IV SAB/Po 43/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia adwokata i radcy prawnego w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie prawa pomocy W związku ze skargą R.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 12 marca 2015r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 lipca 2015r. sygn. akt II OZ 381/15 oddalił zażalenie na w/w zarządzenie. W związku z powyższym zarządzeniem z 27 lipca 2015 r. skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 marca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący pismem z 10 sierpnia 2015 r. ponownie wniósł zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 marca 2015 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, który został rozpatrzony odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2015r. (vide k. 117 – 122 akt) oraz postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2015r. (k. 131 -138 akt) – zażalenie na w/w orzeczenie tut. Sądu zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2016r. sygn. akt II OZ 108/16. Prowadząc dalej postanowienie tut. Sąd postanowieniem z 19 stycznia 2016 r. odrzucił zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt II OZ 381/15 oddalił zażalenie na w/w postanowienie). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 marca 2016r. odrzucił przedmiotową skargę z uwagi na nie uiszczenie wpisu. Wraz z zażaleniem na powyższe orzeczenie Sądu, skarżący po doręczeniu mu formularza wniosku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stanowiącym poszerzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożonym wraz z zażaleniem na postanowienie tut. Sądu z dnia 19 stycznia 2016r. W powyższych pismach skarżący powoływał się na pogorszenie sytuacji finansowej, oraz w ogólnikowy i nieudokumentowany sposób zapewniał o swojej bezdomności, samotności, zadłużeniu, czy ujawnieniu jego osoby w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, referendarz sądowy tut. Sądu postanowieniem z dnia 17 maja 2016r. umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wskazując, że wnioskodawca nadal uchyla się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Uzasadniając umorzenie postępowania wskazano na okoliczność, że wnioskodawca pomimo prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie poprzednio złożonego wniosku, którego podstawą było nie wyjaśnienie stanu majątkowego nadal nie ujawnia żadnych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej. W ustawowo przewidzianym terminie R.P. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. W sprzeciwie skarżący złożył również kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658 – dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą w zakresie wymienionym w tym przepisie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Uwzględniając fakt, iż art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został wymieniony wśród przepisów, dla których w sprawach wszczętych przed 15 sierpnia 2015r. stosuje się przepisy w nowym brzemieniu, stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.. Zgodnie z tym uregulowaniem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że ustawa zmieniająca wprowadziła do P.p.s.a. nowy art. 249 a zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej w/w przepis art. 249 a P.p.s.a. ma w sprawie zastosowanie. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, co wynika z art. 165 P.p.s.a. Występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które opiera się na tożsamej argumentacji, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście niezrealizowanego wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym. Taka postawa strony postępowania dowodzi również dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 lutego 2016r. sygn. akt II OZ 108/16 wyjaśnił bowiem, że strona, nieprzedstawiając żadnych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej sytuacji finansowej. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dla podważenia ustaleń Sądu pierwszej instancji niewystarczające są gołosłowne twierdzenia skarżącego, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne za stanem faktycznym i prawnym sprawy. Złożenie ponownego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy pierwotnym wniosku o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych objętych orzeczeniem sądowym, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o pogorszeniu się sytuacji majątkowej strony postępowania. W tym miejscu należy również wskazać, że złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy z tożsamą, niewystarczającą do ustalenia sytuacji materialnej argumentacją, co wniosek o prawo pomocy już prawomocnie rozstrzygnięty, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku strony postępowania w zakresie przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawcy. Na powyższe wskazuje również fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał już około 490 orzeczeń w sprawie wniosków o prawo pomocy pochodzących od R.P. Wnioskodawca ma więc pełną świadomość zasad regulujących wpadkowe postępowanie w przedmiocie prawa pomocy i informacji, które musi ujawnić w postępowaniu dotyczącym złożonego przez wniosku o przyznanie prawa pomocy. Końcowo mając na uwadze okoliczność, że R.P. w sprzeciwie złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że w zaistniałej sytuacji procesowej rozpoznanie tego wniosku stało się zbędne. Brak jest bowiem podstaw do rozpoznania wniosku o prawo pomocy, w sytuacji gdy wnioskodawca nie czekając na zakończenie postępowania z poprzedniego wniosku o prawo pomocy, składa kolejny wniosek w zakresie obejmującym poprzedni wniosek. W związku z powyższym na podstawie art. 249 a, art. 260 §1 oraz P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.