IV SAB/Po 79/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w przedmiocie warunków zabudowy 1. stwierdza przewlekłość postępowania Wójta Gminy Tarnowo Podgórne, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie oddala skargę; 3. zasądza od Wójta Gminy Tarnowo Podgórne na rzecz skarżącego [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończonej wydaniem decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r. [...] odmawiającej ustalenia warunków zabudowy. Skarżący zażądał wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Postępowanie w sprawie ustalenia warunków, zakończone wydaniem decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...] zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 21 maja 2012 r. W dniu 24 maja 2012 r. złożony wniosek został uzupełniony przez [...]. W dniu 31 maja 2012 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Pismem z dnia 20 czerwca 2012 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne poinformował strony, w kilku sprawach, w tym również w sprawie nr [...]o zmianie wniosku. W dniu 28 czerwca 2012 r. przygotowano projekt decyzji, a zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2012 r. organ poinformował o zebraniu materiałów pozwalających wydać decyzję w sprawie. W dniu 20 lipca 2012 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne odmówił ustalenia warunków zabudowy, a na skutego złożonego od tej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Akta sprawy wpłynęły do Urzędu Gminy Tarnowo Podgórne w dniu 14 stycznia 2013 r. W dniu 15 stycznia 2013 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Wniosek został uzupełniony w dniu 01 lutego 2013 r. W dniu 21 lutego 2012 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wystąpił do Starosty Poznańskiego, który odpowiedział pismem z dnia 12 marca 2013 r. W dniu 28 marca 2013 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne zawiadomił strony postępowania: [...]z upoważnienia [...]oraz [...]w imieniu własnym o przedłużeniu do dnia 28 czerwca 2013 r. terminu załatwienia sprawy w związku z koniecznością "poprawnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2012, poz. 647 ze zm.) oraz zawiadomienia wszystkich stron postępowania zgodnie z art. 61 § 4 oraz art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego". W dniu 30 kwietnia 2013 r. przygotowano projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy. W dniu 17 maja 2013 r. zawiadomiono strony o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego. W dniu 17 czerwca 2013 r. Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wydał decyzję nr [...] omawiającą ustalenia warunków zabudowy. Na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w sprawie ustalenia warunków zabudowy w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...]odmawiającą ustalenia warunków zabudowy, [...]wywiódł skargę do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wniósł o jej oddalenie opisując bieg postępowania w sprawie i wskazując, że w roku 2012 i 2013 Skarżący złożył około 350 wniosków o ustalenie warunków zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt. 4a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do stanowiska organu co do przedwczesnego charakteru złożonej przez [...]skargi z uwagi na fakt złożenia przez niego także skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu którym uznano za nieuzasadnione ponaglenie Skarżącego w związku z przewlekłością Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...]. Ustosunkowując się do tego argumentu organu należy zauważyć, że postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 1 i 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego i tym stanie rzeczy skarga na nie jest niedopuszczalna. Dlatego też podnoszony w piśmie z dnia 22 czerwca 2018 r. fakt złożenia takiej skargi przez [...] nie mógł stanowić przeszkody w rozpoznaniu jego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w sprawie ustalenia warunków zabudowy w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 17 czerwca 2013 r. nr [...]. Sprawa niniejsza dotyczy skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 21 maja 2012r. o ustalenie warunków zabudowy. Bezspornie stroną tego postępowania był [...], któremu korespondencję doręczano zarówno jako pełnomocnikowi jego żony [...], jak i w imieniu własnym. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod pojęciem tym rozumie się również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Przepis artykułu 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy Tarnowo Podgórne było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 21 maja 2012 r. W ocenie Sądu ze stanu faktycznego sprawy wynika, iż postępowania nie cechowała należyta dynamika, a czynności postępowania nie były należycie skoncentrowane. Wniosek w sprawie został złożony 21 maja 2012 r. i tak: Dopiero po 10 dniach od otrzymania wniosku organ podjął pierwszą czynność polegającą na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania – pismo z dnia 31 maja 2012.), Dopiero po kolejnych 28 dniach przygotowano projekt decyzji, a decyzja pierwszoinstancyjna została doręczona w siedzibie urzędu [...] w dniu 01 sierpnia 2012 r. Wprawdzie wniosek inicjujący postępowanie został skorygowany pismem złożonym w urzędzie w dniu 24 maja 2012 r., jednak należy zauważyć, że korekta ta dotyczyła wyłącznie zmiany wartości określającej zapotrzebowanie na wodę z 15m³ na 1m³. Po uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i powrocie akt do organu I instancji: Dopiero po 20 dniach, od uzyskania odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku Wójt Gminy Tarnowo Podgórne wystąpił o uzgodnienie do Starosty Poznańskiego i dopiero 3 miesiące po uzyskaniu odpowiedzi od Starosty Poznańskiego wydano decyzję w dniu 17 czerwca 2013 r. Badając zasadność złożonej skargi, Sąd wziął pod uwagę, że pismem sporządzonym 29 marca 2013 r. i doręczonym [...]w siedzibie organu w dniu 04 kwietnia 2013 r. [...] zawiadomiono o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie może jednak ograniczyć się do samego tylko ustalenia czy w sprawie wydano zawiadomienie o którym mowa w art. 36 kpa, ale musi dokonać zasadności wydania tego zawiadomienia w kontekście konkretnych okoliczności badanej sprawy. Sąd musi ustalić jakie przyczyny wskazano jako uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy i ocenić zasadność czynności, które były podejmowane pomiędzy wydaniem takiego zawiadomienia, a wydaniem decyzji kończącej postępowanie w danej instancji. W tym też kontekście ocenić należało zawiadomienie z dnia 29 marca 2013 r. Już przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, wskazane w tym zawiadomieniu prowadzą do wniosku, że w istocie niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było "koniecznością zawiadomienia wszystkich stron postępowania i załatwieniem sprawy zgodnie z przepisami". W tym kontekście należy wskazać, że jedynymi stronami tego postępowania byli [...] oraz [...], przy czym [...]w toku całego postępowania była reprezentowana przez męża [...]. W toku całego postępowania korespondencję adresowaną do obojga małżonków kierowano do rąk [...] – jako pełnomocnika [...]oraz w imieniu własnym. W żadnym momencie tego postępowania nie zachodziła konieczność podejmowania dodatkowych czynności związanych z realizacją obowiązków o których mowa w art. 61 § 4 i art. 10 § 1 k.p.a. Co więcej, jak wynika z akt sprawy znaczną część adresowanej do Skarżącego i jego żony korespondencji, [...] podejmował osobiście w siedzibie Urzędu Gminy Tarnowo Podgórne. Prowadzone postępowanie dotyczyło ustalenia warunków zabudowy. Ustawodawca nie uregulował w sposób autonomiczny terminu wydania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W okolicznościach badanej sprawy, pomiędzy wydaniem w dniu 29 marca 2013 r. zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, a wydaniem decyzji w dniu 17 czerwca 2013 r. (tj. przez okres niespełna 3 miesięcy) nie udokumentowano żadnych czynności poza przygotowaniem projektu decyzji i wydaniem zawiadomienia w trybie art.10 k.p.a. W tym kontekście należy również podnieść, że rozpoznawanej sprawy nie można uznać za szczególnie skomplikowaną pod względem faktycznym lub prawnym. W konsekwencji zdaniem Sądu organowi można przypisać przewlekłe prowadzenie postępowania. Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji winny się więc charakteryzować swego rodzaju aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Takich czynności i działań w niniejszej sprawie zabrakło. Rozpoznawana sprawa mogła zostać załatwiona w terminie krótszym. Na gruncie zaistniałego stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Wójt Gminy Tarnowo Podgórne dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 1 wyroku). Sąd uznał jednak, że przewlekłość postępowania organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Należy bowiem zauważyć, że w trakcie całego postępowania okresy braku aktywności procesowej nie były znaczne i liczne. Nadto organ dnia 17 czerwca 2013 r. wydał decyzję administracyjną. Dokonując oceny we wskazanym zakresie Sąd wziął również pod uwagę, że niezałatwienie sprawy w terminie spowodowane było złożeniem przez Skarżącego ponad 350 wniosków o ustalenie warunków zabudowy. Okoliczność ta jakkolwiek nie ma wpływu na ocenę, która uzasadniałaby prowadzenie postępowania dłużej niż było to niezbędne, to jednak ma wpływ na ocenę, czy przekroczenie terminów miało charakter rażący. W ocenie Sądu złożenie tak znacznej ilości wniosków o ustalenie warunków zabudowy niewątpliwie miało wpływ na długość prowadzonego postępowania, co w konsekwencji prowadzi do oceny, że stwierdzona przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego. Z tych przyczyn Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z powołanych powyżej przyczyn skarga podlegała oddaleniu w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku). O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.