IV SAB/Po 34/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie niewydania decyzji postanawia odrzucić skargę Pismem z dnia [...] maja 2011 r., zatytułowanym "skarga i zażalenie", K. P. (dalej: "skarżąca") wniosła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO") "zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiotowej sprawie oraz skargę na działalność tego organu i I instancji". W piśmie tym skarżąca stwierdziła, iż jest "ogólnie przede wszystkim niezadowolona z przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz z powodu nieprzyznawania różnych form pomocy społecznej". Ponadto podniosła "zarzut przewlekłego postępowania", nie precyzując wszakże, o jakie postępowanie, ani przed jakim organem, chodzi. W odpowiedzi na skargę (datowanej na dzień [...] maja 2011 r., Nr [...]) SKO wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ ten przedstawił szczegółowo wpływ i sposób załatwienia licznej korespondencji nadesłanej przez skarżącą do SKO w okresie od dnia [...] marca 2011 r. do dnia [...] maja 2011 r. (tj. począwszy od podania skarżącej o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego, nadanego za pośrednictwem poczty w dniu [...] marca 2011 r., aż do pisma datowanego na dzień[...] maja 2011 r. włącznie). W konkluzji SKO podniosło, że zarzut bezczynności i przewlekłości postępowania tego organu jest całkowicie bezpodstawny, albowiem z porównania dat wpływu poszczególnych pism skarżącej oraz zwrotnych potwierdzeń odbioru poszczególnych rozstrzygnięć SKO udokumentowanych w aktach, wszystkie czynności tego organu były doręczane skarżącej przed upływem ustawowych terminów określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a."). Natomiast odnosząc się merytorycznie do zarzutów skarżącej dotyczących sposobu załatwiania spraw rozpatrywanych w wyniku składanych przez nią pism, SKO wskazało, że skarżąca posiada stały dochód (z tytułu świadczenia emerytalnego, zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku mieszkaniowego), który ponad dwukrotnie przekracza ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, ustalone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu (dalej: "Przewodniczący Wydziału") z dnia 09 czerwca 2011 r. (k. 17 akt sądowych), pismem z tego samego dnia wezwano skarżącą do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, w załatwieniu jakiego konkretnego wniosku (z podaniem daty i treści wniosku) skarży ona bezczynność organu administracji publicznej, oraz o wyjaśnienie, czy skarży bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], czy SKO – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie w piśmie tym wyjaśniono skarżącej, że odmowa przyznania konkretnej pomocy w formie decyzji nie może być kwalifikowana jako bezczynność organu, lecz powinna być zaskarżona (zgodnie z pouczeniem) do organu II instancji i dopiero po rozstrzygnięciu odwołania przez tenże organ – do Sądu (k. 18 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 13 czerwca 2011 r. (k. 19 akt sądowych). W odpowiedzi, pismem z dnia 18 czerwca 2011 r., nadanym pocztą w tym samym dniu (data stempla pocztowego – k. 28 akt sądowych), skarżąca wskazała, iż prosi, żeby SKO wydało "rygor wykonania Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...], o przeprowadzenie sumiennego wywiadu środowiskowego i skutecznego, i wykonania należycie obowiązków. Także z powodu nieprzyznania różnych form pomocy (...)". Dodała, iż "tu i teraz" prosi o pomoc "a szczególnie w formie wnioskowanego zasiłku stałego, ale również zasiłków okresowych i celowych" (k. 26 akt sądowych). W związku z treścią powyższego pisma skarżącej, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 czerwca 2011 r. (k. 29 akt sądowych), przy piśmie z tego samego dnia doręczono Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (zwanego dalej: "MOPS") odpis skargi na bezczynność wraz z wezwaniem do złożenia odpowiedzi na skargę (k. 31 akt sądowych). Odpowiadając na skargę, pismem z dnia [...] lipca 2011 r. (znak: [...]) Dyrektor MOPS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przedstawił wpływ i sposób załatwienia korespondencji przychodzącej od skarżącej w maju i czerwcu 2011 r. W szczególności wskazał, iż skierowanym do SKO pismem z dnia [...] maja 2011 r., nazwanym "odwołaniem", skarżąca wniosła o ustalenie jej uprawnień do zasiłku stałego, kwestionując jednocześnie sposób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia dochodu. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. (Nr[...]) SKO przekazało to pismo do MOPS (data wpływu: [...] maja 2011 r.) ustalając, iż owo "odwołanie" jest w istocie wnioskiem o przyznanie skarżącej zasiłku stałego. Dalej Dyrektor MOPS wyjaśnił, że wobec wielości pism kierowanych przez skarżącą do różnych organów administracyjnych, różnorodności żądań strony i ich nieprecyzyjnego określenia, MOPS uznał wspomniane pismo jako odwołanie od decyzji z dnia[...] marca 2011 r., nr [...], o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku stałego z powodu przekroczonego ustawowego kryterium dochodowego. Po wniesieniu przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, MOPS ponownie rozpatrzył żądanie skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. jako wniosek o zasiłek stały i decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. odmówił ponownie przyznania zasiłku stałego z powodu przekroczonego ustawowego kryterium dochodowego. Skarżąca prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe dysponuje bowiem miesięcznym dochodem netto w wysokości 1113,08 zł, zaś ustawowe kryterium dochodowe wynosi 477 zł. Wydanie tej decyzji poprzedzone było przeprowadzeniem wywiadów środowiskowych w miejscu zamieszkania strony w dniach [...] i [...] czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych we wskazanym przez Sąd zakresie i terminie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a p.p.s.a., tj. m.in. w sprawach wydania decyzji. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. Należy podkreślić, że przed wniesieniem takiej skargi, skarżący jest obowiązany skorzystać ze środka prawnego przewidzianego w art. 37 k.p.a., tj. wnieść zażalenie na bezczynność organu (przewlekłość postępowania), skierowane do organu wyższego stopnia. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydanego przez organ aktu (podjętej czynności), a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie (dokonana czynność), lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.02.2007 r., I SAB/Wa 194/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Należy podkreślić, że nie pozostaje w bezczynności organ, który na skutek wniosku strony wydał określone rozstrzygnięcie (dokonał określonej czynności), nawet jeżeli uczynił to w sposób niesatysfakcjonujący wnioskodawcę lub uznany przezeń za wadliwy (por. wyrok NSA z dnia 19.10.2007 r., I FSK 1312/06, CBOSA). W szczególności nie można zarzucić bezczynności organowi, który wniosek strony załatwił odmownie (np. odmawiając w decyzji przyznania wnioskowanego świadczenia). Na decyzję odmowną służy stronie odwołanie w administracyjnym toku instancji, a po jego wyczerpaniu skarga do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, natomiast nie przysługuje w takiej sytuacji skarga na bezczynność. W świetle art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga do sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (które to wymagania zostały określone zwłaszcza w art. 46 i art. 47 p.p.s.a), a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Konsekwentnie, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu powinna wskazywać m.in., bezczynności konkretnie jakiego organu i w załatwieniu konkretnie jakiego wniosku, skarga dotyczy. Ponieważ skarga wniesiona przez skarżącą w niniejszej sprawie tych elementów nie zawierała – ograniczając się do ogólnikowego wyrażenia niezadowolenia skarżącej z wywiadu środowiskowego oraz z powodu nieprzyznawania jej "różnych form pomocy społecznej" – skarżąca, pismem z dnia 09 czerwca 2011 r., została wezwana do stosownego uzupełnienia skargi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, o którym to rygorze została prawidłowo uprzedzona (k. 18 akt sądowych). Ponieważ wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 13 czerwca 2011 r. (k. 19 akt sądowych), to zakreślony w nim termin do uzupełnienia skargi upływał z dniem 20 czerwca 2011 r. Pomimo wniesienia przez skarżącą, w odpowiedzi na wezwanie i w zakreślonym w wezwaniu terminie, pisma z dnia 18 czerwca 2011 r., Sąd uznał, iż skarżąca nie uzupełniła skargi w wymaganym zakresie, ponieważ nadal nie wskazała, bezczynności w załatwieniu konkretnie jakiego wniosku skarga dotyczy. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd niniejszym postanowieniem skargę odrzucił. Ponieważ zaistnienie przesłanek skutkujących odrzuceniem skargi uniemożliwia merytoryczne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie, to jedynie na marginesie należy zauważyć, iż treść pism składanych przez skarżącą w niniejszej sprawie zdaje się wskazywać, że skarżąca upatruje bezczynności organów administracji, a zwłaszcza Dyrektora MOPS, w wydawaniu przez te organy decyzji odmownych, nie przyznających jej wnioskowanych świadczeń (zasiłków). Jak to już jednak wyżej wyjaśniono, decyzje odmowne nie mogą być przedmiotem skargi na bezczynność; taka skarga nie zasługiwałaby na uwzględnienie.