IV SAB/Po 20/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w przedmiocie niewydania decyzji oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak WSA/wyr.1-sentencja wyroku sygn. IV SAB/Po 20/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] września 2005 r.) Starosta na podstawie art. 19 pkt 6, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, 3 i 6, art. 89 ust. 2, 3 i 5 pkt 1, i art. 90 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U 64/04/593 ze zm. - dalej ups), przyznał A. D. od września 2005 r. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w wysokości 486,30 zł miesięcznie (k. 1 akt administracyjnych 1). W grudniu 2005 r. A. D. przerwał naukę. Na Jego wniosek decyzją z dnia [...] marca 2006 r. pomoc na kontynuowanie nauki została zawieszona od grudnia 2005 r. do czasu dostarczenia zaświadczenia o kontynuowaniu nauki, nie dłużej niż na jeden rok. Pomoc wypłacona za miesiące grudzień 2005 i styczeń 2006 r.-jako świadczenie nienależnie pobrane- została przez A. D. wpłacona na konto organu I instancji (k. 7 akt administracyjnych 1; k. 4 akt sądowych). Wnioskiem z dnia 26 lipca 2006 r. A. D. zwrócił się o wznowienie wypłaty pomocy pieniężnej w związku z kontynuowaniem nauki w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych w roku szkolnym 2006/2007. W oparciu o przeprowadzony we wrześniu 2006 r. wywiad środowiskowy ustalono, że Wnioskujący otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 522,19 zł, a w sierpniu 2006 r. uzyskał darowiznę w wysokości 13 300 zł (k. 2-4, 7 akt administracyjnych 1). Po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r.) Starosta na podstawie art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa) w zw. z art. 106 ust. 5, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 11, i art. 89 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U 64/04/593 ze zm), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 135/06/950- dalej rozporządzenie RM), w trybie art. 104 kpa uchylił od września 2006 r. do sierpnia 2007 r. decyzję własną [...] z dnia [...] września 2005 r. przyznającą pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki A. D. zam. w mieszkaniu chronionym [...]. Uzasadniono, że wobec otrzymania przez A. D. w 2006 r. środków pieniężnych w kwocie 13 300 zł, przekroczył on 200 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (k. 22 akt administracyjnych 1). Po rozpatrzeniu odwołania Strony od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2007 r.), na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 89 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 6 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ups: 1. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; 2. uchyliło decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie , działającego z upoważnienia Starosty, wydaną dnia [...] września 2005 r. nr [...], przyznającą panu A. D. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji o: uznaniu darowizny 13 300 zł za dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej; przekroczeniu 200 % kryterium dochodowego; utracie uprawnień do pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki do sierpnia 2007 r. i zasadności uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. Zmiana decyzji pierwotnej, jak jej uchylenie, ma charakter konstytutywny, dlatego też organ I instancji bezpodstawnie uchylił decyzję [z dnia [...] września 2005 r.] z mocą wsteczną. Decyzja ta wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń z pomocy społecznej. Ze względu na konstytutywny charakter decyzji może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, czyli na przyszłość. Niedopuszczalne jest uchylenie decyzji ze wskazaniem daty, od kiedy uchylenie to następuje. Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie, ze względu na zasadność uchylenia decyzji przyznającej A. D. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki, orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2005 r., przyznającej świadczenie. Uchylenie to nastąpiło z chwilą wydania przez organ II instancji decyzji (k. 29 akt administracyjnych 1). Ową decyzję A. D. odebrał osobiście dnia 25 kwietnia 2007 r. (k. 14 akt sądowych). Pismem z dnia 22 maja 2007 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (dalej PCPR) poinformowało Ośrodek Wspomagania Rodziny, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja administracyjna, na mocy której A.D. miałby uprawnienie do otrzymywania pomocy prawnej na kontynuowanie nauki (k. 1 akt administracyjnych 2). Pismem z dnia 30 maja 2007 r. A. D. wezwał PCPR do usunięcia naruszenia prawa przez zapłatę zaległej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki za okres od września 2006 r. do kwietnia 2007 r. Argumentował, powołując się na uzasadnienie decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., że decyzja z dnia [...] września 2005 r. została uchylona z dniem [...] kwietnia 2007 r., w związku z tym decyzja o przyznaniu pomocy pieniężnej na usamodzielnienie winna być do dnia [...] kwietnia 2007 r. wykonana. Podał, że dnia 31 maja 2007 r. w księgowości Ośrodka Wspomagania Rodziny dowiedział się, że świadczenie nie będzie wypłacone (k. 2 akt administracyjnych 2, k. 19 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor PCPR pismem z dnia 5 lipca 2007 r. nr [...] (doręczonym dnia 12 lipca 2007 r.) poinformował A. D., że zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez PCPR A. D. jest słuchaczem Uzupełniającego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych [...] od 1 lutego 2007 r. Od początku semestru był nieobecny na zajęciach do 22 kwietnia 2007 r.. Wszystkie nieobecności były nieusprawiedliwione. Nie potwierdziły się zatem informacje zawarte w zaświadczeniu szkoły o uczęszczaniu do niej od I semestru roku szkolnego 2006/07 r. Dochód Strony ustalony w oparciu o art. 8 ust. 1 i ust. 11 pkt 1 ups i § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia RM, przekraczał od września 2006 r. kryterium dochodowe. Tym samym A. D. utracił uprawnienia do otrzymywania pomocy pieniężnej za środków pomocy publicznej. SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchyliło decyzję Dyrektora PCPR przyznającą Stronie pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki. Pomoc może być przyznana i wypłacana na czas faktycznego kontynuowania nauki. Nie uczestniczenie w zajęciach pozbawia osobę usamodzielnianą wypłaty pomocy. Brak podstaw do wypłaty pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od września 2006 r. (k. 7-9 akt administracyjnych 2). Pismem z dnia 8 sierpnia 2007 r. A. D. wniósł skargę na bezczynność organu administracji - Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej Dyrektor PCPR) wyrażającą się w nie wydaniu decyzji przyznającej Stronie świadczenie z tytułu pomocy na kontynuowanie nauki w okresie od 1 września 2006 r. do 18 kwietnia 2007 r. Powołując się na uzasadnienie decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r. podniósł, że skoro decyzja uchylająca decyzję z dnia [...] września 2005 r. wywiera skutki na przyszłość, to do dnia 18 kwietnia 2007 r. decyzja o przyznaniu pomocy pieniężnej winna być wykonywana (k. 2-3 akt sądowych). W odpowiedzi Dyrektor PCPR, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, wniósł "o jej odrzucenie". Skarżący w spornym okresie nie spełniał nałożonych ustawą o pomocy społecznej obligatoryjnych warunków do otrzymania pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Posiadał wysoki dochód, który na mocy art. 8 ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 5 pkt 1 ups pozbawiał go uprawnienia do uzyskania pomocy społecznej. Przyznanie pomocy na kontynuowanie nauki w okresie objętym skargą jest sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej (k. 4-6 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez Sądy administracyjne, obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa). Dotyczy ona niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie, w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest uzasadnione w przypadku: niedotrzymania terminu załatwienia sprawy oraz odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", W. Pr. 2006, s. 36-37, uw. 32; wyrok NSA z dnia 14.06.1983 - SA/Wr 6/83, GP 24/83; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.12.2005 - VI SAB/Wa 24/05, LEX 190899 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał ustaleń zdarzeń procesowych jak w wyżej przedstawionej części historycznej uzasadnienia. A. D. zarzucił bezczynność Dyrektorowi PCPR (a właściwie Staroście, z upoważnienia którego działa Dyrektor) przejawiającą się w nie wykonaniu decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r. i nie wydaniu decyzji przyznającej Mu świadczenie z tytułu pomocy na kontynuowanie nauki w okresie od 1 września 2006 r. do 18 kwietnia 2007 r. (k. 2), a w konsekwencji braku wypłaty pomocy pieniężnej. Warunkiem rozstrzygnięcia czy organ administracji publicznej pozostawał w bezczynności było ustalenie, czy na Dyrektorze PCPR ciążył ustawowy obowiązek do wydania aktu lub podjęcia czynności celem wykonania decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r. Przyznana A. D., decyzją z dnia [...] września 2005 r., pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki (k. 1 akt administracyjnych 1) została zawieszona decyzją z dnia [...] marca 2006 r., z uwagi na przerwanie nauki przez Skarżącego (k. 7 akt administracyjnych 1). Po ponownym zbadaniu sytuacji Skarżącego, na Jego wniosek z dnia 26 lipca 2006 r., organy obu instancji stwierdziły, że dochodem w rozumieniu ustawy jest darowizna środków pieniężnych (13 300 zł), a tym samym dochód uzyskany przez Skarżącego w miesiącu sierpniu 2006 r. (poprzedzającym złożenie wniosku) przekroczył 200 % kryterium dochodowego, określonego w art. 89 ust. 5 pkt 1 ups; w związku z tym brakowało podstaw do przyznania A. D. pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki (s. 4 uzasadnienia decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r.; k. 22 akt administracyjnych 1). SKO decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchyliło decyzję Dyrektora PCPR z dnia [...] września 2005 r., przyznającą A. D. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki. Tym samym organy administracji stwierdziły, że w świetle art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i ust. 5 pkt 1, art. 8 ust. 3 i 4 ups dochody uzyskane przez Skarżącego w 2006 r. wykluczają możliwość przyznania Mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od 1 września 2006 r. Nadto z treści pisma Dyrektora PCPR z dnia 5 lipca 2007 r. (k. 8 akt administracyjnych 2) i odpowiedzi na skargę (k. 4 akt sądowych) wynika, że w spornym okresie Skarżący nie uczestniczył w zajęciach szkolnych. Zgodnie z art. 138 kpa, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję ( § 1 pkt 1), uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2), albo umarza postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (§ 2). Ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora PCPR i orzekło merytorycznie o istocie sprawy - uchylając decyzję z dnia [...] września 2005 r. W konsekwencji sprawa z wniosku z dnia 26 lipca 2006 r. została rozstrzygnięta, a sytuację prawną strony określa decyzja SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r. Decyzja ta stała się prawomocną, wobec nie wywiedzenia od niej skargi przez A. D.. Celem wykonania decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2007 r.- Dyrektor PCPR nie jest obowiązany do wydania decyzji, ani podjęcia innych czynności, a tym samym nie pozostaje w bezczynności. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę. /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak KP