IV SAB/Po 222/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia postanawia: odrzucić skargę. I. S. złożyła skargę datowaną na 17 października 2025 r. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego. W skardze strona podniosła, że w okresie od lutego do maja 2025 r. nie otrzymywała wypłat świadczenia 800+ na swoją córkę w związku z brakiem przedłożenia karty pobytu. Wskazano, że skarżąca wraz z córką przebywa w Polsce legalnie i przez cały okres pobytu posiadała prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższych okoliczności skarżąca wniosła o rozpatrzenie sprawy, a nadto o przyznanie i wypłacenie świadczenia wychowawczego za okres od lutego do maja 2025 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie. Wskazano, że wobec rozpoznania wniosku strony z 1 lipca 2024 r. organ wydał informację z 16 lipca 2024 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego w okresie od 1 lipca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Wobec powzięcia informacji o utracie statusu [...], organ wezwał stronę do przedłożenia wyjaśnień. Z uwagi na brak odpowiedzi, decyzją z 11 lutego 2025 r. organ uchylił prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2025 r. Skarżąca wniosła odwołanie w dacie 6 maja 2025 r., zaś w dalszej kolejności wystąpiła pismem z 7 października 2025 r. o wznowienie wypłaty świadczenia wychowawczego 800+. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 7 listopada 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutów skargi pełnomocnik organu wskazał, że jej wniesienie nie zostało poprzedzone wniesieniem ponaglenia, co stanowi przesłankę jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, pełnomocnik stwierdził, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, która podlega kognicji sądów administracyjnych, wobec czego niedokonanie wypłaty świadczenia nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania skarżąca nie złożyła ponaglenia. W kontrolowanym postępowaniu nie wyczerpano tym samym środków zaskarżenia, a więc nie spełniono obowiązku z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Jeżeli skargi na bezczynność nie poprzedziło ponaglenie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Niezależnie od powyższego braku, w orzecznictwie przyjmuje się, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a., w związku z czym jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. I OSK 730/25, I OSK 731/25 i I OSK 732/25 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 czerwca 2024 r. II SAB/Gl 111/24, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Kwestia ta została dostrzeżona przez pełnomocnika organu i zasygnalizowana w odpowiedzi na skargę. Sąd podziela stanowisko organu w tym przedmiocie. Okoliczności związane z poprawnością i kompletnością wniosku skarżącej, jak również ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie jego rozpoznania i wydawanych rozstrzygnięć co do przyznania i uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.