IV SO/Po 8/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy z wniosku K.T. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Apelacyjnego w P. postanawia: odrzucić wniosek /-/M.Dybowski /-/E.kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus W skardze z dnia [...] lutego 2009 r. (dalej skarga z [...] lutego 2009 r.) K. T. zarzucił Prezesowi Sądu [...] (dalej Prezes Sądu [...]) naruszenie art. 134 in fine kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. 112/01/1198 ze zm.- dalej udip) przez stwierdzenie w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania z dnia 1 grudnia 2008 r. Skarżący na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 8-10v akt IV SAB/Po 20/09 = k. 3-5v akt IV SO/Po 8/09). Przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2009 r. Prezes Sądu [...] przedstawił Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Poznaniu: "zażalenie" K. T. z dnia [...] grudnia 2008 r.; pismo Wiceprezesa Sadu [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; "skargę" K. T. z dnia [...] lutego 2009 r.; kopię pisma K. T. z dnia [...] stycznia 2009 r. i kopię postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. Prezes Sądu [...] poinformował, że skardze z dnia [...] lutego 2009 r. nie został nadany bieg, bowiem brak decyzji w rozumieniu kpa i postanowienia podlegającego zaskarżeniu (k. 2-16 akt IV SAB/Po 20/09). Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. K. T. wniósł o ukaranie Prezesa Sądu [...] grzywną ze względu na nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu skargi z [...] lutego 2009 r. wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę stosownie do art. 54 § 2 ppsa (k. 2 akt IV SO/Po 8/09). Zarządzeniem z dnia [...] maja 2009 r. IV SO/Po 8/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał Wnioskodawcę do uiszczenia wpisu w kwocie 100,00 zł od wniosku o wszczęcie postępowania o wymierzenie grzywny. Pismem sądowym z dnia 05 maja 2009 r. IV SO/Po 8/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu poinformował Wnioskodawcę, że dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezes Sądu [...] złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu skargę z [...] lutego 2009 r.; WSA wezwał Wnioskodawcę do podania w terminie 7 dni, czy w związku ze złożeniem dnia [...] kwietnia 2009 r. przez Prezesa Sądu [...] skargi z [...] lutego 2009 r., Wnioskodawca cofa wniosek z dnia [...] kwietnia 2009 r. – pod rygorem uznania, że wniosek ten Wnioskodawca nadal popiera; WSA na podstawie art. 6 ppsa pouczył K. T., że ewentualne cofnięcie wniosku wiąże się z brakiem obowiązku uiszczenia wpisu od tego wniosku (k. 7, 8, 9 akt IV SO/Po 8/09). Odpis zarządzenia Wnioskodawca odebrał dnia 18 maja 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 10 akt IV SO/Po 8/09). Termin do wypowiedzenia się w sprawie cofnięcia wniosku z dnia 17 kwietnia 2009 r. upłynął bezskutecznie w dniu 25 maja 2009 r. o północy. Zatem należało przyjąć, że K. T. wniosek ten nadal popiera. Wnioskodawca zakwestionował obowiązek ponoszenia opłat sądowych, podnosząc, że postanowieniem Sądu Administracyjnego w Poznaniu został w całości zwolniony od opłat sądowych (k. 11-21, 23-25, 29 akt IV SO/Po 8/09 w zw. z k. 38-39 akt IV SAB/Po 20/09). Na obowiązek uiszczenia odrębnego wpisu od wniosku z art. 55 § 1 ppsa, wskazała uchwała 7 Sędziów NSA z 7.4.2008 r., II FPS 1/08, ONSAiWSA 3/08/42 z aprobującą glosą J. Borkowskiego OSP 9/08/s. 615 i n., aprobowana przez A. Kabata w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Komentarz". Wydanie 3. Wolters Kluwer 2009 s. 185 uw. 3). Prawomocnym postanowieniem z dnia 23 września 2009 r., I OZ 889/09, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie K. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2009 r., IV SO/Po 8/09 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (k. 23-25, 35-37 akt IV SO/Po 8/09). Na rozprawie dnia 17 marca 2010 r. radca pr. L. K. – pełnomocnik z urzędu K. T., podtrzymał wniosek i oświadczył, że występuje w sprawie pro bono. Pełnomocnik Prezesa Sądu [...] radca pr. M. F. wniosła o oddalenie skargi (k. 90 akt IV SO/Po 8/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153/02/1269, zm. 169/05/1417- dalej usa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 usa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 usa. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i trafność wykładni tych przepisów. Zakres właściwości sądów administracyjnych został uregulowany w art. 3 § 2 i 3, i art. 4 ppsa. W szczególności kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa). 2. Postanowieniem z dnia 05 maja 2009 r., IV SAB/Po 20/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa odrzucił skargę K. T. na bezczynność Prezesa Sadu [...] w przedmiocie informacji publicznej. Postanowienie stało się prawomocne w dniu 18 czerwca 2009 r. (k. 26-29, 29v akt IV SAB/Po 20/09). W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał miedzy innymi, że pismo Wiceprezesa Sądu [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] (dalej pismo z dnia [...] stycznia 2009 r.) nie jest "postanowieniem Prezesa Sądu [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania (nazwanego zażaleniem)", podjętym na podstawie art. 134 kpa (k. 8, 10 akt IV SAB/Po 20/09). O braku cech postanowienia w rozumieniu art. 124 § 1 kpa świadczy w szczególności brak: oznaczenia strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołania podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, pouczenia, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego; brak uzasadnienia faktycznego i prawnego ( art. 124 § 2 kpa). W istocie pismo z dnia [...] stycznia 2009 r. wydane zostało przez Wiceprezesa Sądu [...] w ramach odrębnie i wyczerpująco uregulowanego postępowania w ramach nadzoru nad działalnością administracyjną sądów powszechnych (art. 37- 39 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 98/01/1070 ze zm.- dalej usp), o czym w szczególności świadczy znak pisma ([...] wskazujący na czynność podjętą w ramach nadzoru w Wydziale [...], w postępowaniu skargowym). Wbrew stanowisku Skarżącego, do postępowania tego nie stosuje się przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U. 5/02/46)- wydanego na podstawie art. 226 kpa, a przywołanego przez K. T. w skardze (k. 8v, 9 akt IV SAB/Po 20/09). W doktrynie trafnie wskazuje się, że przepisy rozdziału 5 usp należą do najważniejszych w problematyce ustroju sądów (S. Rudnicki w opinii z dnia 28 kwietnia 2000 r. o projekcie usp- omówionej przez Ł. Korózs i M. Sztorca "Ustrój sądów powszechnych. Komentarz" CH Beck 2004 s. 62 nb 86; T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski "Komentarz do Prawa o ustroju sądów powszechnych..." W. Pr. 2002 s. 97 uw. 1). Przez działalność administracyjną sądów rozumieć należy wszelką działalność zarządzającą i organizatorską sądów, inną niż związaną z czynnościami jurysdykcyjnymi sędziów (T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski- op. cit. s. 98 uw. 4). Organami sprawującymi nadzór nad działalnością administracyjną sądów są jedynie Minister Sprawiedliwości (art. 9 usp) i prezesi sądów (art. 22 usp), którzy w swych działaniach wspierani są przez sędziów wizytatorów- sędziów o najwyższych kwalifikacjach (§ 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów- Dz.U. 187/02/1564 ze zm.- dalej rozporządzenie w sprawie nadzoru; Ł. Korózs i M. Sztorc- op. cit. s. 63 nb 89; T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski- op. cit. s. 101 uw. 11). Czynności nadzorcze wykonuje też przewodniczący wydziału (§ 57 pkt 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych- Dz.U. 38/07/249- dalej Regulamin). Czynności nadzoru wykonuje prezes sądu bądź sędzia wizytator, wykonujący czynności nadzoru w imieniu prezesa sądu (odpowiednio- § 14 i 15 rozporządzenia w sprawie nadzoru). Organy nadzoru mają prawo wglądu w czynności sądów, mogą żądać wyjaśnień i usunięcia uchybień (§ 1 art. 37 usp; T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski- op. cit. s. 98-99 uw. 7). Wbrew ocenie Skarżącego, żaden z organów nadzoru nie wydaje w toku postępowania nadzorczego decyzji ani postanowień w rozumieniu kpa i od aktów nadzoru w rozumieniu usp nie przysługują stronie postępowania sądowego jakiekolwiek środki odwoławcze. W sprawie nie doszło do wszczęcia postępowania o udostępnienie informacji publicznej ani w drodze ustnego żądania udostępnienia do przeglądania repertorium sądowego, zgłoszonego dnia [...] listopada 2008 r. pracownikom sekretariatu [...] (przed którym to Sądem toczy się sprawa [...], w którym K. T. jest stroną w rozumieniu ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego- Dz.U. 43/64/296 ze zm.- dalej kpc; k. 15, 20 akt [...]; k. 4, 8 akt [...] - załączonych do akt IV SAB/Po 4/09), ani pismem z dnia [...] listopada 2008 r., ani pismem z dnia [...] listopada 2008 r., ani pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. (k. 3-6v, 8-13 akt IV SAB/Po 20/09). Ustawodawca w art. 1 ust. 2 udip wprowadził zasadę, że przepisy udip nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Takimi ustawami w szczególności są kpc (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia: 7 kwietnia 2009 r.- IV SAB/Po 16/09 i 14 kwietnia 2009 r.- IV SAB/Po 13/09) i usp- zwłaszcza w zakresie nadzoru. Nietrafnie zatem Skarżący przyjmuje, że te same informacje co strona w rozumieniu kpc na podstawie § 51 ust. 1 Regulaminu, "obywatel może otrzymać powołując się na Ustawę o dostępie do informacji publicznej" [...], Wybór zaś ustawy należy do obywatela (k. 9v akt IV SAB/Po 20/09). Ustawodawca, chcąc pomóc obywatelom realizować powszechne prawo do informacji, nie dążył do wprowadzenia dualizmu dochodzenia do informacji przez zapewnienie wyboru przez obywateli przepisów, "jakie im bardziej odpowiadają" (k. 10 akt IV SAB/Po 20/09) - co wyraźnie zastrzegł w zasadzie, określonej w art. 1 ust. 2 udip (k. 26-29, 29v akt IV SAB/Po 20/09). 3. Skoro czynności nadzoru w rozumieniu usp nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, skarga na bezczynność Prezesa Sadu [...] w przedmiocie informacji publicznej nie należy do kategorii spraw, w których zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa można wnieść skargę na bezczynność organu administracji publicznej i jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu przez sąd administracyjny. W sytuacji gdy skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, do której załatwienia nie jest właściwy wskazany przez stronę organ, a która ponadto nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, lecz w drodze umowy, właściwe jest orzeczenie przez sąd administracyjny o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa (odpowiednio – postanowienie NSA z 6.7. 2004 r., OSK 547/04, ONSAiWSA 3/04/51, akceptowane przez Jana Pawła Tarno "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Komentarz". Wydanie 4. Lexis Nexis 2010 s. 191 uw. 3 lit c). 4. Tylko wówczas istniałaby możliwość nałożenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 kpa, gdyby na danym organie ciążył obowiązek przekazania sprawy Sądowi Administracyjnemu na podstawie art. 54 § 2 ppsa. Skoro Prezes Sądu [...], działając w oparciu o przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, nie występuje – w sensie funkcjonalnym – w charakterze organu administracji publicznej, to nie dotyczą Go w tym zakresie również obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 ppsa, a w konsekwencji niedopuszczalnym jest żądanie nałożenia na Prezesa Sądu [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ppsa z powodu niezastosowania się do obowiązków z art. 54 § 2 ppsa. Pogląd ów znalazł aprobatę w orzecznictwie Sądów Administracyjnych (postanowienie WSA we Wrocławiu z 10.12.2009 r., IV SO/Wr 5/09; odpowiednio - postanowienie WSA w Rzeszowie z 3.3.2001 r. II SO/Rz 20/09; postanowienie WSA w Warszawie z 3.9.2008 r. IV SO/Wa 48/08, dostępne w Internecie na stronie cbois.nsa.gov.pl). Z tych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ppsa odrzucił wniosek. /-/ M. Dybowski /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus mz