R. P., oraz R. P., wnieśli za pośrednictwem Prezesa Sądu skargi na bezczynność prezesa tego sądu. Przedmiotem pierwszej z nich, datowanej na 26 sierpnia 2024 roku jest bezczynność i wezwanie do podjęcia działania w zakresie postępowania wykonawczego mającego miejsce w sprawie o sygnaturze [...] (wymieniony został także znak pisma: [...]). W uzasadnieniu pisma wskazano, że niedopuszczalnym jest wszczęcie postępowania wykonawczego bez decyzji sądu (zarządzenia, polecenia), o wykonaniu orzeczenia w odniesieniu do wyroku wydanego w postępowaniu karnym, dlatego też wniesiono o podjęcie odpowiednich czynności w tym zakresie. W ocenie strony skarżącej dowodem podjęcia w sprawie wykonania wyroku czynności bez należytej podstawy jest "pismo przekazujące akta do ZKSS Sądu Rejonowego P. ", w którym stwierdzono, że "czynność ta nastąpiła w oparciu o przepis prawa i nie wymaga odrębnej decyzji". Fundacja stwierdziła ponadto, że rozpoznanie tej sprawy podlega jurysdykcji sądu administracyjnego ponieważ "dotyczy samego administracyjnego obowiązku zorganizowania decyzyjnych czynności sądowych, a nie treści dokonywania tych czynności". Druga skarga na bezczynność Prezesa SR P. , datowana na 27 sierpnia 2024 r., dotyczy tego samego postępowania prowadzonego pod sygnaturą [...], ale powołuje się na inne okoliczności związane z przekazaniem sprawy do wykonania kuratorowi zawodowemu. Fundacja przekonuje w niej o właściwości sądu administracyjnego do działania w zakresie zaskarżenia. W obu tych skargach powoływane są przepisy odnoszące się do prowadzenia przez sąd powszechny postępowania wykonawczego, tj. przepisy Kodeksu karnego wykonawczego, Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, a także Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Pismem z dnia 27 sierpnia 2024 r. Fundacja wezwała Prezesa SR P. do niezwłocznego przekazania wniesionych wcześniej skarg do właściwego sądu administracyjnego. Następnie pismem datowanym na 6 września 2024 r. Prezes SR P. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi wraz z aktami sprawy, jednocześnie wnosząc o ich odrzucenie ze względu na brak właściwości do rozpoznania tego typu spraw. Ewentualnie o ich oddalenie, na wypadek gdyby stwierdzono ich dopuszczalność. W dniu 30 września 2024 r. do biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęły pismo R. P. datowane na dzień 2 września 2024 r. zawierające wniosek o zobowiązanie Prezesa SR P. do przekazania obu wyżej opisanych skarg dotyczących postępowania prowadzonego pod sygn. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także, na mocy art. 3 § 3 tej ustawy, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jednocześnie na gruncie art. 4 omawianej ustawy sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 58 § 3 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem skarg uczyniono bezczynności Prezesa Sądu w zakresie podejmowania czynności nadzorczych nad postępowaniem wykonawczym zarejestrowanym pod sygn. [...]. Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że kontrola sądowoadministracyjna w zakresie badania bezczynności organów administracji publicznej, jakim bez wątpienia są prezesi sądów zawężona jest do tych sytuacji, w których zastosowanie mają przepisy postępowania administracyjnego. Do tego typu regulacji nie można zaliczyć wewnątrzsądowych reguł postępowania odnoszących się do wykonywania orzeczeń sądów powszechnych, na które powoływano się w skargach. Błędne są więc oceny, jakoby sądy administracyjne właściwe były do rozpatrzenia tego typu zastrzeżeń względem organizacji pracy i działalności instytucji i urzędów. W ocenie Sądu, tak zakreślony przedmiot skarg zakwalifikować można jako przejaw niezadowolenia z funkcjonowania administracji sądowej, a takie działania podlegają pod postępowanie uregulowane w dziale VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, który zatytułowany jest "Skargi i wnioski". Postępowanie skargowe stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) prawo składania petycji, skarg i wniosków. Przedmiotem skargi wniesionej w tym trybie może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). Procedura w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, a jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze co, jak wskazują okoliczności na które powołuje się Fundacja, Prezes SR P. uczynił przed żądaniem przekazania skarg do sądu administracyjnego. Celem postępowania skargowego jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie to nie kończy się władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. W tym miejscu wskazać należy, że również orzecznictwo dotyczące braku właściwości sądów administracyjnych do rozpoznawania "skarg powszechnych" jakimi są skargi opisane w dziale VIII K.p.a., jest jednoznaczne i niezmienne od lat (por. np. postanowienie NSA z 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 2091/16, postanowienie NSA z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09). W świetle wyżej poczynionych rozważań Sąd uznał, że obie skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 1 podlegają odrzuceniu.