I SA/Rz 1142/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro NSA Jacek Surmacz Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. spraw ze skarg [...] z siedzibą w H. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2015 r. - nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego, - nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego, - nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego, oddala skargi. I SA/Rz 1142/15 Uzasadnienie Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] września 2015r., nr: [...], [...], [...], Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołań "A" z siedzibą w H. w Niemczech, utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...], [...], [...], w przedmiocie unieważnienia zgłoszeń celnych. Z uzasadnień decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 26 listopada 2014r. w Oddziale Celnym w R., zgodnie z elektronicznymi zgłoszeniami celnymi: [...], [...] i [...], objęto i zwolniono do procedury wywozu towar w postaci opon samochodowych. Zgodnie z deklaracjami celnymi przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do belgijskiego urzędu celnego wyprowadzenia w A. w terminie do dnia 23 lutego 2015r. Eksporterem towaru była firma "A", H.N., a odbiorcą "B", T. - M. Wyprowadzenie przedmiotowego towaru na podstawie zgłoszeń celnych [...], [...] i [...] z unijnego obszaru celnego nie zostało przez wskazany urząd celny wyprowadzenia potwierdzone w systemie ECS (System Kontroli Eksportu) w przepisowym terminie 90 dni od zwolnienia towaru do wywozu, ani też urząd celny wywozu w wyniku przeprowadzonej procedury poszukiwawczej, poprzez wymianę komunikatów systemowych, nie uzyskał takiego potwierdzenia. Postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2015r., Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowania celne w sprawie unieważnienia zgłoszeń celnych: [...], [...] i [...], wzywając jednocześnie eksportera "A" do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów określonych w art.796da ust.4 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11.10.1993, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 6, str. 3, ze zm.) – dalej: RWKC. Pismem z dnia 30 kwietnia 2015r. pełnomocnik strony zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wyjaśnień i przedstawienia dowodów wyjaśniając, że czynione są starania, aby dokumenty świadczące o wywozie towaru poza obszar celny Unii Europejskiej uzyskać. Decyzjami z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...], [...] oraz [...], Naczelnik Urzędu Celnego unieważnił zgłoszenia celne wywozowe: [...], [...] i [...] z dnia 26 listopada 2014r. Od powyższych decyzji strona wniosła odwołania do Dyrektora Izby Celnej. Przy pismach procesowych z dnia 14 sierpnia 2015r. i 26 sierpnia 2015r. strona złożyła potwierdzone za zgodność z oryginałem fotokopie oświadczeń nabywcy towaru - firmy "B". z dnia 15 lipca 2015r. oraz fotokopie urzędowych tłumaczeń z języka angielskiego faktur eksportowych nr: [...], [...], [...]. Utrzymując w mocy decyzje organu I instancji, organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy art. 251 ust.2 lit. b RWKC, zgłoszenie celne po zwolnieniu towaru w przypadku procedury wywozu może zostać unieważnione, gdy urząd celny wywozu został poinformowany przez eksportera lub zgłaszającego, zgodnie z art. 792 ust.1, lub uznaje on, zgodnie z art. 796e ust.2, że zgłoszone towary nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej. Zgodnie natomiast z art. 796e RWKC, urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu w następujących przypadkach: a) po otrzymaniu komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia; b) jeżeli, w przypadkach określonych w art. 796da ust. 2, nie otrzymał w ciągu 10 dni komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ale jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4 są dostateczne. Jeżeli w ciągu 150 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu urząd celny wywozu nie otrzymał komunikatu "Wyniki kontroli w urzędzie wyprowadzenia" z urzędu celnego wyprowadzenia, ani dostatecznych dowodów, zgodnie z art. 796da ust. 4, urząd celny wywozu może uznać to za informację, że towary nie opuściły obszaru celnego Wspólnoty. Organ II instancji wskazał, że zgłoszenie celne wywozowe zostało dokonane z wykorzystaniem Systemu Kontroli Eksportu ECS. Organem odpowiedzialnym za monitorowanie przebiegu procedury oraz wydanie dokumentu potwierdzającego wywóz towarów jest urząd celny wywozu (Oddział Celny w R.). Dokumentem potwierdzającym wywóz towarów jest - zgodnie z art.796e ust.1 lit. a) RWKC - komunikat IE599 - "Potwierdzenie wywozu", który jest wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu po otrzymaniu z urzędu wyprowadzenia komunikatu IE518 - "Wynik kontroli w urzędzie wyprowadzenia". Deklarowany urząd celny wyprowadzenia (A. - BE10100) nie przesłał takiego komunikatu i tym samym nie potwierdził fizycznego wyprowadzenia towaru. Przeciwnie, stosownym komunikatem systemowym (IE586) udzielił negatywnej odpowiedzi na zapytanie urzędu celnego wywozu Oddział Celny w R. (komunikat IE584) informując, że towar nie został przedstawiony, ani zarejestrowany w żadnej ewidencji elektronicznej lub papierowej. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji uprawniony był - na podstawie art. 796e RWKC - do unieważnienia zgłoszenia wywozowego. Zdaniem tego organu, sama informacja wygenerowana w systemie przez graniczny urząd celny (wyprowadzenia) o przedstawieniu towaru w dniu 23 lutego 2015r. (G-04) jest niewystarczająca, gdyż świadczy jedynie o tym, że urząd ten został poinformowany o przybyciu towaru, ale w tym czasie pozostawał on na terenie Unii. Organ II instancji wskazał, że jeżeli urząd celny wyprowadzenia nie potwierdzi wyprowadzenia towarów, eksporter lub zgłaszający mogą przekazać urzędowi celnemu wywozu dowód alternatywny potwierdzający wyprowadzenie towaru poza obszar celny Wspólnoty, który stosownie do art. 796da ust.4 RWKC, może stanowić jeden z wymienionych w tym przepisie dokumentów lub kilka z nich. Zgodnie z art. 796e ust.1 lit. b RWKC urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4, są dostateczne. Za niezasadne, organ II instancji uznał twierdzenia strony, że dla unieważnienia zgłoszenia celnego organ musi mieć pewność, że towar nie został wyprowadzony poza granice celne Unii, stwierdzając, że ocena materiału dowodowego należy do kompetencji organu celnego i jest przeprowadzona w oparciu o całość dokumentacji oraz wynikającej z niej okoliczności konkretnej sprawy, jakie organ uznał za udowodnione. Zdaniem organu II instancji, ani dane zawarte w zgłoszeniu celnym (sprzedaż w celu wywozu do kraju trzeciego), ani systemowy komunikat ECS o przedstawieniu towaru w deklarowanym urzędzie celnym wyprowadzenia (G-04), nie gwarantują, że rzeczywiście nastąpił fizyczny wywóz przedmiotowego towaru poza UE. Nie mogły zatem zostać potraktowane przez organ I instancji jako bezsprzecznie świadczące o wykonaniu wywozu, a co najwyżej, jako uprawdopodabniające fakt wywozu. Natomiast zgodnie z art. 796e ust. 1 lit. b RWKC uznanie dowodów alternatywnych wymaga przekonania urzędu celnego wywozu, że są dostateczne na potwierdzenie faktów, na okoliczność których zostały przedstawione, tj. w niniejszej sprawie, że towar opuścił obszar celny Unii Europejskiej. Ciężar dostarczenia dowodu w tym zakresie - w celu przekonania organu - spoczywa na stronie. Za nieuzasadnione Dyrektor Izby Celnej uznał zarzuty naruszenia przepisów prawa celnego i przepisów postępowania. W ocenie tego organu, Naczelnik Urzędu Celnego podjął wszelkie niezbędne i możliwe działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzone postępowanie zostało prawidłowo wszczęte, strona została wezwana do przedstawienia dowodów alternatywnych z powołaniem stosownego przepisu prawa wspólnotowego oraz poinformowana o wymaganej formie takich dowodów i na każdym etapie miała możliwość czynnego uczestniczenia w postępowaniu poprzez możliwość zapoznania się z aktami spraw, składania wszelkich dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie oraz wnoszenie w formie pisemnej uwag lub wyjaśnień. Postępowanie dowodowe wyjaśniło istotne okoliczności faktyczne dla właściwego zastosowania przepisów prawa i podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, a dokonana przez organ I instancji ocena dowodów nie naruszała reguł określonych w art.191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz.613) – dalej: O.p. Według organu odwoławczego, podstawy do zmiany zaskarżonych decyzji nie daje materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przeprowadzonego przez organ odwoławczy. Przedstawione jako dowody alternatywne na potwierdzenie wyprowadzenia towaru z obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej oświadczenia francuskiej firmy "B" nie potwierdzają w sposób pewny wywozu towaru, a jedynie uprawdopodabniają ten wywóz. Zdaniem organu II instancji, dowodów wyprowadzenia towarów poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej nie stanowią również przedstawione przy piśmie z dnia 21 września 2015r. kserokopie: faktur nr: [...], [...] i [...], świadectw przewozowych: EUR.1 Nr [...], EUR.1 Nr [...], EUR.1 Nr [...] oraz morskiego listu przewozowego nr [...] wystawionego w M. w dniu 6 grudnia 2014r. Organ II instancji stwierdził, że niezależnie od formy w jakiej te dokumenty zostały przedstawione (nieuwierzytelnione i częściowo nieczytelne kserokopie), która dyskwalifikuje je jako wiarygodny dowód w sprawie, ich treść nie przesądza o opuszczeniu przez towary obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej. Na decyzje organu odwoławczego "A" (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je rozstrzygnięć organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 796e RWKC, przez jego nieuprawnione zastosowanie, 2) prawa procesowego, tj. art. 120 i 122 O.p. w zw. z art. 447 RWKC, przez uchybienie przepisom postępowania wyjaśniającego w tym zasadom praworządności i dążenia do prawdy obiektywnej oraz nieuwzględnienie postanowień przepisu art. 447 RWKC, polegające na pominięciu sprawdzenia realizacji eksportu w trybie przewidzianym dla dostaw morskich. W uzasadnieniach skarg skarżąca podniosła, że uznanie, iż towary nie opuściły obszaru celnego Unii Europejskiej w terminie 150 dni ma charakter fakultatywny i nie musi być ostateczne nawet w przypadku braku stosownych komunikatów obsługujących system ESC oraz nie musi zachodzić w terminie 150 dni. Zdaniem skarżącej, organ musi mieć absolutną pewność, że towar nie został wywieziony poza UE i posiadać dowód, że towar pozostał w kraju, a także wyjaśnić sens transakcji na terenie UE (z uwagi na identyczne przywileje podatkowe). Skarżąca podkreśliła, że ma siedzibę w Niemczech i nie prowadzi działalności w Polsce, a podstawą dokonania zgłoszeń była sprzedaż opon poza UE, a nie na terytorium kraju. W ocenie skarżącej, przedłożone przez nią dokumenty pozwalają na jednoznaczną identyfikację towaru, a dokonana przez organy celne w tym zakresie ocena dowodów była subiektywna i świadczyła o nieznajomości realiów handlu oraz transportu morskiego. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 122 O.p. organ, mimo otrzymania z morskiego urzędu wyprowadzenia komunikatu G-04 "towar przedstawiony" oznaczający dostarczenie towaru do urzędu granicznego, nie podjął dalszych czynności wyjaśniających, choć już te uprawdopodobniały fakt wywozu przedmiotowych opon. Zdaniem skarżącej, komunikat G-04 można uznać za dowód w rozumieniu art. 796da RWKC, zwłaszcza, gdy został wygenerowany przez urząd graniczny. Skarżąca zrzuciła również, że organ II instancji zignorował wszystkie dane i informacje występujące w procedurze wywozu towaru oraz nie wyjaśnił ich znaczenia, nie zbadał towarzyszących temu okoliczności wynikających ze statusu przesyłki, jak i dostawcy, czym doprowadził do błędnego ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji, które pozostają w kolizji z rzeczywistym przebiegiem unieważnionej procedury. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skargi są niezasadne. Zgodnie z art.796e ust.1 lit. a) RWKC dokumentem potwierdzającym wywóz towarów jest komunikat IE599 - "Potwierdzenie wywozu", wysyłany do zgłaszającego przez urząd celny wywozu po otrzymaniu z urzędu wyprowadzenia komunikatu IE518 - "Wynik kontroli w urzędzie wyprowadzenia". W niniejszej sprawie, deklarowany urząd celny wyprowadzenia (A. - BE10100) nie przesłał komunikatu IE518 i tym samym nie potwierdził fizycznego wyprowadzenia towaru. Ponadto komunikatem systemowym IE586, w odpowiedzi na zapytanie urzędu celnego wywozu, urząd celny wyprowadzenia poinformował, że towar nie został przedstawiony, ani zarejestrowany w żadnej ewidencji elektronicznej lub papierowej. Powyższe okoliczności faktyczne pozostają poza sporem w niniejszej sprawie. Spór dotyczy natomiast dokonanej przez organy celne oceny przedłożonych przez skarżącą dowodów alternatywnych. Organy celne uznały, że przedstawione przez skarżącą dowody alternatywne nie są dostateczne na potwierdzenie, że towar opuścił obszar celny Unii Europejskiej, podkreślając, że ciężar dostarczenia dowodu, w celu przekonania organu, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty, spoczywał na skarżącej. Zdaniem skarżącej, unieważnienie zgłoszenia celnego możliwe jest jedynie w przypadku, gdy organ celny ma pewność, że towar nie został wywieziony poza granice celne Wspólnoty, przy czym organ ten powinien posiadać dowód, że towar pozostał w kraju. W ocenie Sądu, rację w przedmiotowym sporze należy przyznać organom celnym. Z przepisu art. 796e ust. 1 lit.b RWKC wynika, że istotną przesłanką, od której jest uzależnione potwierdzenie wyprowadzenia towarów jest przekonanie urzędu celnego, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4 RWKC są dostateczne. Zasadnicze znaczenie w sprawie uznania wywozu towaru za granice Wspólnoty za dokonany, miało przedłożenie przez skarżącą wiarygodnych dowodów, potwierdzających fakt opuszczenia przez towar obszaru celnego Wspólnoty. Rzeczą strony skarżącej w niniejszej sprawie było wykazanie, że ten sam towar, który został objęty zgłoszeniem celnym wywozowym, w tej samej ilości został wyprowadzony poza granice celne Unii Europejskiej. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom skarżącej, to nie organ celny miał udowodnić, że towary pozostały na terenie Wspólnoty, przeciwnie - to rzeczą skarżącej było wykazanie, że towary objęte przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi, zostały wyprowadzone poza obszar celny Wspólnoty. Brzmienie art. 796 da ust. 4 RWKC ("dowód może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich"), wskazuje, że dla wykazania faktu wywozu towaru wystarczy przedstawienie jednego z dokumentów, o których mowa w tym przepisie. Strona może także przedłożyć zupełnie inny, niewymieniony w tym przepisie dokument. Istotne jest jedynie to, aby dokument, na który powołuje się strona, był wiarygodny, a więc by miał postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii. Dokument taki musi również pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczy tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu. Ocena mocy dowodowej i wiarygodności danego dokumentu należy natomiast do organu celnego, który potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu, jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796 da ust. 4 RWKC są dostateczne (art. 796 e ust. 1 lit. b RWKC). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy celne dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów, ocena ta została przeprowadzona zgodnie z art. 191 O.p. i nie przekraczała granic wyznaczonych tym przepisem. Wnioski organów celnych, że dane zwarte w zgłoszeniach celnych, systemowy komunikat ESC o przedstawieniu towaru w deklarowanym urzędzie celnym wyprowadzenia (G-04), oświadczenia nabywcy towaru, że towar wyszczególniony na konkretnej fakturze został wywieziony z Polski i dostarczony do T. w Maroko w listopadzie 2014r., a także zawarcie umów przewozu i przyjęcie towarów do przewozu, nie stanowią dowodów dostatecznych, które potwierdzałyby fakt wywozu towarów poza obszar celny Wspólnoty, są logiczne i nie budzą wątpliwości Sądu. Oceniając wiarygodność przedłożonych dokumentów, trafnie wywiedziono w zaskarżonych decyzjach, że przedstawione przez skarżącą kopie dokumentów nie potwierdzone za zgodność z oryginałem - faktura VAT, świadectwo przewozowe, list przewozowy - nie są dokumentami wiarygodnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 października 2013r., sygn. akt I GSK 1068/12, wyraził stanowisko, które Sąd w pełni podziela, że dokument, aby był wiarygodny, musi mieć postać oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii, bowiem z samej treści art. 796da ust. 4 RWKC wynika, że dokumenty, aby mogły stanowić dowody, muszą być oryginałami lub uwierzytelnionymi kopiami. Dokumenty te muszą także pozwalać na identyfikację wywiezionego towaru w taki sposób, by można było bez żadnych wątpliwości stwierdzić, że dotyczą tego samego towaru, który został zgłoszony do procedury wywozu, a ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na stronie skarżącej. Analiza akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że organ II instancji dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wezwał stronę skarżącą do przedstawienia oryginałów lub kopii urzędowo potwierdzonych za zgodność z oryginałem faktur z dnia 26 listopada 2014r., wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski oraz oświadczeń firmy "B" z dnia 15 lipca 2015r., a także wyjaśnień odnośnie roli i udziału tej firmy w operacji eksportowej na podstawie przedmiotowych zgłoszeń celnych oraz wszelkich innych dokumentów mogących mieć znaczenie w przedmiotowej sprawie (pisma z dnia 14 sierpnia 2015r.). W odpowiedzi na powyższe wezwania strona skarżąca, poza uwierzytelnionymi kopiami oświadczeń nabywcy oraz urzędowych tłumaczeń wskazanych faktur, nie przedłożyła innych dokumentów, ani stosownych wyjaśnień. Powyższe przekonuje, że organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, niezasadne są zatem zarzuty naruszenia przez organy celne przepisu art. 122 O.p. Z przedstawionych powyżej względów, zdaniem Sądu, organy celne były uprawnione do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 796e ust. 2 RWKC, a przeciwne twierdzenia strony są nieuzasadnione. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarg, w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisu art. 447 RWKC, gdyż - jak słusznie zauważyły organy celne - przepis ten nie odnosi się do procedury wywozu, w konsekwencji nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.