I SA/Rz 1158/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Kazimierz Włoch /spr./ SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 1) oddala skargę, 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie- na rzecz pełnomocnika z urzędu doradcy podatkowego M. R. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług 55,20 (słownie: pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Rz 1158/12 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania F.Z. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], odmawiającą uchylenia w całości decyzji z dnia [...] września 2011 r., nr [...], wydanej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 13 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 240 § 1 i art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., określanej dalej w skrócie: o.p.) oraz art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6a ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.), art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 z późn. zm., określanej dalej w skrócie: u.p.o.l.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 02.01.2012 r. do Urzędu Gminy wpłynął wniosek F.Z. w przedmiocie wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...], ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2011. We wniosku tym, sprecyzowanym następnie w piśmie z dnia 18.06.2012 r. podano, że należy wznowić przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 o.p., gdyż nastąpiło przedawnienie terminu do wydania decyzji w sprawie wysokości zobowiązań podatkowych z powodu niezłożenia stosownej deklaracji przez zobowiązanego. Ponadto naliczony podatek od nieruchomości za 2011 rok, w odniesieniu do gruntu "Bi" i gruntów kopalnianych "K" jest zawyżony i liczony tak jak od działalności gospodarczej. Ponadto, w decyzji ustalającą podatek za 2011 r. powołano się na stan z 1991 r., nie wzięto natomiast pod uwagę aktualnego stanu faktycznego, tj. wykonanej w 2011 r. rekultywacji pod zalesienie na działce nr [...]. Wnioskodawca podniósł, że należy wyjaśnić kwestię prowadzenia działalności gospodarczej oraz zmiany sposobu użytkowania gruntów położonych na użytkach kopalnianych "K" oraz innych terenach zabudowanych "Bi" w 1998 r. Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., odmówił wznowienia postępowania podatkowego. Jednak w wyniku uchylenia ww. decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. wznowił postępowanie, zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] września 2011 r. W dalszej kolejności, Wójt Gminy, decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr: [...] postanowił odmówić uchylenia w całości decyzji własnej z dnia [...] września 2011 r., nr [...] na podstawie art. 207 i art. 210 § 1 i § 2 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 o.p. Organ I instancji nie uznał argumentów wnioskodawcy i stwierdził, że w decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2011 r., wymiar łącznego zobowiązania na rok 2011 został ustalony prawidłowo, zgodnie z rzeczywistą powierzchną gruntów posiadanych przez podatnika. Wymiar łącznego zobowiązania podatkowego ustalono w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego. Z ww. ewidencji wynika zaś, że pod pozycją rejestrową nr 11 obrębu PZ. figurują: F.Z. i Z.Z., jako współużytkownicy wieczyści gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa (działki o nr: [...], [...], [...] o ogólnej pow. 13,2823 ha). W skład ww. powierzchni wchodzą sklasyfikowane grunty orne i tereny zielone o powierzchni 3,4478 hektara fizycznego, co stanowi 4,1887 ha przeliczeniowych, nieużytki (N) o powierzchni 4,8416ha, użytki kopalniane (K) o pow. 3,1612ha i inne tereny zabudowane (Bi) o pow. 1,8917ha . Wymiaru podatku rolnego dokonano z hektarów przeliczeniowych, czyli 4,1887 ha, biorąc 94zł z 1 ha przeliczeniowego na podstawie Komunikatu Prezesa GUS z dnia 19 października 2010r. w sprawie średniej ceny skupu za okres trzech kwartałów 2010r. zaś podatek od nieruchomości wyliczono w oparciu stawki podatku, określone w uchwale Rady Gminy Zarszyn z dnia 29.10.2010 r., nr XLIX/329/2010 w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości. Przed ustaleniem wysokości zobowiązania podatkowego, Wójt Gminy zasięgał także informacji w Starostwie Powiatowym w zakresie dokonywanej rekultywacji gruntu, położonego na przedmiotowych działkach. Zarówno w dniu wydania decyzji objętej wnioskiem, jak również obecnie nie uległy zmianie zapisy w ewidencji gruntów i budynków, które są podstawą do wymiaru podatku. W ocenie Wójta Gminy, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p. dlatego należało odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia [...] września 2012 r. F.Z. złożył odwołanie od powyższej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 6 ust. 3 u.p.o.l., gdyż po przeprowadzeniu rekultywacji grunty oraz wyrobiska nie mogą być uznane za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego, organ I instancji naruszył art. 240 § 1 pkt 5 o.p. F.Z. podniósł, że za okres od 2000 r. do 2012 r. nie składał deklaracji na podatek od nieruchomości, dlatego też Wójt Gminy nie miał podstaw do naliczenia podatku od nieruchomości za 2011 r. Przedawnieniu uległo także prawo do wydania decyzji w sprawie zobowiązań podatkowych, gdyż organ nie może ustalić zobowiązania podatkowego, a więc również dokonać przypisu w terminie 3 lat licząc od roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Natomiast w przypadku, gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa, organ posiada uprawnienie do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w terminie 5 lat od końca roku kalendarzowego w którym powstał obowiązek podatkowy. Zdaniem odwołującego, w sprawie należało zastosować art. 240 § 1 pkt. 5 o.p., gdyż nastąpiło przedawnienie terminu do wydania decyzji, ze względu na brak ustalenia podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku. F.Z. zażądał odstąpienia przez Wójta Gminy od naliczania podatku od nieruchomości za działkę nr [...] o symbolu "K" oraz tereny zabudowane "Bi", gdyż wszystkie budynki były przeznaczone do rozbiórki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia odwołania, dlatego opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania, określone w art. 240 § 1 pkt 1-4 oraz 6-11 o.p. Nie budzi także wątpliwości, że brak jest podstaw do zastosowania art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Podnoszona przez odwołującego okoliczność, dotycząca zmiany stanu fatycznego w wyniku przeprowadzonej na działce nr [...] rekultywacji gruntów, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Organ I instancji, wydając decyzję z dnia [...] września 2011 r. oparł się na klasyfikacji gruntów zawartych w ewidencji gruntów. W prowadzonym postępowaniu nie wykazano zaś, że dane z ewidencji nie odpowiadają stanowi faktycznemu. Nie została bowiem zakończona rekultywacja działki nr [...] w kierunku leśnym. Z pisma Starosty z dnia 05.06.2012 r. wynika, że F.Z. poinformował o wykonaniu prac rekultywacyjnych na działce, jednak Starosta jeszcze jej nie zatwierdził. W ewidencji gruntów w ciągu 2011 roku a także w późniejszym okresie, przedmiotowa działka oznaczona jest w części jako użytki kopalniane "K", co uzasadnia opodatkowanie tej części podatkiem od nieruchomości. Zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że organowi podatkowemu, w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na 2011 r., nie był znany fakt prowadzenia przez podatnika rekultywacji. Podstawą wznowienia postępowania nie może być podnoszona przez odwołującego okoliczność błędnego zakwalifikowania przedmiotowych nieruchomości, jako związanych z działalnością gospodarczą. Należy bowiem zauważyć, że w decyzji z dnia [...] września 2011 r. organ podatkowy nie zastosował stawek podatkowych właściwych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Wszystkie grunty podatników, nie stanowiące według ewidencji użytków rolnych, opodatkowane natomiast zostały jako grunty pozostałe, a więc przy zastosowaniu stawki znacznie niższej niż przewidziana dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Za niezasadny został uznany zarzut przedawnienia terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Kolegium podniosło, że przedawnienie, o którym mowa w art. 68 o.p. odnosi się do przypadków, gdy organ nie wydał decyzji wymiarowej za dany rok podatkowy, pomimo upływu 3 lub 5 lat od tego roku. W niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnię, gdyż decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe za 2011 r. została wydana w dniu [...] września 2011 r. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie pojawiły się nowe, nieznane wcześniej organowi okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji ostatecznej, ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 rok. Stan faktyczny znany był organowi I instancji w dniu wydania decyzji, tj. [...] września 2011 r. Strona nie przedłożyła natomiast innych dowodów, istniejących w dniu orzekania przez Wójta Gminy a nieznanych temu organowi. Przedstawione przez podatnika okoliczności nie wskazują więc na rzeczywiste wystąpienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Decyzja ta została zaskarżona prze F.Z., który w skardze wniósł o jej uchylenie a także o uchylenie nakazu płatniczego z dnia [...].09.2011 r. W odniesieniu do działki nr [...] skarżący wskazał, że od 28.07.1997 r. nie wydobywa się na tym terenie żadnych surowców więc działka ta nie generuje żadnych dochodów. Działka nr [...] była oznaczona symbolem "Bi" w ewidencji gruntów z 1991 r. Budynki administracyjne są nieużytkowane, nadają się do rozbiórki i są umiejscowione na ¼ pow. działki, dlatego podatek od niej jest zawyżony. Skarżący podniósł, że nie jest w stanie zapłacić podatku w ustalonej przez organ podatkowy wysokości. Skarżący zakwestionował także działalność Wójta Gminy, polegającą na uzyskaniu klauzuli wykonalności do nakazów płatniczych za 2011 r. na kwotę 17.974,44 zł a także podważył zasadność komorniczej egzekucji ww. zobowiązania podatkowego z emerytury w wysokości 50 zł miesięcznie. Skarżący zarzucił, że przed wydaniem decyzji z dnia [...].09.2011 r. Wójt Gminy nie ustalił zakresu prac wykonanych na przedmiotowych działkach w zakresie rekultywacji terenu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zarówno organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznały, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mieć będą przepisy o podatku od nieruchomości, nie zaś podatku rolnym. Z ewidencji wynika zaś, że pod pozycją rejestrową nr 11 obrębu PZ. figurują: F.Z. i Z.Z., jako współużytkownicy wieczyści gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa (działki o nr: [...], [...], [...] o ogólnej pow. 13,2823 ha). W skład ww. powierzchni wchodzą sklasyfikowane grunty orne i tereny zielone o powierzchni 3,4478 hektara fizycznego, co stanowi 4,1887 ha przeliczeniowych, nieużytki (N) o powierzchni 4,8416ha, użytki kopalniane (K) o pow. 3,1612ha i inne tereny zabudowane (Bi) o pow. 1,8917ha . Wymiaru podatku rolnego dokonano z hektarów przeliczeniowych, czyli 4,1887ha, biorąc 94zł z 1 ha przeliczeniowego na podstawie Komunikatu Prezesa GUS z dnia 19 października 2010r. w sprawie średniej ceny skupu za okres trzech kwartałów 2010r. zaś podatek od nieruchomości wyliczono w oparciu stawki podatku, określone w uchwale Rady Gminy Zarszyn z dnia 29.10.2010 r., nr XLIX/329/2010 w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości. Przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2012 nr 193 poz. 1287) w art. 21 ust.1 stanowi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do wymiaru podatków i świadczeń. Przepis ten należy rozumieć tak, że w trakcie postępowania podatkowego o ustalenie wysokości podatku od nieruchomości organ musi oprzeć się na danych wynikających z ewidencji gruntów w zakresie powierzchni działki i jej przeznaczenia (por. wyrok NSA z 14.09.2011; II FSK 533/10 , wyrok NSA z dnia 11.05.2011 r.; II FSK 259/10, wyrok NSA z dnia 25.11.2010; IIFSK 1291/09czy też wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 10.11.2011r.; SA/Rz 574/11, czy z dnia 12.05.2011 r. I SA/Rz 147/11 , czy np. WSA w Gdańsku z 25.01.2011 I SA/Gd 1166/10 - wszystkie orzeczenia w bazie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt związania organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i nieruchomości nie jest kwestionowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Poza zupełnie wyjątkowymi sytuacjami dane te stanowią podstawę do dokonywania ustaleń w zakresie wielkości powierzchni i przeznaczenia gruntów podlegających opodatkowaniu. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe oparły swoje decyzje na danych zawartych w ewidencji, a zatem nie naruszyły dyspozycji art. 21 ustawy prawo geologiczne i kartograficzne. W sprawie zastosowanie mieć będzie ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 r., nr 121, poz. 1266 z zm.). Określa ona zasady ochrony gruntów rolnych i leśnych, wyłączanie ich z produkcji rolnej, jak również tryb postępowania oraz zasady rekultywacji terenów rolnych i leśnych zdewastowanych na skutek prowadzenia na nich pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa ta wskazuje, że gruntem rolnym jest grunt figurujący w ewidencji gruntów jako rolny ( art. 2 ust. 1 pkt 1). Ustawa definiuje przy tym, że przez rekultywację gruntów - rozumie się nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Przewiduje ona na tym etapie uprawnienia dla starosty, który określa w drodze decyzji: 1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5; 2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów; 3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów; 4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Zwłaszcza to ostatnie rozstrzygnięcie, a więc decyzja o uznaniu rekultywacji za zakończoną będzie miała istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Uprawomocnienie się decyzji o zakończeniu rekultywacji umożliwi dokonanie zmiany w ewidencji gruntów w zakresie przeznaczenia gruntów, co obecnie jest kwestionowane przez podatnika. Jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez skarżącego Wójt Gminy pozytywnie zaopiniował rekultywację części terenów na których prowadzona była działalność w zakresie pozyskiwania kopalin uznając, że jedynie na części działki [...] istnieje konieczność dalszej rekultywacji z uwagi na konieczność umocnienia i zabezpieczenia skarpy właśnie, a więc dokonania czynności, o której mowa wprost w ustawie. Przeprowadzenie postępowania w zakresie rekultywacji gruntów jest postępowaniem szczególnym, przewidzianym przez ustawę sposobem zmiany przeznaczenia gruntu i uznania go ponownie za grunt rolny. Ten wyjątkowy tryb nie może być zastąpiony żadnym innym postępowaniem. Tylko w jego toku może dojść do wydania decyzji ustalającej, że teren został zrekultywowany, a zatem możliwe jest uznanie go za grunt rolny poprzez wpisanie do ewidencji gruntów takiego właśnie przeznaczenia. Należy wskazać, że ustawa wskazuje jako właściwy do wydania takiego rozstrzygnięcia inny organ niż występujący w niniejszej sprawie organ podatkowy. Właściwym jest bowiem starosta, podczas gdy organem podatkowym jest wójt gminy. Dlatego też w ocenie Sądu Administracyjnego organ podatkowy nie był uprawniony do dokonania ustaleń w zakresie przeznaczenia gruntu i np.: uznania go za rolny, a tym samym do wymierzenia podatku rolnego za przedmiotowa część działki zamiast podatku od nieruchomości. Do wydania decyzji umożliwiającej taka zmianę właściwy jest tylko i wyłącznie starosta po zasięgnięciu opinii właściwego organu np.: urząd górniczy lub wójt (w tym przypadku). Wydanie takiej decyzji umożliwi dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków gdyż z mocy § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38, poz. 454 ze zm.) podstawą do dokonania takich zmian z urzędu są zmiany wynikające z: 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Szerzej ujęte są uprawnienia strony do żądania dokonania zmian w ewidencji, jednak strona musi wykazać, w tym przypadku stosowaną aktywność, której w przedmiotowej sprawie nie wykazała. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że dopiero wydanie stosownej decyzji starosty o zakończeniu rekultywacji terenu umożliwi wpisanie go do ewidencji gruntów jako gruntu rolnego, co będzie miało istotne znaczenia dla obowiązku podatkowego skarżącego. Zmiana sposobu wykorzystywania lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie, ponieważ dotyczył on będzie tylko takich sytuacji Z uwagi na przewidziany przez ustawę szczególny tryb postępowania przy prowadzeniu rekultywacji nie jest możliwe ocenianie jej jako zakończonej w postępowaniu podatkowym. Takie ustalenie przekracza uprawnienia organów podatkowych określone art.194 § 3 Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza organy te nie mogą zastąpić decyzji starosty w tym zakresie. Dlatego też nie można było w niniejszym postępowaniu uznać rekultywacji za zakończoną, a tym samym uznać ,że grunty mają charakter rolny. W tej części rozważań wskazać przy tym należy, że organ podatkowy nie zastosował stawki podatku stosowanej przy wymiarze podatku jeżeli przedmiot opodatkowania związany jest z działalnością gospodarczą, a więc kwestia zakończenia prowadzenia przez skarżącego takiej działalności jest w niniejszej sprawie bez znaczenia. Na wymiar podatku wpływ miała też część opodatkowanego terenu określonego w ewidencji jako inne tereny zabudowane. Stawka podatku od nieruchomości jest w tym zakresie taka sama, jak w części dotyczącej gruntów kopalnych. Ponieważ rekultywacja zgodnie z obowiązującymi przepisami nie została zakończona, nie można było przyjąć, że zaistniała nowa okoliczność w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, nie znana organowi w dniu wydania decyzji, która stanowiłaby podstawę do wznowienia postępowania. Niezasadne było również powoływanie się przez skarżącego na przedawnienie prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Przedawnienie takie określone w art. 68 Ordynacji Podatkowej odnosi się do przypadków gdy organ nie wydałby decyzji wymiarowej pomimo upływu 3-5 lat. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).