IV SAB/Po 76/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. S., M. S. na bezczynność Prezydenta Miasta [...]. w przedmiocie eksmisji dłużnika z zajmowanego lokalu 1. zobowiązać Prezydenta Miasta [...]. do podjęcia czynności egzekucyjnych w sprawie z wniosku wierzycieli M. S. i M. S. przeciwko dłużnikowi Z. B., a wynikających z tytułu wykonawczego - wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...]. z dnia [...] maja 1996 r. sygn. akt [...] - w terminie 1 ( jednego ) miesiąca od doręczenia akt organowi z prawomocnym wyrokiem, 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] [...]. na rzecz skarżących M. S. i M. S. solidarnie kwotę [...] złotych ( [...] [...] ) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. WSA/wyr.1-sentencja wyroku Pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. M.S. i M.S. (dalej – skarżący) zwrócili się do Prezydenta Miasta [...] (dalej - Prezydent), aby wszczął i przeprowadził postępowanie egzekucyjne przez dokonanie eksmisji dłużnika z zajmowanego przez niego lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym w [...] przy ul. [...][...] (dalej – Lokal). Według skarżących stosownie do treści art. 34 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy prawomocne orzeczenie sądowe oraz ostateczne decyzje administracyjne w sprawach opróżnienia lokali podlegających przepisom ustawy, o której mowa w art. 31, są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawą, o której mowa w art. 31 powołanej ustawy, była ustawa z 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe. Ustawa ta była podstawą rozstrzygnięcia w sprawie [...], w której Sąd Rejonowy w [...] wydał wyrok z dnia [...] maja 1996 r. Postanowieniem z [...] marca 2010 r. Prezydent, powołując się na art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił tytuł wykonawczy – wyrok Sądu Rejonowego z [...] maja 1996 r. o sygn. [...]. Organ wyjaśnił, że badając dopuszczalność egzekucji oraz treść tytułu wykonawczego, doszedł do wniosku, że postępowanie w powyższej sprawie jest niedopuszczalne. Organ zwrócił uwagę, iż warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie powołanego art. 34 ustawy z 21 czerwca 2001 r. jest to, aby orzeczenie nakazujące opróżnienie lokalu zostało wydane pod rządami Prawa lokalowego. Orzeczenie załączone do wniosku egzekucyjnego zostało wydane [...] maja 1996 r., a więc nie podlega egzekucji administracyjnej. Prawo lokalowe przestało obowiązywać od 12 listopada 1994 r. Rozpatrując zażalenie na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyło postępowanie. W ocenie Kolegium przepis art. 34 ustawy z 21 czerwca 2001 r. znajduje zastosowanie do prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych i niewykonanych przed 10 lipca 2001 r. Skoro w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wydany [...] maja 1996 r., to podlega on egzekucji administracyjnej. Wobec dalszej bezczynności Prezydenta [...]. skarżący wnieśli zażalenie do SKO w [...], które postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. wyznaczyło organowi dodatkowy 30-dniowy termin do załatwienia sprawy. Pismem z dnia [...]lipca 2010 r. skarżący wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta, zarzucając mu brak podjęcia czynności egzekucyjnych w sprawie ich wniosku przeciwko dłużnikowi tj. wszczęcia i przeprowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy – wyrok Sądu Rejonowego z [...] maja 1996 r. Odpowiadając na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie z uwagi na niedopełnienie przez skarżących wymogu przewidzianego w art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W odniesieniu do zarzutu bezczynności, organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone już w postanowieniu z dnia [...] marca 2010 r. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt IV SAB/Po 47/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając ww. skargę powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 października 1995 r., sygn. akt III CZP 140/95 i wskazał, że jeżeli orzeczenie nakazujące opróżnienie lokalu zostało wydane pod rządem ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe, ale uprawomocniło się po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, podlega ono wykonaniu przez komornika sądowego w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie wyrok z dnia [...] maja 1996 r. został wydany już po utracie mocy obowiązującej Prawa lokalowego i w czasie gdy obowiązywała ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych. Ta zaś ustawa w art. 65 przewidywała, że wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy prawomocne orzeczenia sądowe oraz ostateczne decyzje administracyjne w sprawach opróżnienia lokali podlegających przepisom ustawy, o której mowa w art. 67 pkt 2 Prawa lokalowego, są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Sądu, skoro więc w niniejszej sprawie wyrok zapadł w dniu [...] maja 1996 r., a więc po utracie mocy obowiązującej Prawa lokalowego, to tym samym nie mógł się on stać prawomocny – w świetle powołanego art. 65 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych – przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, czyli 12 listopada 1994 r. Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1996 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych wykonywanie orzeczeń, których przedmiotem jest opróżnienie lokalu, podlega przepisom o postępowaniu egzekucyjnym zawartym w kodeksie postępowania cywilnego, co oznaczało konieczność odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I OSK 591/11 uchylił zaskarżone postanowienie sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Sąd zważył, iż dla rozstrzygnięcia sprawy zasadniczą kwestią jest ustalenie, jakie prawo stosować przy ocenie właściwości organu do prowadzenia egzekucji, to jest, czy powinna to być egzekucja administracyjna, czy egzekucja prowadzona przez komornika sądowego. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ustawa ta znajduje również zastosowanie do stosunków prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Natomiast art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów zawiera klauzulę odsyłającą do ustawy Prawo lokalowe. Zgodnie z tym przepisem, wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy prawomocne orzeczenia sądowe oraz ostateczne decyzje administracyjne w sprawach opróżnienia lokali podlegających przepisom ustawy, o której mowa w art. 31 (Prawo lokalowe), są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z powyższym, po dokonaniu analizy przepisu art. 34 powołanej ustawy należy dojść do wniosku, że zwrot: "podleganie przepisom ustawy" nie odnosi się do wydanego, w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo lokalowe, prawomocnego orzeczenia sądowego, lecz do lokalu "podlegającego przepisom ustawy Prawo lokalowe". Uznać więc wypada, że zakres unormowania art. 34 powołanej ustawy wskazuje, że każde wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów prawomocne orzeczenie sądowe w sprawie opróżnienia lokalu, który to lokal podlega przepisom ustawy Prawo lokalowe, jest wykonywany w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem dla określenia, czy organem egzekucyjnym jest organ administracyjny, czy też komornik sądowy, miarodajną datą jest data uprawomocnienia się orzeczenia eksmisyjnego. Tylko bowiem w sytuacji, gdyby takie orzeczenie uprawomocniło się po wejściu w życie ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, podlegałoby wykonaniu przez komornika sądowego. Wskazano, że ustawodawca wprowadzając art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów wskazał jako cezurę czasową dzień 10 lipca 2001 r. Wobec tego uznać należy, że gdyby chciał on utrzymać zasadę, iż właściwym do prowadzenia egzekucji dawnych wyroków eksmisyjnych jest komornik sądowy, to we wskazanym wyżej przepisie zawarłby stwierdzenie w brzmieniu "wydane i niewykonane przed dniem 12 listopada 1994 r. prawomocne orzeczenia sądowe są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Tymczasem ustawodawca wskazując datę 10 lipca 2001 r. (wejście w życie ustawy o ochronie praw lokatorów), rozszerzył właściwość organów administracyjnych na prawomocne wyroki eksmisyjne zapadłe pod rządami ustawy o najmie lokali. Tym samym, zakładając racjonalność ustawodawcy, trzeba przyjąć, że w art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów wskazał on, iż prawomocne orzeczenia sądowe w sprawach opróżnienia lokali podległych przepisom ustawy Prawo lokalowe, są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odniesienie się zatem do daty 10 lipca 2001 r., uznać należy za celowe rozszerzenie przez ustawodawcę właściwości organów administracyjnych na prawomocne wyroki eksmisyjne zapadłe pod rządami ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych. A zatem, ocena, do kogo należy prowadzenie egzekucji w sprawie dotyczącej dłużnika – Z. B.– przez dokonanie eksmisji dłużnika z zajmowanego przez niego lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym w [...] przy ul. [...][...], powinna być dokonywana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a nie w oparciu o nieobowiązujące już przepisy o najmie lokali. Rację mają bowiem skarżący kasacyjnie, że okoliczność, iż pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, to jest ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych wyrok eksmisyjny podlegałby wykonaniu przez komornika sądowego, nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie spełnione bowiem zostały wszystkie przesłanki art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wyrok Sądu Rejonowego w [...] załączony do wniosku egzekucyjnego został wydany w dniu [...] maja 1996 r., sygn. akt [...], a więc przed dniem 10 lipca 2001 r. To zaś oznacza, że nie będą miały zastosowania przepisy intertemporalne, o co wnosili skarżący kasacyjnie, a rozpoznawana sprawa podlega egzekucji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1270 ze zm., dalej - ppsa) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I OSK 591/11 uchylił zaskarżone postanowienie sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji Sąd w składzie niniejszym, zgodnie z dyspozycją art. 190 ppsa jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postanowieniu powyższym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, iż dla określenia, czy organem egzekucyjnym jest organ administracyjny, czy też komornik sądowy, miarodajną datą jest data uprawomocnienia się orzeczenia eksmisyjnego. Tylko bowiem w sytuacji, gdyby takie orzeczenie uprawomocniło się po wejściu w życie ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, podlegałoby wykonaniu przez komornika sądowego. Należy stwierdzić, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że ocena, do kogo należy prowadzenie egzekucji w sprawie dotyczącej dłużnika – Z. B.– przez dokonanie eksmisji dłużnika z zajmowanego przez niego Lokalu, powinna być dokonywana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a nie w oparciu o nieobowiązujące już przepisy o najmie lokali. Spełnione zostały wszystkie przesłanki art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wyrok Sądu Rejonowego w [...] załączony do wniosku egzekucyjnego został wydany w dniu [...] maja 1996 r., sygn. akt [...], a więc przed dniem 10 lipca 2001 r. To zaś oznacza, że rozpoznawana sprawa podlega egzekucji administracyjnej. W konsekwencji należy uznać, iż skarga skarżących zasługuje na uwzględnienie, albowiem Prezydent pozostaje w bezczynności w sprawie wszczętej wnioskiem skarżących o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ ten nie podjął czynności w sprawie, nawet po wyznaczeniu mu przez organ odwoławczy dodatkowego terminu na załatwienie sprawy (postanowienie z dnia [...] czerwca 2010). Należy wskazać, iż w sprawie zwrotu skarżącym tytułu wykonawczego przez organ wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1027/11 (dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, iż: "Przepis art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów zawiera klauzulę odsyłającą do ustawy Prawo lokalowe. Celem tego odesłania jest pozyskanie rozwiązania merytorycznego poprzez wskazanie interpretatorowi, jakie przepisy brać pod uwagę przy ustalaniu treści normy wynikającej z przepisu podstawowego. Rekonstrukcja sensu normatywnego przepisu art. 34 prowadzi do rezultatu, że zwrot: "podleganie przepisom ustawy" nie odnosi się do wydanego, w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo lokalowe, prawomocnego orzeczenia sądowego, lecz do lokalu "podlegającego przepisom ustawy Prawo lokalowe". Zakres normowania art. 34 wskazuje zatem, że każde wydane i niewykonane przed dniem wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów prawomocne orzeczenie sądowe w sprawie opróżnienia lokalu, który to lokal podlega przepisom ustawy Prawo lokalowe (postanowienia tej ustawy wyznaczają sytuację prawną lokalu), jest wykonywany w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że stosunek prawny dłużnika z poprzednikami prawnymi uczestników postępowania wygasł w roku 1992, to jest pod rządami ustawy Prawo lokalowe. Wyrok eksmisyjny z [...] maja 1996 r. sygn. [...] zapadł pod rządami ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, natomiast klauzula wykonalności została nadana temu wyrokowi już pod rządami ustawy o ochronie praw lokatorów. Jak wynika z treści uzasadnienia tego wyroku, stosunek prawny będący podstawą egzekucji, odnosi się do lokalu, podlegającego przepisom Prawa lokalowego. Umowa o pracę zleconą została bowiem wypowiedziana dłużnikowi przed wejściem w życie ustawy o najmie lokali. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy uznał:, że "art. 40 ust 6 Prawa lokalowego ma zastosowanie do wszelkich umów o wykonywanie obowiązków dozorcy w tym również zlecenia". [...] "Umowa o pracę zleconą nie została pozwanemu wypowiedziana z jego winy, a co za tym idzie zgodnie z art. 40 ust. 6 Prawa lokalowego przysługiwało mu prawo do lokalu zamiennego". Skoro stosunek najmu pomiędzy dłużnikiem a poprzednikami prawnymi wierzycieli podlegał przepisom Prawa lokalowego, to tym samym przedmiotowy lokal również "podlegał" tym przepisom. Ponieważ stosunek najmu z dłużnikiem uległ rozwiązaniu przed wejściem w życie ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych to tym samym stosunek ten nigdy nie podlegał przepisom tej ustawy. Podstawą prowadzenia każdej egzekucji, zarówno administracyjnej, jak i na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, jest tytuł wykonawczy. W zakresie orzeczeń sądowych tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 k.p.c). Skoro klauzula wykonalności została nadana wyrokowi Sądu Rejonowego w [...] w dniu [...] grudnia 2009 r., to tym samym pod rządami ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, wyrok eksmisyjny nie podlegał wykonaniu. W niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki zastosowania art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów. Okoliczność, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, to jest ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, wyrok eksmisyjny podlegałby wykonaniu przez komornika sądowego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, albowiem ustawodawca wprowadzając art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów wskazał, jako cezurę czasową dzień 10 lipca 2001 r., czyli dzień wejścia w życie ustawy. Gdyby ustawodawca chciał utrzymać zasadę, że właściwym do prowadzenia egzekucji dawnych wyroków eksmisyjnych jest komornik sądowy, to we wskazanym wyżej przepisie zawarto by formułę, że "wydane i niewykonane przed dniem 12 listopada 1994 r. prawomocne orzeczenia sądowe są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Tymczasem ustawodawca wskazując datę 10 lipca 2001 r. (wejście w życie ustawy o ochronie praw lokatorów), rozszerzył właściwość organów administracyjnych na prawomocne wyroki eksmisyjne zapadłe pod rządami ustawy o najmie lokali. Znamienne jest przy tym to, że w innych postanowieniach ustawy o ochronie praw lokatorów, ustawodawca wprost wskazał dzień 12 listopada 1994 r., jako cezurę, od której należy stosować wskazane przepisy (np. art. 31, art. 33, art. 36, art. 37). Zakładając zatem racjonalność prawodawcy w aspekcie zapewnienia konsekwencji normowania i spójności przepisów ustawy, trzeba przyjąć, że w art. 34 ustawy o ochronie praw lokatorów wskazał, że prawomocne orzeczenia sądowe w sprawach opróżnienia lokali podległych przepisom ustawy - Prawo lokalowe, są wykonywane przez organy gmin w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd w niniejszej sprawie, związany jest wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I OSK 591/11, i w pełni podzielając wyżej przytoczone poglądy prawne stwierdza, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. W świetle obowiązujących przepisów Prezydent winien przeprowadzić egzekucję administracyjną czego nie uczynił. W sprawie spełnione zostały również wszystkie warunki skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu. Należy podkreślić, iż administracyjny organ egzekucyjny podejmując czynności winien mieć na uwadze treść przepisu art.35 ust.2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy...(Dz.U. z 2005r., nr 31, poz.266). W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 149 ppsa, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.