I SA/Rz 1005/16
WyrokWSA w Rzeszowie2017-02-07
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Małgorzata Niedobylska, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości może być uwzględniona, jeśli skarżący podnosi zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub błędnego oznaczenia wierzyciela, które powinny być podniesione w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne?Ratio decidendi
Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i nie dopuszcza podnoszenia okoliczności stanowiących podstawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, które powinny być rozpoznane w odrębnym trybie. Organ egzekucyjny prawidłowo oznaczył wierzyciela zgodnie z obowiązującymi przepisami, a protokół zajęcia ruchomości spełniał wymogi formalne. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Spółka "A" wniosła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia automatów do gier. Skarżąca zarzuciła m.in. błędne oznaczenie wierzyciela w protokole zajęcia oraz niewyjaśnienie kwestii własności zajętych ruchomości. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy oddaliły skargę, uznając czynności za prawidłowe. Spółka zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro / spr. / Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi spółki "A" w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej w R., postanowieniem z dnia [...] września 2016r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub Skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Dyrektora Izby Celnej w P. w postaci zajęcia ruchomości tj. automatów do gier.
Jak wynika z akt sprawy, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej w S., organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego - A. Sp. z o.o. z siedzibą w W..
Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu 6 kwietnia 2016 r.
W pismach z dnia 19 i 20 kwietnia 2016r. organ egzekucyjny wystąpił do organu rekwizycyjnego - Dyrektora Izby Celnej w P. o dokonanie czynności egzekucyjnych w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Zobowiązanego - zajęcia, odbioru i sprzedaży automatów do gier.
W dniu 27 kwietnia 2016r. organ rekwizycyjny dokonał zajęcia ruchomości Zobowiązanego - automatów do gier: [...], [...], [...], znajdujących się w magazynie depozytowym Urzędu Celnego w P.. Na okoliczność dokonania zajęcia spisano protokół zajęcia ruchomości. Przedmiotowy protokół został spisany pod nieobecność osoby uprawnionej do reprezentowania Zobowiązanego, w związku z czym przywołano dwóch świadków, których imiona i nazwiska wpisano w protokole zajęcia ruchomości i którzy podpisami potwierdzili uczestniczenie przy sporządzaniu protokołu. W protokole zamieszczono adnotację, że wykonana została dokumentacja fotograficzna oraz że do zajmowanych ruchomości dołączone były klucze. Protokół podpisali: poborca skarbowy dokonujący czynności oraz dwaj świadkowie.
Protokół zajęcia ruchomości doręczono Zobowiązanemu w dniu 2 maja 2016r.
Zobowiązany w piśmie z dnia 6 maja 2016r. wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia ruchomości Zobowiązanego, zarzucając Dyrektorowi Izby Celnej w P. naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej: p.e.a.), poprzez błędne wskazanie wierzyciela. Według Skarżącego organem właściwym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego - jako wierzyciel - jest właściwy miejscowo dyrektor izby celnej, natomiast takim organem nie jest Dyrektor Izby Celnej w S.. W skardze wskazano ponadto, że treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz terytorialnego zasięgu jego działania, poprzez wyznaczenie Dyrektora Izby Celnej w S. jako właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do określonych w rozporządzeniu obowiązków, jest irrelewantną dla sprawy okolicznością. W ocenie Zobowiązanego ww. rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia nie mieszczącego się w p.e.a., co stanowiło niedopuszczalną konstytucyjnie modyfikację regulacji ustawowej przez akt o charakterze wykonawczym.
Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r., nr [...] oddalił powyższą skargę.
Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została w związku ze zleceniem rekwizycyjnym wystosowanym na podstawie art. 31 p.e.a. Przy dokonaniu zajęcia sporządzono wymagany prawem protokół zajęcia i odbioru ruchomości na druku stanowiącym załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 2310) i zawierał on wszystkie elementy wymagane przepisami p.e.a. Zajęcia dokonano pod nieobecność Zobowiązanego, w związku z czym do udziału w czynności egzekucyjnej przywołano dwóch świadków, a protokół zajęcia doręczono Zobowiązanemu w dniu 2 maja 2016r. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem pracownika magazynu depozytowego Urzędu Celnego w P. Końcowo organ rekwizycyjny wskazał, że realizowanie czynności wierzyciela przez Dyrektora Izby Celnej w S. jest wynikiem regulacji prawnych obowiązujących od dnia 1 października 2015r. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony jako właściwy na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu rekwizycyjnego, ponownie zarzucając naruszenie art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 p.e.a., przez błędne oznaczenie w protokole zajęcia wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., który nie jest wierzycielem w przedmiotowej sprawie, co w rezultacie stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej.
W zażaleniu Zobowiązany dodatkowo zarzucił naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 p.e.a., poprzez niewłaściwe określenie tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę dokonanego zajęcia. Podniesiono, że na podstawie tytułu wykonawczego wskazanego w protokole zajęcia nie jest wobec Zobowiązanego prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Zobowiązanego doszło zatem również do naruszenia art. 32 w związku z art. 15 p.e.a., poprzez dokonanie czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i przy braku poszanowania podstawowej zasady upomnienia.
Dyrektor Izby Skarbowej w R. w opisanym na wstępie postanowieniu z dnia [...] września 2016r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 4 p.e.a., poprzez niewłaściwe wskazanie tytułu wykonawczego w protokole zajęcia ruchomości. Organ podniósł, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, dlatego też organ nie może ustosunkować się do zarzutu dotyczącego kwestionowania zasadności i prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego i związanego z tym naruszenia art. 32 p.e.a. Podniesiona przez Zobowiązanego okoliczność braku doręczenia upomnienia przez wierzyciela, może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 p.e.a., jednak z uwagi na niekonkurencyjność środków prawnych, jak i zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne - nie może być ona oceniana w ramach skargi na czynność egzekucyjną.
W ramach oceny prawidłowości dokonania zajęcia ruchomości organ odwoławczy wskazał, że protokół zajęcia ruchomości z dnia 27 kwietnia 2016r. zawierał elementy wymienione w art. 67 § 4 p.e.a. Sporządzony został na obowiązującym w dniu dokonania zajęcia druku stanowiącym załącznik nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 2310). Podpisany został przez poborcę skarbowego oraz przywołanych świadków.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 1c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 1200), to właśnie Dyrektor Izby Celnej w S. jest organem właściwym na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego postanowień, których wykonanie następuje w trybie przepisów p.e.a. Należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 24 marca 2016r. mieszczą się w zakresie określonym przez powyższe przepisy, co powoduje, że za podmiot będący ich wierzycielem uznać należy Dyrektora Izby Celnej w S., a zatem w treści protokołu zajęcia ruchomości, wierzyciel został określony w sposób prawidłowy.
Organ odwoławczy ocenił, że zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, regulującymi dokonanie zajęcia ruchomości w toku egzekucji administracyjnej, w szczególności w protokole zajęcia wskazano prawidłowe oznaczenie wierzyciela, jak również numer tytułu wykonawczego, w oparciu o który wobec Zobowiązanego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Zobowiązanemu doręczono odpis protokołu zajęcia zgodnie z art. 98 § 2 p.e.a.
Przy skarżonej czynności egzekucyjnej żadna osoba uprawniona do reprezentowania Zobowiązanego obecna nie była, zatem prawidłowo poborca skarbowy przywołał dwóch świadków, których dane osobowe wpisano w treści protokołu zajęcia i którzy potwierdzili swoją obecność przy dokonaniu skarżonej czynności własnoręcznymi podpisami, w zgodzie z art. 51 § 2 p.e.a.
W protokole z dnia 27 kwietnia 2016 r. podano nazwy zajętych automatów do gier, wraz z ich numerami, przez co zajęte ruchomości są oznaczone w sposób jednoznaczny. W protokole wskazano wartość szacunkową każdej z zajętych ruchomości. Wskazano ponadto, iż wykonano dokumentację fotograficzną oraz że do zajmowanych automatów do gier dołączone były klucze. Postępowanie było więc zgodne z art. 99 p.e.a.
Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyła powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu niższego stopnia, a także o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 23 - dalej k.p.a.) oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, mimo braku ustalenia kwestii własności zajętych automatów,
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S.;
- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 51 § 2 p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w zaskarżonej czynności egzekucyjnej poborca powołał dwóch świadków, którzy jako pracownicy organu rekwizycyjnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organu, który również reprezentują;
- art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez obciążanie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winieni dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana.
W uzasadnieniu Skarżąca w pierwszej kolejności podniosła, że organ egzekucyjny (rekwizycyjny) powinien był w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy ruchomości będące przedmiotem zajęcia stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona. Tymczasem zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej Spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych. Okoliczność ta powinna zostać przez organ jednoznacznie wyjaśniona przed dokonaniem jakichkolwiek czynności egzekucyjnych. Z tego też powodu organ odwoławczy powinien uchylić skargę na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości, w stosunku do których nie przesądzona została okoliczność, czy stanowią one majątek zobowiązanego.
Skarżąca podtrzymała zarzut błędnego określenia wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., mimo, że organ ten zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Właściwość miejscowa wierzyciela w przypadku postępowań egzekucyjnych dotyczących obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku wydobycia niektórych kopalin została określona przez ustawodawcę w art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. art. 1a pkt 13 p.e.a. Z przedmiotowego przepisu wynika, że właściwym miejscowo wierzycielem jest właściwy dyrektor izby celnej dla podmiotu wydającego bądź decyzję bądź postanowienie określające obowiązek podlegający zgodnie z art. 2 p.e.a. egzekucji administracyjnej. W p.e.a. nie wprowadzono upoważnienia dla odpowiedniego Ministra do wyznaczenia w drodze rozporządzenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego powołanego w przedmiotowym tytule wykonawczym. Tym samym należy uznać, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015r. zostało wydane bez delegacji ustawowej.
Skarżąca zarzuciła również, że organ egzekucyjny powołał na świadków czynności zajęcia i odbioru ruchomości pracowników organu rekwizycyjnego. Powołując się na poglądy doktryny i orzecznictwa Skarżąca podniosła, że wzgląd na zachowanie obiektywizmu wymaga, aby w charakterze świadka nie występowały osoby, które są pracownikami organu egzekucyjnego lub wierzyciela, i znalazły się w miejscu egzekucji w związku z wykonywaniem swych obowiązków służbowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej było prawidłowe, gdyż w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (zgodnie z art. 1a pkt 2 p.e.a.), a więc również czynność polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości.
Należy uwzględnić, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalne jej wniesienie w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego, albo w sytuacjach, gdy istnieje możliwość wniesienia pozwu do sądu (tak wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r., III SA 4503/97; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., III SA 827/99; wyrok WSA w W. z dnia 18 stycznia 2007r., III SA/Wa 3474/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawy zarzutów wskazane w art. 33 § 1 u.p.e.a. również po upływie terminu do wniesienia zarzutów (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11, LEX nr 1413364).
W związku z powyższym organ podatkowy, rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne bada postępowanie egzekucyjne jedynie w wąskim zakresie, który sprowadza się do analizy dochowania wymogów ustawowych regulujących sposób i wymogi zastosowania, tak jak w tym przypadku, konkretnego środka egzekucyjnego. Powyższy zakres badania skargi na czynności egzekucyjne również determinuje zasięg kontroli przez Sąd Administracyjny zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 67 § 1 p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1 (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania), podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi protokół zajęcia i odbioru ruchomości, sporządzony według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Na podstawie art. 67 § 2 pkt 1, 4-6 i 9, § 4 oraz art. 53 § 1 pkt 5 protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera:
- oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
- numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
- kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
- kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
- datę wystawienia protokołu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
- wyszczególnienie zajętych ruchomości z podaniem ich ilości, rodzaju jednostki miary i wartości szacunkowej ruchomości, jeżeli jej oszacowanie nie zostało zastrzeżone dla biegłego skarbowego;
- adnotację, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, a także które ruchomości poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego lub osoby zastępującej zobowiązanego, a które odbiera;
- pouczenie zobowiązanego o skutkach zajęcia ruchomości i przysługującym mu prawie zaskarżenia w postaci zgłoszenia zarzutów;
- pouczenie dozorcy o skutkach przyjęcia ruchomości pod dozór.
- podpisy obecnych lub wzmiankę o przyczynie braku podpisów;
Jak wynika z akt sprawy, protokół zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier z dnia 27 kwietnia 2016r. zawiera wszystkie elementy wskazany w wyżej wymienionych przepisach. W szczególności do protokołu zajęcia ruchomości zostały wpisane poszczególne automaty do gier z oznaczeniem ich numerów o wartości szacunkowej. Protokół został podpisany przez poborcę skarbowego i dwóch świadków, jako, że został sporządzony pod nieobecność zobowiązanego. Zostały więc spełnione przesłanki zajęcia nieruchomości określone w art. 98 § 1 p.e.a., który stanowi, że zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.
Protokół zajęcia ruchomości został również doręczony Skarżącej, a tym samym spełniono wymogi wynikające z art. 98 § 2 p.e.a.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut Skarżącej dotyczący niewyjaśnienia tego, czyją własność stanowiły zajęte automaty. Zgodnie z art. 97 § 2 p.e.a. zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione.
Na podstawie art. 97 § 2 p.e.a. poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada, z wyłączeniem tych przedmiotów, które są wyłączone spod egzekucji na podstawie art. 8 i n. p.e.a. Poborca nie jest również ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł prawny do rzeczy, którą dysponuje. Przyjmuje się bowiem domniemanie, że wszystko, co znajduje się w mieszkaniu zobowiązanego, jest jego własnością. Zajęciu podlegają rzeczy ruchome stanowiące własność zobowiązanego i niezwolnione spod egzekucji (art. 13 § 1 p.e.a.) lub niewskazane w ustawie jako rzeczy niepodlegające egzekucji (art. 8 i n. p.e.a.), również wówczas, gdy nie znajdują się w posiadaniu zobowiązanego, lecz są w posiadaniu innej osoby (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 97, pkt 3).
Osoba roszcząca sobie prawa do zajętej rzeczy może bronić swych praw, zgłaszając wniosek o wyłączenie danej rzeczy spod egzekucji. Zgodnie z art. 38 § 1 p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.
W sytuacji, gdy zobowiązana spółka ma świadomość, iż zajęte ruchomości nie stanowią jej własności, tylko własność osoby trzeciej, powinna o fakcie zajęcia powiadomić osobę, której jej zdaniem prawa majątkowe zostały naruszone, żeby mogła ona ewentualnie wystąpić do organu egzekucyjnego ze stosownym wnioskiem. W myśl art. 168a p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Zobowiązany odpowiada bowiem za szkodę poniesioną przez tę osobę, jeżeli wiedząc o tym, że rzecz lub prawo do niego nie należy, nie powiadomił właściciela o zajęciu rzeczy lub prawa w terminie umożliwiającym tej osobie złożenie żądania wyłączenia danej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Tym samym zobowiązany odniósł korzyść wskutek skierowania egzekucji do rzeczy lub prawa majątkowego, które nie stanowiły jego własności (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, wyd. VII, Lex/el. 2015, komentarz do art. 168a, pkt 2).
Sąd nie podzielił również zarzutów Skarżącej dotyczących błędnego określenia wierzyciela. Skarżąca powoływała się na treść art. 5 § 1 pkt 4 p.e.a., który stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin – jest właściwy dyrektor izby celnej;
Należy jednak w pierwszej kolejności wskazać, że okoliczność dotycząca błędnego określenia wierzyciela mogła być skarżona w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji (art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 p.e.a.). Ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Trzeba również wziąć pod uwagę, że z dniem 1 października 2015 r. na podstawie § 1c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012r. w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1200) Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów p.e.a.
Tym samym wierzyciel został określony prawidłowo.
Ponadto nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że ww. rozporządzenie zostało wydane bez delegacji ustawowej. Podstawę wydania rozporządzenia stanowił art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 990 ze zm.), zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Z powołanego przepisu ustawy wynikało zatem uprawnienie ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej jak i określenia terytorialnego zasięgu jego działania.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego świadków, którzy podpisali protokół zajęcia ruchomości, a którzy byli pracownikami organu rekwizycyjnego należy wskazać, że rola świadka w postępowaniu egzekucyjnym jest inna niż w postępowaniu administracyjnym, ponieważ świadek, o którym mowa w przepisach p.e.a., nie jest osobowym źródłem dowodu, lecz pełni funkcję obserwatora przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych. Przepisy p.e.a. nie przewidują ograniczeń w zakresie możliwości bycia świadkiem podczas czynności zajęcia ruchomości. Pracownicy organu rekwizycyjnego nie podlegają również wyłączeniom z możliwości bycia świadkiem, określonym w art. 82 k.p.a. Sąd więc nie dostrzegł uchybień w zarzucanym przez Skarżącą zakresie.
Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło