IV SO/Po 9/06
PostanowienieWSA w Poznaniu2006-11-24
Skład orzekający: Referendarz sądowy Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zasiłku celowego jest bezprzedmiotowy, skoro ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwalnia z tych kosztów strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Sąd uznał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych za bezprzedmiotowy, ponieważ zgodnie z art. 239 ust. 1 lit. a ppsa, strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zwolnione z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W związku z tym, postępowanie w tym zakresie zostało umorzone. Jednocześnie, sąd przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznając, że sytuacja materialna skarżącego uniemożliwia mu poniesienie kosztów profesjonalnego pełnomocnika.Stan faktyczny
A. G. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zasiłku celowego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu i przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie oznaczył organu, którego działalności dotyczy skarga, ani nie złożył wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych. Po otrzymaniu formularza, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Postanowiono przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2006r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka i umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/D.Mataczyński AT
A. G. wniósł skargę na decyzję Nr [...] z dnia [...]. Wraz z powyższą skargą A. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tejże skargi oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy. A. G. składając powyższą skargę nie określił jednak organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy. Skarżący nie dochował również warunku formalnego wynikającego z art. 252 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.
Sąd pismem z dnia [...] października 2006r. (odebranym w dniu [...] października 2006r. k. 12 akt) pod rygorem odrzucenia, wezwał Skarżącego do oznaczenia organu, którego działalności lub bezczynności skarga dotyczy. Sąd pismem z dnia [...] października 2006r. (odebranym w dniu [...] listopada 2006r. – k. 10 akt), przesłał także urzędowy formularz i pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wezwał do jego wypełnienia i złożenia w terminie 7 dni.
W odpowiedzi na powyższe wezwania Skarżący, po otrzymaniu w dniu [...] listopada 2006r. (k. 11 akt) dodatkowych wyjaśnień, na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zasiłku celowego. Wnioskodawca przedstawiając swą sytuację materialną wskazał, że posiada spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz garażu o pow. [...] m2 a jego jedyny dochód stanowi przyznany przez MOPR zasiłek stały w kwocie [...] zł. Z załączonego zaświadczenia MOPR wynika, że A. G. korzysta z pomocy tego ośrodka przyznawanej w formie zasiłków stałych i celowych. W okresie od [...] kwietnia 2006r. do [...] września 2006r. A. G. pobrał zasiłek stały w łącznej kwocie [...] zł.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 239 ust 1 lit a ppsa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, że przedmiotem niniejszej sprawy jest zasiłek celowy, postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa umorzyć.
Powyższe oznacza, że złożony wniosek taktować należy jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uregulowane są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenie postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa na wnioskodawcy.
Oceniając informacje przedłożone przez Wnioskodawcę stwierdzić należy, że może on zostać uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sytuacja majątkowa w jakiej znajduje się Skarżący a w szczególności fakt, iż jedyny jego stały dochód stanowią środki z pomocy społecznej w kwocie [...] zł., uniemożliwia mu bowiem zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe z uwagi na bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (skutkujące umorzeniem postępowania w tym zakresie), powoduje ustanowienie adwokata.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1-2 oraz art. 161 §1 pkt 3 i §2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
/-/D.Mataczyński
AT
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło